^:^'-^ >v:vr^> '^t ^^. s %.^ r- < '^.^ ^. i ^" ^^--i ^•^• ' W.>^ Mm'^j^Rmm g r-=1 o m Illllll o WISSENSCHAFTLICHE ERGEBNISSE '^ DER DEUTSCHEN ZENTRAL-AFRIKA- EXPEDITION 1907-1908 UNTER FUHRUNG ADOLF FRIEDRICHS, HERZOGS ZU MECKLENBURG I BAND II BOTANIK /c^ HERAUSGEGEBEN VON DR. J. MILDBRAED, BERLIN [$, MIT 78 TATELN LEIPZIG KLINKHARDT & BIERMANN 1914 Pteridophyta. Hymenophyllaceae. (G. Brause.) Trichomanes erosum Willd. Kiwu-See: Insel Kwidjwi, Hochwald, an Baumfarnen, ca. 1700 m ii. M. (Sept. 1907 — n. 1237). Fernando Po, Insel Principe, Kamerun, Nigeria, Deutsch-Ost-Afrika. Trichomanes radicans Sw. var. gigantea ]ylett. msc. (Kuhn, fil. Afric. p. 36). Hi wu - See: Insel Kwidjwi, Hochwald, feucht, schattig, epiphytisch, die schonste und groBte aller gesehenen Arten, 1700 m ii. M. (Sept. 1907 — n. 1238). Von Madeira, den Canarischen Inseln bis Fernando Po, Sao Thome, Kamerun, im Kongogebiet (Kondue nach De Wildeman), Deutsch-Ost- Afrika, Natal, Pondoland, auf Madagaskar, Reunion und den Comoren. Trichomanes melanotrichum Schlecht. Vulkan- Gebiet, Ninagongo, oberer Wald. 25 — 2800 m ii. M. (Okt. 1907 — n. 1345). Sieht Tr. pyxidiferum L. sehr ahnlich, von letzterem aber durch die bei Tr. melanotrichum vorhandenen Scheinnerven zu unterscheiden, welche keine GefaBbiindel haben, sondern aus Sklerenchymzellen gebildet sind und meisten- teils ohne Verbindung mit den eigentlichen Nerven verlaufen. Vom Ruwenzori iiber Deutsch-Ost-Afrika (Usambara, Ulugurubergc), Natal, Pondoland bis zum siidwestlichen Kapland, auf Madagaskar und den Maskarenen, in Kamerun und auf Sao Thome. Hymenophyllum Meyeri Kuhn. Vulkan-Gebiet, Ninagongo, oberer Cornus- Wald, ca. 2800 m ii. M. (Okt. 1907 — n. 1346). Gebirgsfarn der oberen Regenwalder von 1600 — 2800 m. Klettert an faden- diinnem Rhizom an Baumen empor und bildet mit Moosen zusammen ganze Polster. Die schmalen, aber verhaltnismaBig langen (bis zu 40 cm) Wedel hangen an ebenfalls sehr schmalen aber breit gefliigelten Blattstielen in dichten Massen herab. Bisher nur aus Deutsch-Ost-Afrika vom Kilimandscharo, von Ost- und West-Usambara bekannt. Cyatheaceae. (G. Brause.) Cyathea Engleri Hieron. Kiwu-See: Insel Kwidjwi, Hochwald, Bach- schlucht, Stamme bis 8 m hoch, Wedel ca. 3 m lang, 1700 m ii. M. (Sept. 1907 — n. Deutsche Zentralafrika-Expedition. II. I i0446 1246). — Rugege-Wald, Westseite, Bereich der sekundaren Pteridium-Forma- tion, am Bach Nirahindi, Stamm kurz, ca. i m, Wedel gegen 3 m (Aug. 1907 — n. 1064). — Rugege-Wald, Schlucht am Rukarara, Stamme 2 — 3 m, Wedel bis 3 m lang, Baumfarne sind im allgemeinen selten, ca. 1900 m ii. M. (Aug. 1907 — n. 946). — Ruwenzori: Butagu-Tal, Baumbuschwald der Vorberge, in Bachtiilern, stattlicher Baumfarn, 2 — 5 m hoch, 18 — 2100 m ii. M. (Febr. 1908 — n. 2705). Deutsch-Ost-Afrika, Ruwenzori. Cyathea iisamhaycnsis Hieron , Engleri Hieron., Deckenii Kuhn sind unter- einander und mit Cyathea Manniana Hook, sehr nahe verwandt, so daI3 sie nur bei sehr eingehender Besichtigung zu unterscheiden sind. Alsophila Mildbraedii Brause, n. sp. Arborescens; caudice ca. 4 m alto; petiolis ca. 60 cm longis, ca. 8 mm crassis, purpareis, spinuloso-tuberculatis, canaliculatis, basi usque ad 2 cm incrassatis squamis atro-brunneis, nitidis, longe acuminatis, fimbriatis dense instructis; laminis tripinnatisectis, coriaceis, glabris, colore subtus pallidioribus, oblonge triangularibus, i m et ultra longis. basi ca. 6ocmlatis; pinnisprimariis subsessilibus, lineari-lanceolatis, in apicem serrulatum acuminatis, patentibus utrisque infimis patentissimis exceptis, ad basin rhachis versus gradatim remotis et latioribus, infimis ca. 15 cm latis, 30 cm longis; pinnis secundariis sessilibus, lineari-lanceolatis, ca. 7 cm longis, ca. 1,8 cm latis, usque ad costam anguste alatampinnatifidis; segmentis e basi paullo dilatata linearibus, subfalcatis, acutis, sinubus angustis separatis, crenatis vel inciso-crenatis, ca. 8 mm longis, 2V2 ii^rn latis; rhachibus (paulum flexuosis) costisque purpureis, supra purpureo-tomentosis, subtus squamis brunneis fimbriatis obtectis; costulis neivisque primariis viridibus squamulis parvulis vesicularibus subtus instructis; venulis lateralibus simplicibus vel furcatis, ca. 8 utrinque; soris in venulae fur- catae vertice impositis, amplis sed paucis, plerumque binis in quoque segmento. Die an der Basis des Petiolus gedrangt sitzenden glanzend dunkelbraunen Schuppen, 12 mm und dariiber lang, an der Basis etwa 1^/2 mm breit, weiter an der Rhachis hinauf heller und kleiner werdend, haben einen schmalen helleren gefransten Rand. — Sori sparlich, nur ausnahmsweise vier, meist zwei in jedem Segment und diese zwei Sori audi nur bis zur Halfte, hochstens bis zum zweiten Drittel der Fieder zweiter Ordnung gehend. — Taf. I. A) Fieder erster Ordnung aus der Mitte des Wedels, -/a nat. Gr., B) Fieder zweiter Ordnung, ^/p C) Fieder dritter Ordnung '^j^. Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen-Buschwald, Baumfarn, Stamm bis 4 m, ca. 3300 m ii. M. (Febr. 1908 — n. 2545). Polypodiaceae. (G. Brause und G. Hieronymus.) Cystopteris f ragilis Bernh. Vulkan-Gebiet: Bambuswald am Sockel des Kari- simbi, an einer anstehenden Lavawand, 26 — 2700 m ii. M. (Novbr. 1907 — -n. 1577)- Taf. I. ' — C. Alsophila Mildhraedii Brause, D. Asplejiium Preussii Hieron. — 3 — Im tropischen und subtropischen Afrika verbreitet, aber nur in hoheren Gebirgsregionen, von etwa 2000 m an. Dryopteris (Lastrea) orientalis (Gmel.) C. Chr. Vulkan - Gebiet: Nina- gongo, einzelne Erythrina in der Bergsteppe auf Lavastrom, 18 — 2000 m ii. M. (Okt. 1907 — n. 1287). — Ruwenzori: Butagu-Tal, Baumbuschwald der Vor- berge, besonders der Seitentaler, Rhizom an Stammen emporkletternd, 18 bis 2100 m ii. M. (Febr. 1908 — n. 2704). Von Sierra Leone, Liberia, Nigeria, Kamerun, Sao Thome bis Angola, im Kongogebiet, in Deutsch-Ost-Afrika, auf Madagaskar, den Maskarenen and Comoren. Dryopteris (Lastrea) obtusiloba (Desv.) C. Chr. Rugege-Wald, Bachufer in der sekmidaren Pteridium-Formation nordostlich des Waldes, 18 — 1900 m ii. M. (Aug. 1907— n. 759). Vom KiUmandscharo und Kiwu-See bis Natal, auf Madagaskar. Dryopteris (Lastrea) filix mas (L.) Schott, var. elongata (Ait.). Rugege-Wald (Rukarara), sehr haufig im Niederwuchs, ca. 1900 m ii. ]\L (Aug. 1907 — n. 926). Verbreitet auf den westafrikanischen Inseln von Madeira bis Sao Thome, in Kamerun, von Deutsch-Ost-Afrika bis zum Zambesi und auf den Mas- karenen. Dryopteris (Cyclosorus) mollis (Jacq.) Hieron. Ruanda: Mohasi-See, Bach- rinne in einer Schlucht der Bergsteppe, ca. 1700 m ii. M. (Juli 1907 — n. 504). — Beni: Kwa Muera, LTrwald NW-Beni, Waldweg (Jan. 1908 — n. 2346). Dieser fast kosmopolitische Farn kommt auch im ganzen tropischen Afrika von von Abyssinien bis zum Kapland, auf den Maskarenen, im belgischen Kongogebiet, in Kamerun, auf der Insel Sao Thome, den Cap- verden, Canaren und in Algier. Dryopteris (Cyclosorus) striata (Schum.) C. Chr. Ruanda: Mohasi-See, Papyrus-Cladium-Sumpf, am Westende des Sees, Rhizom kriechend, in groBer Menge, ca. 1550 m ii. M. (Aug. 1907 — n. 654). Verbreitet im ganzen tropischen Afrika: von vSierra Leone bis Kamerun, im belgischen Kongogebiet, Deutsch-Ost-Afrika. Dryopteris (Cyclosorus) truncata (Poir.) O. Ktze. var. pubescens Brause. Bu- koba-Bezirk: Buddu-Wald, Wurzelstock vielkopfig wie bei Athyriuni filix femina (Juni 1907 — n. 131). Varietas rachibus, costis venis, laminis indusiisque supra et subtus pubes- centibus. Im Habitus gleich Aspidium caudicidatuni Sieb., auch die Aderung ist dieselbe, nur die Bekleidung mit ziemlich langen weichen Haaren ist eine andere, da A. caudiculatnni Sieb. ,,glaberrimum" ist. Unter dem Namen Dryopteris truncata (Poir.) O. Ktze werden im Index von C. Christensen so verschiedenartige Arten zusammengefaBt: Aspidium trun- catum Gaud., caudiculatum Sieb., ahruptum Bl., Hudsonianum Mann, eusorum 1* Thw., daB hier doch wohl eine Scheidung wird eintreten miissen. vSclion das Asp. truncatum Gaud, ist durch seine ganz eigenartige Aderung eine durchaus selb- standige Art. Aber auch die anderen genannten Arten unterscheiden sich so wesentlich voneinander, daB sie nicht unter einem Gesamtnamen vereinigt werden konnen. Dryopteris (Cydosorus) data (Mett.) C. Chr. Beni: Bei Muera, Urwald N\V. Beni, Bachlaufe (Jan. 1908— n. 2336). Unter Dr. data fai3t C. Christensex in seinem Index das Aspidiiim datum Mett. und Ncphr. vemilosiuii Hook, zusammen. Ncphr. venulosum Hook, ist aber viel tiefer eingeschnitten und hat nur ein, hochstens zwei Paar vereinigter Nerven, vvahrend die hier im Berhner Herbar vorhandenen, von Mettenius selbst als Asp. datum Mett. bezeichneten Exemplare 5 — 6 vereinigte Nerven haben. Eine Diagnose iiber Aspidium datum Mett. existiert nicht; KUHN flihrt in ,,FiHces Africanae", pag. 131, nur den Namen an und stellt als synonym darunter Ncphr. venulosum Hook., wodurch er zu dem Irrtum Veranlassung gab, daB beides dasselbe ware. Dr. data ]\Iett. ist besonders in West-Afrika verbreitet, von Togo bis Gabon, Fernando Po, Insel Principe, findet sich aber auch im Congo-Staat. Dryopteris (Meniscium) pauciflora (Hook.) C. Chr. Kiwu-See: Insel Kwidjwi Hochwald, an einem Bach zwischen Steinen, 1600 m ii. M. (Sept. 1907 — n. 1245). Ituri: Zwischen Mawambi und Awakubi bei Abarangu, zwischen Steinen in einem Waldbach (Apr. 1908 — n. 3135). Haufige Bildung von Adventivsprossen im oberen Teil des Wedels. Vom westlichen Belgischen Congo bis Deutsch-Ost-Afrika bekannt. Didymochlaena truncatula (Sw.) J. Sm. Kiwu-See: Insel Kwidjwi, Hoch- wald, schoner, stammloser Farn, 1700 m ii. M. (Sept. 1907 — n. 1226), — Beni: Kwa Muera, Urwald NW. Beni, Wedel bis 2 m, gern an Bachlaufen (Jan. 1908 — n. 2323). Monot^^p. Zwischenglied zwischen Aspidium und Nephrolcpis. Weit verbreitet, von den Antillen bis Brasilien, von Hinter-Indien, den Philip- pinen, Malesien, Neu-Guinea, durch Polynesien, in Afrika von den Comoren, Madagaskar, Deutsch-Ost-Afrika, Natal, Belgisch-Congo, bis Kamerun und Insel Sao Thome. Aspidium cicutarium (L.) Sw. Beni: Kwa Muera, Urwald NW-Beni, gern an Bachlaufen (Jan. 1908 — n. 2338). Von Togo bis Kamerun, Sao Thome, im Osten von Britisch-Ost-Afrika, Kilimandscharo, Ruwenzori bis etwa zum Zambesi (Shire-Hochland) und auf den Comoren. Aspidium cicutarium (L.) Sw. var. Aspidium coadunatum Wall. Beni: Kwa Muera, Urwald NW-Beni, Bachlaufe (Jan. 1908 — n. 2259). Dieselbe Verbreitung wie vorher. Polystichum aculeatum (L.) Schott. Vulkan - Gebiet: Ninagongo, oberer Wald, 25 — 2900 m ii. M. (Okt. 1907 — n. 1341); Region der alpineii Straucher, an Lavablocken, ca. 3000 m ii. M. (Okt. 1907 — n. 1372); Lichtungen mit Hy- pericumgebiisch im Bambusmischwald siidostlich vom Karisimbi, westlich des Kalago-Sees, ca. 2300 m ii. M. (Nov. 1907 — n. 1651). — GroBer Kamerun- Berg, iiber Buea, Lavasteppe des unteren Fako-Plateaus bei der Johann Al- brechtshiitte, mit starkem Rhizom, ca. 2800 m ii. M. (Jmii 1908 — n. 3377). — N. 1372 ist eine wohl aus der Hohenlage resultierende kleine Form (Lamina nur ca. 20 cm lang, 6,5 cm breit) mit auffallend bleicher Farbe des Laubes und der vSchuppen. Das fast in alien Erdteilen auf groi3eren Erhebungen auftretende Poly- siichum aculeatum (L.) Schott findet sich auch in Afrika von etwa 2000 m an, so auf den Hochgebirgen Abyssiniens, auf den Hohen ostlich und west- lich des Viktoria-Sees, im Kamerungebirge, auf den Comoren. Leptochilus acrostichoides (Afz.) C. Chr. Beni: Kwa Muera, Urwald NW-Beni (Jan. 1908 — n. 2215 und n. 2330). Proliferierend. Der AdventivsproB ist selir regelmaBig meist nahe der Spitze der sehr verlangerten Scheitelfieder angesetzt. Bei den vorstehenden Exemplaren ist nur der Petiolus und die Rachis schwach rosenrot gefarbt, wahrend besonders bei denen von Togo nicht nur der Petiolus und die Rachis, sondern auch siimt- liche Nerven und sehr haufig auch das ganze Laub purpurrot gefarbt sind. Senegambien, Sierra Leone, Togo, Kamerun, im Ghasalquellengebiet und jetzt bei Beni. Leptochilus auriculatus (Lam.) C. Chr. Beni: Kwa Muera, Urwald NW-Beni, Bachlauf (Jan. 1908 — n. 2332). Verbreitet von Sao Thome, Kamerun- Angola langs des Kongo bis Fort Beni, in den Regenwaldern Usambaras, auf den Comoren, IMauritius. Leptochilus Heudelotii (Bory) C. Chr. Ituri: Zwischen Mawambi und Awa- kubi im Urwald, an Steinen in einem Bach, Stengel auf den nassen Steinen kriechend, Wedel sehr dunkelgriin, etwas fleischig (Apr. 1908 — n. 3134). Sierra Leone, Senegambien, Togo, Kamerun. De Wildhiman fiihrt die Art in ,, Flore du pp. Congo" nicht an, ebenso ist aus Deutsch-Ost- Afrika noch kein Exemplar eingegangen. Nach Hooker auch in Zambesiland. Oleandra articulata (Sw.) Pr. Bukoba: Toten-Insel im Viktoria-See, steile Tonschieferwande (Juni 1907 — n. 34). \'on Liberia, Kamerun, Sao Thome, am Kongo entlang, Zentralafrika (Mombuttu), am Victoria-See und Usambara, siidlich bis Pondoland, auf ]^Iadagaskar, den Makarenen, Comoren und Seychellen. Arthropteris obliterata (R. Br.) F. Sm. Beni: Kwa Muera, Urwald NW-Beni, an diinnen Stammen kriechend (Jan. 1908 — n. 2256). Die einzige in Afrika vorkommende Form dieser Gattung, bis 800 m., mit akroskopen Ohrchen. Sao Thome, Kamerun, Belgisch-Kongo (Uelle-Gebiet, Fort Beni), Uganda, Comoren. Nephrolepis cordifolia (L.) Pr. Vulkan - Gebiet, Mkungwa-Tal, unterhalb Ruasa, an den Berghangen massenhaft, alle Spreiten steif aufrecht nach derselben Richtung (der Sonne zu?) gekehrt, auch am Vulkan Ninagongo unten in der Lavasteppe, i8 — 1900 m ii. M. (Nov. 1907 — n. 1774). — Ruwenzori: Butagu- Austritt, Vorberge mit Elefantengras, 14 — 1600 m ii. M. (Febr. 1908 — n. 2483). — N. 177^1- zeigt sehr gut die bei dieser Art vorkommende schuppige KnoUenbildung an den Auslaufen des Rhizoms. Aufrechter, bis 2 m hoher Farn bodenstandig- und an Felsen und Mauern, im tropischen Afrika in alien Hohenlagen, noch bei 3700 m im Kamerungebirge gefunden, dort aber nur noch ca. 22 cm lioch, 1,5 cm breit. Kap Verde-Inseln, Sierra Leone, Liberia, Togo bis Kamerun, Sao Thome, Kongo, Zentral- Afrika, Abyssinien, Deutsch-Ost- Afrika bis Zambesiland, Madagaskar, Maskarenen, Comoren. Nephrolepis biserrata (Sw.) Schott. Beni: Kwa Muera, Urwald NW-Beni, sumpfiger Bachlauf, am Boden, aber auch an Stammen, Wurzelstock kurz (Jan. 1908 — n. 221 1). Sierra Leone bis Kamerun, im Kongo- und Ghasalquellen-Gebiet, Deutsch- Ost-Afrika, Zanzibar, Madagaskar, Maskarenen, Comoren, Seychellen. Davallia denticulata (Burm.) Mett. Beni: Kwa Muera, Urwald NW-Beni, Epiphyt (Jan. 1908 — n. 2390). Sao Thome, Kamerun, Zentral-Afrika, Deutsch-Ost-Afrika, siidlich bis Natal, Madagaskar, Maskarenen, Comoren. Davallia denticulata (Burm.) Mett. var. intermedia. Mett. Ituri: Ostlich von Mawambi, Hochwald, Epiphyt (Apr. 1908 — n. 3022). Togo, Kamerun, Sao Thome, Zentral-Afrika, Deutsch-Ost-Afrika. Microlepia speluncae (L.) Moore. Ruanda: Nordlich des Mohasi-Sees, Pa- pyrussumpf an einem Bach in der Bergsteppe, Habitus von Pteridium, nur viel zarter, gelbgriin (Juli 1907 — n. 439). — Beni: Kwa Muera, Urwald NW-Beni, Bachlaufe, Wedel sehr zart, hellgriin (Jan. 1908— n. 2339). Einzige Art von Microlepia in Afrika. Bis 2 m hoch. i\n feuchten Stellen der Regenwalder des ganzen tropischen Afrikas: vom Senegal bis Angola, auf Sao Thome, im Kongo- und Ghasal-Quellengebiet, von Deutsch-Ost- Afrika bis Natal, auf den Comoren und Reunion. Odontosoria Melleri (Hook.) C. Chr. Vulkan - Gebiet: Randberge, Tal- hange am oberen Mkungwa, Bergsteppe, Tonschiefer, 17 — 1800 m ii. M. (Dez. 1907— n. 1785). Bisher nur von Madagaskar, Reunion und den Comoren bekannt. Lindsaya spinulosa Brause, n. spec. Eulindsaya; rhizomate breviter erecto; petiolis fasciculatis, flavis, ca. 15 cm longis, ca. i^/, mm crassis, superne canali- culatis, infra subteretibus, squamis dilute fuscis longe acuminatis fimbriatis ob- tectis; laminis ca. 21 cm longis, ca. 18 cm latis, bipinnatisectis, glaberrimis, apice pinnis primariis simili terminatis; pinnis primariis erecto-patentibus alternis. intervallis 2,50 — 3,50 cm longis, breviter petiolatis lineari-lanceolatis in apicem lobatum acuminatis, 2 — 5-iugis, ca. 9 cm longis, 3,2 cm latis; segmentis rhombo- ideis, ca. lo-jugis, alternis, crenatis, ca. 1,5 cm longis, basi 9 mm latis, sessilibus, imbricatis; rachibus costisque squamis fibrillosis undique vestitis; costis margini- busque segmentorum inferioribus supra spinalis albidis, i mm longis munitis; nervis unilateralibus, furcatis, ante marginem apicibus incrassatis desinentibus, soris ? Gleicht im Habitus durchaus Lindsay a lancea (L.) Bedd., hat aber kein krie- chendes, sondern ein kurzes aufrechtes, zahlreiche Auslaufer treibendes Rhizom, am Petiolus und an der Rachis einfarbig-hellbraune, ca. 6 cm lange, sehr fein zugespitzte, an der Basis etwa i mm breite, langgewimperte Schuppen, und an der Oberseite der Costa und des unteren Segmentrandes dornartig aussehende, aber weiche Gebilde, die von der Costa resp. dem Grundnerv des Segments ab- zweigen. Uber den Sorus kann nichts gesagt werden, da das Exemplar steril ist. — Taf. II. C. 3 Fiedern zweiter Ordnung -'^. Beni: Urwald bei Muera, Bachlaufe (Jan. 1908 — n. 2233). Diplazium zanzibaricum (BK.) C. Chr. (ex descriptione Bak. Ann. Bot. 5. 311. 1891). Vulkan - Gebiet: Ninagongo, oberer lichter Cornuswald, kurzer Stamm, bis 30 cm, Wedel 2 m und mehr, 2800 m ii. M. (Okt. 1907 — n. 1324). Bisher nur von Zanzibar bekannt. Gehort nicht unter Diplazium, sondern zu Athyriiun. Athyrium ammifolium (Mett.) C. Chr. GroBer Kamerun - Berg, Manns- quelle, Bergwald an seiner oberen Grenze, ca. 2200 m ii. M. (Juni 1908 — n. 3431). Nur von Fernando Po und Kamerun bekannt. Diplazium proliferum (Lam.) Thouars. Beni: Kwa Muera, Urwald NW-Beni, an Bachlaufen, Wurzelstock gedrangt (Jan. 1908 — n. 2212.) Verbreitet durch Malesien, Polynesien, Australien und Afrika; hier im Westen von Togo bis Kamerun, auf Sao Thome, im Kongogebiet (Eala- Fort Beni), im Osten in Usambara, auf Madagaskar und den Maskarenen. Asplenium (Neottopteris) africanum Desv. Beni: Kwa Muera, Urwald NW- Beni, Epiphyt (Jan. 1908 — n. 2348). Von Liberia bis Angola, auf Fernando Po, Principe, Sao Thome, im belgischen Kongogebiet (Kimuenza-Eala-Fort Beni), in Deutsch-Ost-Af rika : Usambara, Usaramo, Uluguru-Berge. Asplenium (Euasplenium) gemmiferum Schrad. Bukoba - Bezirk: Buddu- wald (Juni 1907 — n. 194). — Kiwu-See: Insel Kwidjwi, Epiphyt, haufig, 1600 m ii. M. (Sept. 1907 — n. 1223). — Ituri: Zwischen Irumu und Mawambi bei Kalonda (Apr. 1908 — n. 3037); Kasanga bei Mawambi, im Urwald, Blatt weiBlich marmoriert (Apr. 1908 — n. 3111). Vom Kapland durch Natal bis Deutsch-Ost-Af rika, auf Madagaskar, Reunion und den Comoren, im belgischen Congogebiet (zwischen Van- kerkhovenville und Arebi; bei Mawambi), in Kamerun (bei Neu-Tegel; mit ganzrandigen Fiedern bei Buea, Bongollo). Von Angola, welches Hooker in Syn. fil. pag. 208 anfiihrt, liegen hier keine Exemplare vor, Asplenium (Euaspl.) chlaenopteron Fee, Gen. 194 (1850/52), VII mem. 47, t. 16, f. I. Rugege-Wald (Rukarara), Waldboden, sehr haufig, ca. 1900 m ii. M. (Aug. 1907— n. 935). Die Art ist von Christknsen im Index filicum als zweifelhaft aufgefiihrt, ,,prob. = A. lineatum var." Dieselbe steht jedoch dem A. anisophylliirn Kze. viel naher als dem A. lineatum Sw., am nachsten wohl dem A. Boltoni Hook. ap. Hk. & Bak. Syn. Fil. 204 (syn. A. anisophyllum var: latifolia Hook. vSpec. Ill t. 166), welches sich durch viel tiefer und doppelt kerbig gezahnten Fiederblattchenrand auszeichnet und sich im Kaplande, Natal, Transvaal und im Nyassalande findet. Eine weitere sehr nahestehende Art ist die als A. anisophylluvi var. niicrophvlla Kuhn in von der Deckens Reise III Bot. 29 beschriebene Form vom Kiliman- dscharo,' die vielleicht sogar von A . Boltoni Hook, nicht spezifisch zu trennen ist. Verbreitung: Reunion, Deutsch-Ost-x\frika : Kilimandscharo, Bukoba, Rugege-Wald. Asplenium (Euaspl. dareoid.) brachypteron Kze. Bukoba-Bezirk: Buddu-Wald, auf umgestiirzten Baumstammen, sehr haufig (Juni 1907 — n. 139). — Kiwu = See: Insel Kwidjwi, Hochwald, haufiger Epiphyt, 1600 m ii. M. (Sept. 1907 — n. 1230). Die Art wird von Christensen als Synonym zu A. Dregeanum Kze. gestellt. Dieselbe ist jedoch mit dieser Art nicht ohne weiteres zu vereinigen. Wenn auch jiingere Exemplare mit dem A. Dregeanum Kze. groBe Ahnlichkeit haben, so sind doch auch diese leicht durch die Beschaffenheit der Schuppen des unteren Teils der Blattstiele zu unterscheiden. Die Schuppen von A. brachypteron sind eiformig, kaum 2 mm lang, nicht viel liber i mm oberhalb der Basis breit. Der Rand ist driisig gefranzt, hellgelblich durchsichtig, indem die Zellwande hier wenig verdickt und nicht stark gefarbt sind. Der ganze innere Teil der Schuppen dagegen ist braun bis schwarzbraun und die Zellwande sind stark verdickt und gefarbt. Dagegen hat A. Dregeanum langlich eiformige oder lanzettliche, lang- spitzige, doppelt so groBe Blattstielschuppen, welche gleichmaBig rostbraun ge- farbt sind, keinen helleren Rand besitzen und deren Zellen iiberall gleichmaBig verdickte und gefarbte Wande aufweisen. A. brachypteron Kze. variiert sehr in bezug auf Lange und Breite der Blatt- spreiten und damit im Zusammenhang in Lange der Fiedern erster Ordnung, in bezug auf die Anzahl der Fiederlappen und auf die Form der nach oben ge- richteten basalen Fiederlappen, welche einfach ungeteilt, den iibrigen entspre- chend, oder gabelig oder wiederholt gabelig oder handformig, bisweilen fast fiederig, mit zwei sekundaren Lappen jederseits, geteilt sind. Die unter n. 139 gesammelten Exemplare besitzen etwa 7 — 15 cm lange Blatter, wovon 5 — 11 cm auf die Spreiten kommen, welche 2 — 2^/9 cm hochstens breit sind. Die Fiedern erster Ordnung sind im UmriB aus abgestutzter oberer und keilformiger unterer Basis scliief eiformig, bisweilen fast halbeirund. Die langsten der gr6i3ten Blatter sincl etwa 13 mm lang und zeigen fiinf nach oben und zwei bis drei nach unten gerichtete Fiederlappen. Der nach oben gerichtete basale Fiederlappen ist bei denselben meist groBer als die iibrigen, gabelig geteilt oder dreiteilig. Nach der Spitze zu werden die Fiedern kleiner und zeigen nur zwei bis drei nach oben und nur einen nach unten gerichteten Fiederlappen, bis sie gegen die Spitze in einfach gabelig geteilte und schliel31icli ganz ungeteilte Fiedern iibergehen. Weniger grol3e Blatter zeigen oft auch vollig ungeteilte, basale nach oben gerichtete Fiederlappen und hochstens drei nach oben ge- richtete Fiederlappen iiberhaupt. Die unter n. 1230 gesammelten Exemplare sind dagegen viel iippiger ent- wickelt. Die Blatter sind bis 4 dm. lang, wovon etwa i — 1V2 dm auf den Blatt- stiel kommen. Die Blattspreiten sind bis 8 cm breit, die groBten Fiederblattchen der groBten Blatter ca. 4 cm lang, im Umfang aus abgestutzter oberer und keil- formiger unterer Basis schieflanglich , zeigen bis sechs nach oben gerichtete Fiederlappen, von welchen der unterste meist wiederholt gabelig geteilt, der ihm nachste einfach gabelig geteilt ist, und bis fiinf nach unten gerichtete Fiederlappen, von denen einer, seltener zwei basale meist einfach gabelig ge- teilt sind. Nach der Spitze des Blattes zu nehmen die Fiedern an GroBe ab und die Anzahl ihrer Fiederlappen wird wie bei der anderen Form ent- sprechend geringer. ]Man konnte denken, daB hier verschiedene, spezifisch zu unterscheidende Formen vorliegen. Immerhin ist es wahrscheinlicher, daB die Exemplare der n. 139 samtlich nur Jugendformen darstellen, wahrend n. 1230 die vollig er- wachsene Form reprasentiert. Darauf weisen die ganz gleichgestalteten Rhizom- und Blattstielschuppen beider Formen hin. — Gehort zu den proliferierenden Arten. \'erbreitet von Liberia bis Kamerun, Fernando Poo, Sao Thome, im belgischen Kongogebiet (zwischen Vankerkhovenville und Arebi, Gumbari), am Ruwenzori, in Deutsch-Ost-Afrika (Uluguru-Berge, Budduwald), in Nyassaland und ^Nlocambique (Shire Highlands). In Angola kommt die Varietat ,,a>igoleiisis Hieron." vor. Asplenium Preussii Hieron. spec. nov. Euasplcniiim dareoides e turma et affinitate .-1. auriculati (Thunb.) Kuhn. Rhizoma breviter repens, usque ad 1 2 cm crassum, paleis deltoideo-ovatis vel elongato-deltoideis usque ad 3 mm longis 1^4 mm basi latis acuminatis ferrugineis margine lutescentibus integer- rimis dense obtectum. Folia 2 — 3I/2 dm longa; petiolo ca. ^/., — 1^0 — dura- mid Kamilansonvu-Bach; Bergsteppe ostlich des Sees, steinige Hange, 1500 — 1600 m ii. M. (bliihend Ende Aug. 1907 — n. 1086). Ziemlich weit in Deutsch- und Britisch-Ostafrika verbreitet. Nyassa- land; zwischen dem Tanganyika- und Nyassa, auf dem Mlangi-Plateau, auf dem Berg Zomba, auf dem Litsheugu-Plateau, iiberall in Hohen bis zu 2000 m. Pogonia umbrosa Reichb. f. — Ituri: Zwischen Irumu und Mawambi im Hochwald auf der Barra barra (bliihend Ende Marz 1908 — n. 2904). Bisher nur aus dem tropischen Westafrika bekannt. Von Sierra Leone bis Angola, auch auf Principe, Pungo Adongo, am Ouilonga-Flui3. Pogonia Thouarsii Blume, — Ituri: Zwischen Irumu und Mawambi, bei Kalonda am Wege. Nur in Blattern gesammelt (Anfang April 1908 — n. 3035). Bisher nur aus Sierra Leone bekannt. Pogonia sp. nov. — Ituri: Zwischen Mawambi und Awakubi im Hochwald auf der Barra barra. Nur in Blattern gesammelt (]\Iitte April gesammelt 1908 — n. 3208). Epipactis africana Rendle. — Vulkan-Gebiet: Sabinjo-Mgahinga-Sattel, Bambuswald, 2500 m ii. M. (bliihend Ende Nov. 1907 — n. 1745). Vom Schoa- und Galla-Hochland siidwarts durch Britisch-Zentralafrika bis in das deutsche Gebiet. Epipactis excelsa Kranzl. 1. c. 332. — Caulis 1,80 m altus, 8 — 10 mm crassus, quarta parte inferiore vaginatus, supra foliosus, a medio fere apicem usque praesertim in rhachide pilosus. Folia ovata, amplexicaulia, acuta, multinervia, ad 16 cm longa, ad 5,5 cm lata, suprema angustiora et in bracteas omnino folia- ceas, quarum infimae flores duplo excedunt, decrescentia, bracteae acumhiatae, ovatae, sparse pilosae. Sepalum dorsale ovatum, acuminatissimum, sepala late- ralia majora, triangula, acuminata, supra rectilinea, margine antice obtusangula, rotundata, 2 — 2,3 cm longa, dorsale 1,6 cm, lateralia fere i cm lata, dorsale 6 — 7 mm, omnia extus brunneo-pilosa. Petala multo minora ovato-lanceolata, acuminata, paulum undulata, bene venosa, 1,5 cm longa, basi 4 — 5 mm lata. Labelli hypochilium basi utrinque lobo laterali oblongo obtuso praeditum, anguste naviculare, intus nitidum, epichilium late ovato-cordatum, acutum, linea mediana a basi medium usque 'incrassata, papillosa; hypochilium 8 mm longum, lobi laterales 5 mm longi, 2 mm lati, venis parallelis decori, epichilium aequilongum, basi 6 mm latum. Gynostemium breve crassum, ovarium dense brunneo-pilosum, 2,5 cm longum. — Flores extus viridibrunnei, intus intense brunnei, sub anthesi patentes, 3,5 cm diam. cum pedicellis 5 cm longi, tamen breviores quam ovaria inferiora. — Februario. — Taf. IX, Fig. i, A — B. Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceenbusch an der Waldgrenze, ca. 3000 m u. M. (n. 2551). Von alien bisher bekannten Epipadis-Arten unterscheidet sich diese durch das am Grunde dreilappige Labellum, ein bisher noch nie beobachtetes Merkmal. — 74 — Die Bliiten haben mit ihren rechtwinklig ausgebreiteten, groBen, seitlichen Sepalen ein wunderliches Aussehen. Alle Bliitenblatter sind mehr oder weniger geadert, wie es scheint, dunkelbraun auf hellbraunem Grunde. Manniella Gustavi Reichb. f. — Beni: bei Muera im Urwald (bliihend Ende Jan. 1908 — n. 2379). Bisher nur aus dem tropischen Westafrika bekannt. Kamerun, Insel St. Thomas, Angra de Sao Joao. Microstylis stelidostachya Reichb. f. — Gr. Kamerun - Berg, Mussake iiber Buea, 1500 m ii. M. (bliihend Mitte Juni 1908 — n. 3464). Bisher nur von Principe bekannt. Polystachya spatella Kranzl. — Ru\venzori: Butagu-Tah Im Bergwald, 2500 m ii. M. (bliihend Mitte Febr. 1908 — n. 2496). Britisch - Ostafrika , Ruwenzori - Gebiet. — Scheint nur hier vor- zukommen. Polystachya longevaginata Kranzl. 1. c. 333. — Radices crassiusculi. Caules basi paulum incrassati, ceterum teretes, breves, 4 — 5 cm longi, cataphyllis 2 v. 3 basi vestiti, supra diphylli. Folia basi vaginantia complicataque linearia, apice biloba, utri .que obtusa, maxima, quae vidi, ad 10 cm longa, i cm lata. Ra- cemi folia aequantes, simplices, scapus per totam longitudinem vagina i arcta compressa, 4,5 — 5 cm longa vestitus, flores infimos attingente v. illos fere ob- celante, bracteae e basi lineari subulatae, ovaria superantes, plerumque reflexae, fere i cm longae, rhachis sparse setosa, setis serius deciduis, ovaria cum pedi- cello brevi 5 — 6 mm longa. Sepalum dorsale ovatum, concavum, longe apicula- tum V. potius aristatum, sepala lateralia antice aequalia, paulum majora, postice longe producta, mentum magnum, amplum, obtusum formantia, antice aristata V. potius in apicem ancipitem contracta, sepalum dorsale 4,5 mm, lateralia cum mento 10 mm longa. Petala lanceolata, multo tenuiora, acuta, 2,5 mm longa. Labellum e basi angusta cuneatum, lobi laterales semiobovati, antice rectangule rescissi, lobus intermedins subquadratus, antice retusus (obscure bilobulus) incrassatus; totus discus sparse pilosus, totum labellum 6 mm longum et inter lobos laterales 4 mm latum. Gynostemium praeter rationem aliarum specierum crassissimum, in florem quasi prosiliens. — Flores viridi-lutei, sepala apicem versus fusca. — Novembri. — Taf. VII," A — C. Vulkan- Gebiet: Hageniawald auf Lava, siidlich vom Karisimbi bei Kahama, 2300 m ii. M. (n. 1512 a). Die Pflanze gehort in den Formenkreis von P. Steudneri Reichb. f. und P. Shega Kranzl. Sie fallt auf durch die lange Scheide des Bliitenstiels, durch die Bliiten, welche starker als sonst an die eines Aconitum erinnern und durch die kurz zweischneidigen Spitzen der Sepalen. Die Bliiten sehen in der Form und (beinahe) in der Farbe aus wie die von Aconitum Lycodonum en miniature. Polystachya kermesina Kranzl. 1. c. ^^^. — Planta parvula, ebulbis, radicibus quam caules crassioribus obsita. Caules tenui-fusiformes, ad 2,5 cm alti cum Taf. VII. V^^ ^ A — C. Poh'stachva lon"evas!inata Kranzl.. D — £. P. kermesina Kranzl. — 75 — radicibus intertexti, 2 ad 3-phylli. Folia linearia, obtusa, biapiculata, ad 5 cm longa, 2 — 2,5 mm lata, utrinque obtusa. Racemi quam folia bene breviores, pauciflori, scapi, ovaria cum pedicellis dense, flores extus sparsius setosi, bracteae minutissimae, triangulae, ovaria cum pedicellis 5 mm longa. Sepalum dorsale late ovatum, fere orbiculare, acutum, concavum; sepala lateralia late ovato- triangula, acuta, mentum breve, bisaccatum obtusum formantia 4,6 mm longa, basi 3 mm lata. Petala late linearia, obtusa, undulata (?), 3 mm longa, i mm lata. Labellum longe unguiculatum, cruciatum, unguis linearis, lobi laterales parvi, semiorbiculares, lobus intermedins linearis eadem latitudine qua unguis, antice obtusum, in disco tuberculosum, labellum cum pede gynostemii lato articulatum, 5 — 6 mm longum, 1,5 mm latum, inter lobos laterales 3 mm. — Flores unicolores, coccinei. — Taf. VII, D — E. \^ulkan - Gebiet: Ninagongo, oberer lichter Cornuswald, 2800 — 2900 m ii. M., an Stammen wachsend (bliihend im Okt. 1907 — n. 1348). Ein kleines etwas struppiges Gewachs, aus einem dichten Filz von Wurzeln, abgestorbenen und lebenden Stammchen und Blattern bestehend, zwischen denen verstreut die lebhaft gefarbten ,,lackroten" Bliiten sitzen. Das Labellum fand ich in einer eigentiimlichen Weise in der ]\Iitte geknickt, ich wage aber nicht zu sagen, daB dies stets vorkommt, und habe deshalb dies etwas dubiose Merkmal nicht mit in die Diagnose aufgenommen. Die nachstverwandte Art ist P. caespitifica Kranzl., diese hat aber gelbe Bliiten und sonst mancherlei Abweichungen im Labellum. Polystachya Mildbraedii Kranzl. 1. c. 334. — Radices copiosi, ramosi, intertexti. Caules dense aggregati, subancipites (sicci scil.) 4 ad 6 cm alti, monophylli. Folia anguste linearia, stricta, obtusa. obscure bilobula, ad 10 cm longa, 3 mm lata. Racemi breves i- v. 2-flori, basi foliolo spathaceo v. vagina acuminata muniti; flores sordide lutei, satis dense purpureo-brunneo-signati, bracteae ample ochreatae, apiculatae ovaria longa non aequantes. Sepalum dorsale ovato- oblongum acutum, sepala lateralia late ovata, basi mentum amplum saccatum formantia, apice reflexa, paulum obliqua, acuta, 8 — 9 mm longa, dorsale 3,5 mm, lateralia 4 ad 4,5 mm lata. Petala obovata, apice acuta incrassataque, 7—8 mm longa, antice 2,25 mm lata. Labellum brevissinie unguiculatum, lobi laterales fere semicirculares paulum evoluti a lobo intermedio late quadrato retuso vix sejuncti, lineae in disco paululum incrassatae, totus discus ceterum omnino nudus; totum labellum cum ungue (i mm longo et lato) 8 mm longum, inter lobos laterales 6 mm latum, lobus intermedins 3 mm longus et latus. — Flores sub anthesi ringentes 1,5 cm diam. \"ulkan-Gebiet: Ninagongo im oberen lichten Cornuswald in 2800 bis 2900 m ii. M. (bliihend im Okt. 1007 — n. 1350). Die Pflanze ist eine vergroBerte Ausgabe von P. caespitifica Kranzl., einem Bewohner derselben Gegend. Diese Charakteristik, so kurz sie ist, besagt alles. Abweichunsen im Ban einzelner Telle sind natiirlich auch vorhanden. - 76 - Polystachya pachyrhiza Kranzl. 1. c. 334 — (Superpositae). Radices elongati, albi pro planta crassi. Pseudobulbi superpositi, fere e medio uniuscuj usque orientes, vetustiores plus minus cylindracei, valde rugosi; recentiores fusiformes, 12 — 15 cm longi (excepta inflorescentia), medio ad 7 mm crassi, apicem versus valde attenuati, pluriarticulati ( — 7) vaginis albidis, cylindraceis foliorum vestiti. Folia certe 4 (an plura?) lanceolata v. oblongo-lanceolata, acuta, ad 12 cm longa, ad 2 cm lata, papyracea. Paniculae breves (ad 4 cm) pauciramosae, rhachis sparse puberula, bracteae e basi lata aristatae, fere 3 mm longae, basi 3 mm latae, flores semiaequantes. Sepala ovata, brevi-acutata, concava, late- ralia mentum amplum, saccatum formantia, subobliqua. Petala lanceolata, acuta, aequilonga v. vix breviora. lyabelli lobi laterales semiobovati v. obtri- anguli, antice retusi, lobus intermedins, quasi epichilium formans, antepositus, suborbicularis v. latissime ovatus, apiculatus; discus ecallosus, ille lobi inter- medii sparse pilosus. Gynostemium latins quam altum. Flores inconspicui, viridibrunnei. — Examinavi alabastrum, qua de causa de magnitudine aliquid certi proferre non audeo. Ruwenzori: Butagu-Tal, trockener, felsiger Hang unter Ericaceen, ca. 2700 m ii. M. (bliihend im Febr. 1908 — n. 2661). Ich babe vor Jahren eine aus Usambara stammende Orchidee als P. fusi- forniis Lindl. bestimmt, da ich mich scheute, eine neue Art aufzustellen. Das Material war wenig zufriedenstellend, und dasjenige, auf welches ich nun diese Art gegriindet habe, ist es leider auch. Die Bliiten werden 5 — 6 mm im Durch- messer kaum iibersteigen, ich habe aber nur Knospen untersuchen konnen, welche kurz vor dem Aufbliihen zu sein schienen. Die Dimensionen der vege- tativen Teile sind bei dieser Art hier groBer als je bei P. fusiformis, dazu die Behaarung des Bliitenstandes, dazu schlieBlich die andere Form der Petalen, dies gibt zusammen eine ziemlich knappe Begriindung; auch die Formen des Labellums sind andere als bei jener maskarenischen Art, so da6 ich glaube, die" neue Art verantworten zu konnen. Da Herr ROLFB im Jahre 1898, wie es scheint auf meine Angaben hin, P. fusiformis in seine Bearbeitung der Orchideen in Bd. VII der Flora of Trop, Africa aufnahm, so ware diese Art hier einzu- schalten und P. fusiformis zu streichen. Polystachya gracilenta Kranzl. in Engl. Bot. Jahrb. XIX (1894) 251; Rolfe Fl. Trop. Afr. VII. no. — Caulis gracillimus 15 — 20 cm longus. Folia linearia acuta, apice inaequalia, 10 — 20 cm longa, i — 1,2 cm lata, paniculam pauci- et breviramosam semper superantes. Paniculae squarrosae, flores sicci atri, bracteae minutae triangulae quam ovaria multo breviores. Sepalum dorsale oblongum, obtusum, concavum, 7,5 — 8 mm longum, 2 mm latum; lateralia oblique trian- gula, falcata, paulum curvata, obtusa, mentum vix curvatum formantia, i cm longa, pars basilaris pedi gynostemii affixa, 5 — 6 mm longa. Petala anguste linearia a medio dilatata, spathulata 5 — 6 mm longa, apice 1,5 — 2 mm lata. L,abellum e basi cuneata subito dilatatum a medio deflexum, margine modice — n — unclulatum, lobi laterales rotundati, lobus intermedius latior, ceterum similis, discus excepta parte basilar!, ubi paulum crassior, glaber, totum labellum 8 mm longum, antice 5 mm latum. Gynostemium breve, latum, fovea stigmatica maxima semicircularis, rostellum late triangulum, pes gynostemii inter sepala lateralia satis prominens, trilineatus. — Flores ochracei, maculis brunneis ornati. — Novembri. — Taf. IX, Fig. i, J—K. Vulkan- Gebiet: Randberge siidlich vora Karisimbi, Hageniawald bei Kahama auf Lava, 2300 m ii. M. (n. 1511); Rugege-Wald (Rukarara), igoo m ii. M., haufiger Epiphyt. (11. 950). Die seitlichen Sepalen bilden ein rundes, stumpfes Kinn und sind etwas sichelformig gebogen; ihr Abstand von den Petalen und dem oberen Sepalum ist nicht groB. Das Labellum ist deutlich dreiteilig, von der Mitte an abwarts gebogen, aber nicht so schroff wie bei P. poikilantlia. Die Saule ist auffallend breit, die Narbeiihohle grolB und halbkreisformig, das Rostellum breit drei- eckig. Die Farbung ist iiber die ganze Bliite einfarbig ockergelb mit roten Fleck- clien. — Ich habe die friihere Diagnose nach Material geschrieben, welches nicht voUig einwandfrei war, wie ich dies audi damals ausdriicklich bemerkte, und habe deshalb hier eine neue nach sehr gutem und reichlichem ^Material geschriebene wiederholt. Unter den von Herrn Dr. ]\Iildbraed gesammelten Orchideen befanden sich unter anderen 3 Arten, welche alle in getrocknetem Zustande der P. gracilenta auBerordentlich ahnlich sehen. Die genauere Untersuchung hat aber gezeigt, daB es sich um recht gut zu unterscheidende Arten handelt. Wenn wir von mehr sekundaren Merkmalen absehen, so sind 2 Charaktere von Wich- tigkeit stets gewissen Abanderungen unterworfen. i. Das Labellum, welches einfach oder dreiteilig sein kann, und 2. die Saule, an der die Petalen und das obere Sepalum so lioch inseriert sein konnen, daB zwischen diesen 3 Blattern und den 3 unteren ein deutlich zu sehender Zwischenraum steht. Dazu kommt die Bliitenfarbe, welche weiB oder ockergelb sein kann, beide Male mit Flecken in verschiedener GroBe und Verbreitung. Ganz allgemein sind die gelben Bliiten von fester, die mit weiBer Grundfarbe von zarter Textur und dieser Umstand, gibt auch den Farbenunterschieden eine groBere Wichtigkeit, als man ihnen sonst zuzuschreiben pflegt, und dies um so mehr, als sich dies Merkmal auch bei getrockneten Bliiten noch erkennen laBt. Es ist daraufhin der SchluB er- laubt, daB P. gracilenta, die zuerst bekannt gewordene Art, gelbe Bliiten hat: bei den Originalexemplaren sind leider keine Angaben iiber Bliitenfarbe ge- macht worden. Auffallend ist, daB verschiedene Arten oft ein und denselben Standort bewohnen; so findet sich auf dem Standort von P. gracilenta auch P. purpureo-alba. Wir haben in den Polystachyae gracilentae einen vollkommenen Parallelfall zu den Lissochili purpurati Reichenbach (cf. Otia Botanica S. 114) desselben ostafrikanischen Gebietes, wo sich die Stammart bei naherer Be- trachtung in 5 Arten aufloste, und zu einer Gruppe von Satyrium-Aiten, welche - 78 - das Thema von 5. ■parviflonim Swartz variieren (cf. KrAnzlin, Orchid. Gen. et Sp. I. 683 et f.). — Ich lasse hier einen kurzen Clavis specierum folgen: Polystachyae gracilentae: A. Labellum trilobum. a. Flores ochracei, sicci opaci, brunnei, satis firmi ... P. gracilenta b. Flores albidi, purpureo-notati v. suffusi, sicci sordide albi, maculati, textura tenera P. leiicorhoda B. Labellum simplex. a. Labellum longe unguiculatum, medio paulum deflexum, medio in disco tuberculo brevi v. umbone praeditum P. purpureo-alba b. Labellum brevi unguiculatum, margine in basi replicato, a medio energice deflexum, margine antice grosse den- tatum, apiculatum . ■ P. poikilantha. Polysfachya leucorhoda Kranzl. 1. c. 337. — Habitu P. gracilentae Kranzl. — Caules tenues, apice saepius biarticulati, panicula nempe paulo altius inserta quam folium. Folia linearia, apice obtusa, non biloba, ad 25 cm longa, vix I cm lata, paniculas paulum excedentes. Paniculae laxae, rami manifeste fracti- flexi, bracteae parvae; panicula laxa, squarrosa, rami divergentes pauciflori, bracteae minutae, triangulae. Sepalum dorsale ovato-oblongum, obtusum, lateralia late ovata, obtuse acutata, vix mentum formantia. Petala linearia, apicem versus paulum dilatata, obtusa, haec omnia 6 mm longa, sepalum dorsale 2,5 mm, lateralia basi 3,5 mm lata, petala antice 1,5 mm lata. Labelli lobi laterales fere semiorbiculares, ab intermedio manifeste sejuncti, lobus inter- medins transverse oblongus, manifeste bilobulus, totum labellum sub anthesi leviter plicatum, 5 mm longum et inter lobos laterales 5,5 mm latum. Gynostemii pars libera brevis, fovea stigmatica magna subbipartita. — Totus flos sordide albus, pellucidus, sepala lateralia per duas tertias purpureo-tincta, petala pur- pureo-striata, labellum, intense purpureum; flores textura satis tenera. — No- vembri. — Taf. IX, Fig. i, D. Vulkan - Gebiet: Hageniawald, siidlich vom Karisimbi, westlich vom Kalago-See bei Kahama, 2300^ — 2400 m ii. M. (n. 1654 )• Polystachya purpureo=alba Kranzl. 1. c. 337. — Habitu P. gracilentae. Caules tenues, graciles, quam folia multo breviores, 8 — 10 cm longi. Folia linearia, obtusa, biapiculata, 20 cm longa et ultra, 1,2 cm lata. Paniculae folia bene cxeedentes, pedunculi ultra 30 cm alti, inflorescentiae ipsae breves, rami adscen- dentes, pauciflori, bracteae triangulae, uncatae, acutae. Flores sicci atri. Sepa- lum dorsale lanceolatum, acutum, 7 mm longum, vix 1,5 mm latum, sepala lateralia falcata, manifeste curvata, mentum satis conspicuum curvatum, ob- tusum formantia, antice acuta, 8 — 9 mm longa (extensa, quod propter curva- turam difficilius est efficiendum, certe longiora), pars antica ab insertione ad apicem 6,5 mm longa, 3 mm lata, pars postica v. mentum parti anticae aequi- — 79 — longa. Petala lineari-lanceolata, brevi-acutata, sepalo dorsali aequilonga. La- bellum ex ungue linear! spathulatum, simplex, paulum deflexum, margine vix V. non undulatum, integrum; discus medio callo brevi umbonato, leviter sulcato instructus; totum labellum 6 — 7 mm longum, antice 3 — 3,5 mm latum. Gy- nostemium satis altum, sepalum dorsale petalaque illi adnatum a sepalis laterali- bus remota. — Flores teneri, albidi, purpureo-violaceo suffusi, maculis v. punc- tulis crebris purpureis adspersi. — Februario. — Taf. IX, Fig. i, E — F. Ruwenzori: Butagu-Tal, lichter Bergwald, trockene Stelle iiber Felsen (n. 2495 ). Polystachya poikilantha Kranzl. 1. c. 337. — Habitu omnino P. gracilentae. Caules paulum crassiores quam in typo, sulcati, ad 15 cm longi v. rarius longiores. Folia linearia, apice obtusa, biloba, utrinque aequalia, ad 22 cm longa, i- — 1,2 cm lata, paniculas squarrosas paulum excedentes, bracteae triangulae, rigidae, uncatae, acutae. Sepalum dorsale oblongum, acutum, lateralia basi lata pedi gA'nostemii affixa, late triangula, falcata, acuta. Petala ab ipsa basi angustiore sensim dilatata, spathulata, rotundata, haec omnia textura tenera, tesselata V. reticulata; sepalum dorsale 7 mm longum, 3 — 3,5 mm latum, lateralia 6,5 mm longa, basi 5 mm lata, mentum breve obtusum formantia. Sepalum dorsale petalaque dorso gynostemii affixa a sepalis lateralibus manifeste distantia. La- bellum c basi cuneata dilatatum, medio genuflexum deflexumque, simplex, margine utrinque grosse denticulatum, antice rotundatum emarginatum, api- culo interposito, discus omnino nudus, totum labellum 7 mm longum, antice 4,5 mm latum. Gynostemium inter petala et sepala lateralia quasi collum circ. 2 mm longum formans. Fovea stigmatica mediocris rotundata, rostellum par- vum. — Sepala ochracea, petala et labellum albida, pellucida, maculae sepa- lorum purpureo-brunneae, illae petalorum et labelli violaceo-purpureae. — Exeunte Novembri. — Taf. IX, Fig. i, G—H. Vulkan - Gebiet: Randberge siidlich vom Karisimbi, westlich vom Kalago- See bei Kahama, Hageniawald, 2300 — 2400 m ii. M. (n. 1655 ). Unterscheidet sich \'on der auf demselben Standort gefundenen P. graci- lenta durch das ungeteilte, am Rande grobgezahnte Labellum, welches von der Mitte an nach unten gebrochen erscheint, durch die wiirfelformig-netzige Zeich- nang der Perigonblatter, durch den langen Abstand zwischen dem oberen Teil der Bliite (sep. dorsale et petala) vom unteren (sep. lateralia et labellum) und durch die breiten, stark gekriimmten seitlichen Sepalen. SchlieBlich ist auch die Farbung eine andere. Polystachya eusepala Kranzl. n. spec. — Caulis brevis, 6 — 8 cm longus, tenuis, monophyllus. Folium e basi amplexicauli obovato-oblongum, obtusum, ad 22 cm longum, 3 — 3,5 cm latum, nigresceus ut tota planta. Inflorescentia subnutans, ad 12 cm longa, pedunculus tenuis vaginulis 2 vestitus; flores in paniculam laxam, paucifloram dispositi, bracteae late ovatae, subito in apicem longum protractae, 1,2 cm longae, basi i cm latae, ovarium longe pedicellatum — 8o — 1,8 — 2 cm longum. Sepalum dorsale ovatum acuminatum, i cm longum, 3,5 mm latum, lateralia late ovato-triangula subobliqua subito acutata, 1,35 cm longa, basi 8 mm lata, mentum obtusissimum, bisaccatum formantia, extus in dimidio anteriore alte carinata, carina denticulata, omnia quinquenervia. Petala elongato-obovata, obtusa trinervia, i cm longa, antice 3 mm lata. Labellum trilobum v. potius antice humeratum, e basi cuneata late trapezoideum, antice in lobulos 2 breves, rotundatos terminans, lobus intermedins bene minor, deflexus, antepositus, subquadratus, retusus, medio apiculatus, discus ecallosus, omnino pilis in granulas farinaceas coUabentibus tectus; totum labellum adeo flexum ut vix explanari possit, i cm longum; quo latissimum 6 mm latum, lobus intermedins 3 mm longus et latus. — Taf, IX, Fig. i. C. Vulkan - Gebiet: Bugoier Bambus-Mischwald; Bliiten blaCrosa, fast ohne Zeichnung (Anf. Nov. 1907 — n. 1495). Wahrend ich mit der Bestimmung dieser Sammlung beschaftigt war, erschien die Bearbeitung der von Dr. Wollaston im Ruwenzori-Gebiet gesammelten Orciiideen, welche Herr Dr. Rendle im Journal of Botany publizierte. Ich war zuerst nicht ganz sicher, ob nicht Pol. hicarinata Rendle in einer der hier publi- zierten Arten stecke und habe daraufhin die mir verdiichtig erscheinenden Exemplare nachuntersucht. Zweifellos steht die Rendle sche Art dieser hier sehr nahe, aber von anderen Details und den groBeren Bliiten abgesehen ist das Labellum doch so stark abweichend, daB man daraufhin allein eine n. spec, griinden kann. Es fehlt hier die ,, crista linguiformis", welche Dr. Rendle erwahnt, und es findet sich der mehlartige t)berzug, der ja bei Polystachya haufig vorkommt, der jedoch nicht so unbedingt selbstverstandlich ist, daB man ihn einfach mit Stillschweigen iibergehen diirfte. Fiigt man nun jedoch diese beiden neuen Arten hinzu, so gewinnt die Anordnung der ,,Gracilenta"- Gruppe ein anderes Aussehen. Ich mochte mit Beiseitesetzung der Bliiten- farben, die an Herbarexemplaren oft schwer feststellbar sind, folgende Vervoll- standigung des schon auf Seite 78 gegebenen Schliissels bringen: Polystachyae gracilentae. A. Labellum trilobum. a) Sepala extus carinata. lococcopsis rhaphidioides Hansg. — Ruanda: Mohasi-See (n. 768). Ubiquist. Merismopedium tenuissimum Lemm. — Ruanda: Mohasi-See (n. 765a. 768). Europa. Asien, Afrika, Siid-Amerika, wahrscheinUch Ubiquist. Oscillatoria princeps \'auch. — Ruanda: ^lohasi-See (n. 766, 767). Uljiquist. Oscillatoria chalybea Mertens. — Ruanda: Mohasi-See (n. 766, 767). Europa, Asien. Afrika, Xord-Amerika. Oscillatoria amoena (Kiitz.) Gomont. — Ruanda: Mohasi-vSee (n. 76S). Europa, Afrika. Arthrospira Jenneri Stitzenb. — Ruanda: Mohasi-See (n. 766, 767). Europa, Asien, Afrika. Spirulina major Kiitz. — Kiwu-See: HeiBe Quellen von Irungatscho siid- Hch Kissenje (n. 765). Europa, Asien, Afrika, Xord-Amerika. Spirulina subtilissima Kiitz. — Ruanda: Mohasi-See (n. 766, 767). Ubiquist. Phormidium africanum Lemm. n. spec. — vStratum tenue, laete-aerugineum. Fila recta vel \arie curvata, parallela. Vaginae in mucum amorphum diffluentes, chlorozincico jodurato caerulescentes. Trichomata pallide aeruginea, ad genicula distincte constricta, apice non attenuata. Cellulae quadratae vel rectangulares, 1,5 — 2 u latae, 1,5 — 4 u longae. Cellula apicalis subtruncata, calyptram par\'am praebens. — Kiwu-See: HeiBe Quellen von Irungatscho, siidlich Kissenje (n. 765). — 90 - Lyngbya limnetica Lemm. — Ruanda: Mohasi-See (n. 765 a, 768). Ubiquist. Lyngbya contorta Lemm. — Ruanda: Mohasi-See (n. 765 a, 768). Ubiquist. Nostoc parmelioides Kiitz. — Rugege-Wald: Im Rukarara auf Kieseln (n. 772). Europa, Afrika, Amerika. Flagellatae. (E. Lenimer niann.) Cryptomonas erosa Ehrenb. — Ruanda: Mohasi-See (n. 768). Europa, Asien, Amerika; wohl Ubiquist. Phacus parvula Klebs. — Ruanda: Mohasi-See (n. 768). Europa, Afrika. Euglena acus Ehrenb. — Ruanda: Mohasi-See (n. 768). Ubiquist. Trachelomonas volvocina Ehrenb. — Ruanda: Mohasi-See (n. 765a). Ubiquist. Trachelomonas volvocina Ehrenb. var. papillata Lemm. n. var. — Lorica globosa, flavo-brunnea, laevis; porus flagelH corona papiUarum circumdatus. Ruanda: ]\Iohasi-See (n. 768). Trachelomonas hispida Stein var. punctata Lemm. — Ruanda: Mohasi-See (n. 765a). Europa, Asien, Afrika, Amerika; wohl Ubiquist! Peridiniales. (E. Lemniermann.) Glenodinium pulvisculus (Ehrenb.) Stein. — Ruanda: Mohasi-See (n. 767, 768). LTbiquist. Peridinium inconspicuum Lemm. — Ruanda: Mohasi-See (n. 768). Ubiquist. Peridinium bidens Lemm. n. spec. — Lorica 23 — 33 // longa, 20,5 — 27,5 /i lata, poro apicali (apex) praedita. Fossa transversalis distincte sinistrispira ; fossa longitudinalis in partem apicalem paullum extensa, parte posteriore dila- tata. Epivalva conica, paullum major quam h3'povalva, cum tabulis prae- aequatorialibus 7, tabula rhomboidea i et tabulis apicalibus 3; tabula rhomboidea apicem versus extensa. Hypovalva semiglobosa, cum tabulis postaequatorialibus 5 et tabulis antapicalibus 2; tabulae antapicales spina singula, 3 /t longa in tabula unaquaque instructa. Striae intercalares distinctae. Membrana areolata. Ruanda: Mohasi-See (n. 768). — ql — Heterokontae. (E. Lenimermann.) Tribonema bombycinum Derbes et Solier. — Rugege-Wald: Rukarara (n.770). Ubiquist. Protococcales. (E. Lein iner iiiaiin.) Tetraedron minimum (A. Br.) Hansg. — Ruanda: Mohasi-See (n. 765a, 768). Ubiquist. Tetraedron caudatum (Corda) Hansg. — Ruanda: Mohasi-See (n. 768). Europa, Afrika. Anl 3320). _ 96 - Der Pilz stimmt gut mit der Originalbeschreibung iiberein. Ustilago Reiliana J. Kuehn in Rabh. Fg. europ. n. 1998. — Albert -Ed uard- See: Aniakoma, auf verlassenen Feldern, in den Bliitenteilen von Andropogon halepensis (Ende Dez. 1907— n. 1930). Ustilago utriculosa (Nees) Tul. Ustil. p. 102. — Ruanda: Mohasi-See, Krautformation an einem Bach, in den Ovarien von Polygonum senegalensc :\reii3n. (Juli 1907— n. 635). Die Xahri^flanze ist neu flir diesen Pilz. Melanopsichium austro=americanum (Speg.) G. Beck in Ann. Naturhist. Hof- Mus. Wien 1894— n. 9, S. 22. — Ruanda: Mohasi-See, Krautformation an einem Bach, in den Ovarien von Polygonum harhatum L. (Juli 1907 — n. 480, 633).' Der Pilz stimmt vollig mit Originalexemplaren iiberein; derselbe war bisher aus Afrika noch nicht bekannt. Uredineae. Puccinia aurata vSyd. in Annal. Mycol. II, 1904, p. 349. — Rugege-Wald: Lichtung im Walde, ca. 1900 m, auf Blattern von Microglossa densi flora Hook. f. (Aug. 1907 — n. 1061). Wir beschrieben 1. c. den Pilz als auf einer unbestimmten Komposite um Amani vorkommend. Es ist anzunehmen, dali auch diese Exemplare von Amani auf einer Microglossa leben, da die Blatter der Nahrpflanze sehr denen von M. densiflora ahneln. Die von Hennings in Englers botan. Jahrbiichern, vol. XXXVIII, 1905, p. 104, beschriebene Puce, amaniensis, die angeblich auf Triumfetta spec, vorkommen soil, ist mit Puce, aurata Syd. identisch, wie wir uns durch Vergleich mit den Original-Exemplaren iiberzeugen konnten. Es liegt hier eine falsche Nahrpflanzen-Bestimmung. vor. Puccinia escharoides vSyd. n. spec. — Soris teleutosporiferis hypophyllis vel praecipue petiolicolis, in foliis in greges minutos vel mediocres, in petiolis in greges plus minusve elongatos crassiusculos usque i cm longos densissime dispositis, epidermide lacerata cinctis, pulverulentibus, obscure brunneis; teleutosporis ellipsoideis vel ovatis, utrinque rotundatis, apice hand incrassatis nee papillatis, medio vix vel non constrictis, verrucis majusculis et acutius- culis omnino densissimeque obsitis, brunneis, 22 — 32 18 — 22 //, episporio 1,5 — 2 fi crasso; pedicello sporam circiter aequante, h3'alino, facile deciduo. Vulkan - Gebiet: Lichtungen mit Hypericum-Oehnsoh. siidostlich des Karisimbi, westlich des Kalago-Sees bei Kahania, 2300 m ii. M. auf Blattern und namentlich Blattstielen von Geranium simense Hochst. (Ende Nov. 1907 — n. 1649). Von den verwandten Arten, Puce. Geranii-silvatiei Karst. und Puce, sani- niensis P. Magn., durch bedeutend kleinere, sehr stark warzig-stachelige Teleuto- sporen verschieden. — 97 — Puccinia hoslundiae Syd. n. spec. — Soris uredosporiferis amphigenis, prae- cipue epiphyllis, maculis flavidis indeterminatis insidentibus, sparsis vel paucis aggregatis, minutis, punctiformibus, epidermide diutius tectis, flavo-brunneis, pulverulentis ; uredosporis globosis, subglobosis vel ovatis, tenuiter echinulatis, flavo-brunneis, 20 — 28 17 — 22 /<, episporio 1,5 — 2 /< crasso; teleutosporis immixtis ellipsoideis vel ellipsoideo-oblongis, apice rotundatis, lenissime in- crassatis (usque 4 /*), medio non vel vix constrictis, levibus, castaneo-brunneis, 26 — 38 X 18 — 22 1^1, episporio i^/^ — 2 // crasso; pedicello hyalino, brevi. Ruanda: Mohasi-See, Bergsteppe, 2550 m, auf Blattern von Hoslundia verticillata Vahl (Juli 1907 — n. 643). Puccinia hydrocolyles (Link) Cke. in Grevillea IX, 1880, S. 14. — Ruanda: Mohasi-See, Rand des Papyrussumpfes, auf Blattern von Hydrocotyle (Juli 1907— n. 541). Puccinia polygoni amphibii Pers. Synops. 1801, p. 227. — Ruanda: Mohasi- See, Krautformation am Seeufer, auf Blattern von Polygonum tomcntosum Willd. (Juli 1907 — n. 631). Die Nahrpflanze ist neu fiir diese Art. Uromyces appendiculatus (Pers.) Link in Observ. II, 1816, p. 28. — Ruanda: ]\Iohasi-See, auf Blattern von kultiviertem PAaseo/ws vulgaris L. (Juli 1907 — n.637). Ravenelia ornamentalis (Kalchbr.) Diet, in Beihefte Bot. Centralbl. XX, Abt. II, 1906, S. 402. — Ruanda: Zwischen Bushara und Kagonia, Gebirgssteppe mit niedrigen Akazien-Strauchern, auf den Hiilsen von Acacia seyal (Juli 1907 — n. 394). Auf den vorliegenden Exemplaren tritt nur die Aecidien-Generation auf, und zwar ausschlielolich nur auf den Hiilsen der Nahrpflanze. Es ist dies dieselbe Form, welche von P. Hennings als Aecidinm ornamcntalc Kalchbr. var. jnicti- cola P. Henn. benannt wurde. Melampsora lini (DC.) Tul. in Ann. Sc. Nat. 1854, P- 93- — Vulkan-Gebiet: Ninagongo, Bergsteppe auf Lavastrom, auf Linum gallicum L. var. ahyssinicum (Hochst.) Planch. (Okt. 1907— n. 1280). Aecidium atroalbum P. Henn. in Bot. Ergebn. der Kunene-Sambesi-Exped. 1902, S. 162. — B e n i : Zwischen Beni und dem Ruwenzori bei Lumengo in lichtem Hochwald, auf lebenden Blattern vonDiospyros spec. (AnfangFebr. 1908 — n.2472), Der Pilz stimmt gut mit den Original-Exemplaren iiberein. Aecidium cissi Wint. in Hedwigia 1884, p. 168. — Kiwu-See: Insel Wau, zwischen Elefantengras, auf lebenden Blattern von Cisstis spec. (11. Sept. 1907 — n. 1 141). Auf manchen Blattern bedecken die Aecidien fast die ganze Blattspreite. Eine ahnliche reiche Entwicklung des Pilzes haben wir nur auf abyssinischen Exemplaren gesehen. Aecidium elegans Diet, in Hedwigia 1888, p. 180. — Vulkan-Gebiet: Buschsteppe auf Lava, siidostlich vom Karisimbi bei Kahama, ca. 2500 m, auf Blattern von Rhamnus prinoides L'Herit. (Mitte Nov. 1907 — n. 1566). Deutsche Zentralafrika-Expedition. 11. 7 Aecidium Englerianum P. Henn. et Lindau in Bull. Herb. Boiss. I, 1893, p. no. Vulkan - Gebiet: Bugoier Bambusmischwald ca. 2400 m, auf lebenden Bliittern von Clematis spec. (4. Nov. 1907— n. 1474). Aecidium plucheae ovalis Syd. n. spec. — Maculis orbicularibus vel irregularibus, 3 — 8 mm diam., f lavo-brunneis ; pycnidiis epiphyllis, melleis; aecidiis hypo- ph^^lis, in greges rotundatos vel ad nervos folii elongatos 2 — 5 mm latis laxe dispositis, cylindraceis, albis, margine profunde lacerato; contextu e cellulis valde variabilibus rhomboideis usque valde elongatis et tunc subfusoideis com- posite; aecidiosporis angulatis, apice incrassatis (usque 7 i^i), verrucosis, hyalinis, intus aurantiacis, 20 — 28 ;< 18 — 23 f^i. Ruanda: Mohasi-See, auf Blattern von P/mc/?^^ ovalisDC. (Juli 1907— n. 640). Aecidium senecionis bupleuroidis vSyd. n. spec. — Maculis indistinctis, flavidis; pycnidiis amphigenis, gregariis, melleis; aecidiis hypophyllis, plerumque in annulum ca. 5 mm diam. amoene ordinatis, minutis, diu globoso-clausis, tandem breviter cupulatis, flavidis, margine baud revoluto vix inciso; aecidiisporis angulato-globosis, minutissime verruculosis, flavidis, 18 — 25 18 — 22 jn diam. Vulkan-Gebiet: Lavasteppe am FuB des Ninagongo auf Bliittern von Senecio buplcuroidcs DC. (Okt. 1907 — n. 1285). Aecidium solani unguiculati P. Henn. in Bull. Herb. Boiss. I, 1893, p. 112. — Ruanda: Mohasi-See, Gebirgssteppe, auf lebenden Blattern von Solanum (? unguicidatum) (14. Juli 1907 — n. 475). Der Pilz stimmt genau mit den abyssinischen Original-Exemplaren iiberein. Trotzdem die Nahrpflanze, weil steril, nicht naher bestimmt war, so glauben wir doch aus der Ubereinstimmung derselben mit den abyssinischen Exemplaren annehmen zu miissen, da6 es sich auch hier um Solanum unguiculatum handelt. Aecidium spec. — Vulkan-Gebiet: Ninagongo, auf Blattern und Stengeln von Peucedanum Petitianum A. Rich. (21. Okt. 1907 — n. 1309). Dies Aecidium lafit sich ohne Kenntnis der zugehorigen Teleutosporenform nicht naher bestimmen. Uredo crotalariae Diet, in Hedwigia 1899, p. 257. — Vulkan-Gebiet: Lavasteppe siidostlich des Karissimbi bei Kahama, 2300 m ii. M., auf lebenden Blattern von Crotalaria cleomifolia Webv. (Anfang Nov. 1907 — n. 1528). Uredo Mildbraedii Syd. n. spec. — Soris uredosporiferis hypophyllis, maculis nullis vel obsoletis flavidis insidentibus, etiam in petiolis et inflorescentiis evolutis, minutis, pulverulentis, in tomento plantae nutriciae nidulantibus, flavo-brunneis ; uredosporis globosis, subglobosis vel ovatis, vaUde sed laxiuscule aculeatis, hyahno-flavidis, 21 — 30 X 18 — 25 i^i, episporio 1V2 /* crasso. Ruanda: Mohasi-See, Buschhange iiber dem Siidufer des Sees, ca. 1500 m ii. M., auf Blattern, Blattstielen und Bliitenstielen von Pavetta Oliveriana TLiern {23. Juli 1907— n. 567). Uredo rhoina Syd. n. spec. — Soris uredosporiferis hypoph5dhs, sparsis vel hinc inde aggregatis, minutissimis, pulverulentis, in tomento folii nidulantibus. — 99 — flavo-brunneis; uredosporis ellipsoideis vel oblongis, apice leniter incrassatis (usque 5 m), verrucis acutis indistincte lineariter dispositis obsitis, flavo- brunneis, 20 — 35 X i8 — 21 //, episporio ca. 1^/2 ,u crasso. Ruanda: Buganza siidlich Mohasi-See, Akaciensteppe, auf Blattern von Rhus spec. (Juli 1907 — n. 590). Uredo stylosanthis P. Henn. in Hedwigia 1899, p. (68). — Ruanda: Buganza siidlich ]\Iohasi-See, Bergsteppe, auf Blattern von Stylosanthes Bojeri Vogel (Juli 1907 — n. 605). Uredo laggerae Syd. n. spec. — Soris uredosporiferis hypoph^'llis, maculis minutis flavo-brunneis ca, 2 — 3 mm diam. insidentibus, minutissimis, ca, V5 inni diam., epidermide diutius tectis, flavobrunneis ; paraph3^sibus numerosis, clavatis, curvulis, hyalino-flavidis, usque 60 /.i longis, ca. 10 — 14 /.i crassis; uredosporis globosis, subglobosis vel ellipsoideis, brevissime echinulatis, dilute brunneis, 18 — 25 X 16 — 22 //, episporis 1V2 /^ crasso. Ruanda: Buganza siidlich des Mohasi-Sees, Bergsteppe auf den Grund- blattern von Laggera alata (Juli 1907 — n. 595). Phycomycetes. Synchytrium aecidioides Peck in Shear, New York fungi n. 126, — Ost- Ruanda: Zwischen Kindu und Muku, untere Hange der Bergsteppe, auf Blattern von Glycine javanica L. (Juli 1907 — n, 437). Pyrenomycetes. Aloysiella ruwenzorensis Mattir, et Sacc. in ,,I1 Ruwenzori" 1909, p. 6. — Rugege-Wald: Auf Asten von Erica im Waldmoor, ca. 1800 m ii. M. (Aug. 1907 — n. 864). Stimmt ausgezeichnet mit der von den Autoren gegebenen Beschreibung und Abbildung iiberein. Nectria (Hyphonectria) haematites Syd. n. spec. — Peritheciis sparsis vel saepius gregariis, sine stromate, hemisphaericis, ca. 300 — 500 m diam., levibus, sanguineis, poro minutissimo, in sicco valde collapsis et applanatis, basi hyphis amoene radiantibus usque 250 /< longis et 3,5 /.t crassis in sicco flavidis circum- datis; ascis clavatis, aparaphysatis, brevissime stipitatis, 70 — no = lo- — 14 n, octosporis; sporidiis mono-distichis, anguste ellipsoideis vel subfusii'ormibus, medio i-septatis, non constrictis, h^^alinis, 21 — 28 X 7 — 9 //. Vulkan - Gebiet: Karissimbi, Bambuswald, an Rinde von Strauchern, parasitisch auf einer griinen, pleurococcusahnlichen Alge, ca. 2500 m (n. 2053). Physalospora bersamae Syd. n. spec. — Maculis amphigenis, irregularibus, indeterminatis, flavidis, V2 — 1V2 ^m latis; peritheciis in maculis numerosis, epiphyllis, gregariis, discretis, globulosis, 180 — 240 /< diam., epidermide elevata — 100 — tectis et ostiolo papilliformi atro tan turn prominutis; ascis clavatis, 70 — 80 = 20 — 22 fi , octosporis, paraphysatis; sporidiis distichis, ellipsoideis, utrinque rotundatis et grosse i-guttatis, continuis, hyalinis, 14 — 18 x 10 — 12 fi. Vulkan - Gebiet: Zwischen Kissenje und dem Ninagongo, ca. 1500 m, auf Blattern von Bersama ninagongensis Giirke (Sept. 1907 — n. 1267). Teichosporella callimorpha Syd n. spec. — Peritheciis superficialibus, dense gregariis, globosis, e mutua pressione saepe irregular ibus, 1/2 — ^/^ mm diam., obscure brunneis, carbonaceis, ostiolo papilliformi impresso praeditis; ascis 72 /^ ceterum valde irregulares, parietibus tenuibus. Rugege-Wald: Waldmoor, zwischen Cyperaceen-Biilten, 1800 m ii. M. (n. 810). Die Pflanze ist eine riesenhafte Form dieser Gattung; zweifelhaft ist, ob sie nicht zur Gattung Androcryphia gehort. Nicht alle Arten der Gattung Fossombronia haben die t^'pischen roten Wurzelhaare ; es ware mutatis mutandis also auch moglich, daB die Gattung Androcryphia so- wohl Arten mit farblosen wie solche mit roten Wurzelhaaren produziert. '^' Dem Habitus nach wiirde man unsere Pflanze viel eher zu Androcryphia stellen. Epigoniantheae. Jungermannia Mildbraedii St. n. spec. — Dioica, majuscula pallide-olivacea, in fissuris rupium dense pulvinata. Caulis ad 3 cm longus, simplex, validus debilis, sub flore fasciculatim innovatus. Folia caulina remotiuscula, semiam- plexicaulia, valde concava, suberecta fere infundibulata, in piano reniformia, 2 mm lata, 1,2 mm longa, integerrima. Cellulae foliorum superae 18 x 27 /<, trigonis majusculis acutis. Perianthia terminalia magna clavata longe exserta, medio supero profunde quinqueplicato, ore contracto crenulato. Folia floralia caulinis simillima parum majora. Calyptra tenera, libera. Capsula sphaerica. Sporae ferrugineae 18 /< leves. Elateres parvi (90 /*) attenuati bispiri, spiris ligulatis arete tortis sub apice evanidis. Androecia ignota. Rugege-Wald: 1900 m ii. M. (n. 809); Vulkan - Gebiet: Ninagongo, in Lavaspalten d,es Gipfels, 3400 m ii. M. (n. 2008, 201 1). Anastrophyllum calcaratum vSt. n. spec. Fig. 5. — Planta dioica, rufo-brunnea, gracillima, flaccida, terricola, profunde pulvinata, radicellis numerosis brevibus arete adhaerens. Caulis ad 12 cm longus tenuis fuscus erectus debilis, superne parum breviterque ramosus. Folia caulina remotiuscula supera contigua, ad anticum nutantia vel omnino homomalla, concava, in piano plus minus ovato- rotundata, vulgo 0,53 mm longa et lata, ad ^1^ inciso-biloba, sinu recto acuto, lobis porrectis late triangulatis acutis vel apiculatis, margine antico supra basin grosse acuteque calcarato. Cellulae foliorum superae 14 //, trigonis magnis late confluentibus, mediae 18 /,/, similiter incrassatae, basales 18 x 36 jj, rectangulares, parietibus nodulose trabeculatis, Perianthia anguste clavata, levia, inflata, ore Deutsche Zentralafrika-Expedition. II. 8 114 — contracto plicato denticulate, dentibus inaequalibus hyalinis. Folia floralia bijuga, infera caulinis similia majora, suprema multo-majora basi utrinque uni- dentata. Amphigastrium florale intimum ovato-oblongum, inferne utrinque uni- ^ ft ciliatum, apice breviter exciso-bidentatum, laciniis anguste triangulatis attenuatis acutis porrectis. Reliqua desunt. Vulkan - Gebiet: Ninagongo, Lavaspalten des Gipfel-Kraters, ca. 3400 m ii, M. (n. 2008); Karisimbi, Rand des Hans Meyer-Kraters unter Ericinella-Baumen mit Chandonanthus quadrifidus St. n. spec, ca. 3400 m ii. M. (n. 2068 und 2073a). — Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen-Wald, ca. 3300 m ii. M. (n. 2637). Kilimandscharo: An Felsen (leg. Uhlig). Anastrophyllum grossitextum St. n. spec. Fig. 6. — Planta dioica, rufo-brunnea gracillima corticola, profunde pulvinata, radicellis numerosis brevibus arete adhaerens. Caulis ad 6 cm longus subsimplex erectus tenuis fuscus et rigidus. Folia caulina remotiuscula oblique patula ad anticum nutantia, conduplicatim concava, in piano ovato-rotundata, 0,53 mm longa, 0,4 mm lata, ad me- dium vel magis profunde biloba, sinu obtuso, lobis acutis porrectis anguste triangulatis inaequalibus , anteriore angustiore. Cellulae foliorum superae 18 ,«, mediae 18 x 27 //, basales 18 X 36,^, trigonis maximis nodulosis irregularibus. Androecia in caule mediana bracteis 6 — 8 jugis confertis, caulinis simillimis magis quidem concavis. Antheridia desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, 3300 m ii. M. (n. 2621 ex parte). pj™ g Die Pflanze steht dem Anastrophyllum auritum (Nees) St. (vom Anasiro- Tafelberg am Cap der guten Hoffnung) sehr nahe, unterscheidet phylium . . ■ grossitextum. sicn aber durch ihre wesentlicn groBeren Blattzellen. Folium cau- Plagiochila attenuta St. n. spec. Fig. 7. — Sterilis minor rigida linum. 30 ^ rufo-brunnea, terricola, dense pulvinata. Caulis ad 2 cm longus, Cellulae foli- , . ■ > oruni 150/ tenuis fuscus et durus pauciramosus , ramis saepe attenuatis hamatim decurvis parvifoliis. Folia caulina remotiuscula decurva, in piano subrotunda, margine antico arete decurvo integerrimo, postico bene arcuato valide breviterque dentato, apice rotundato remote paucidenticulato. Cellulae foliorum 18 x 18 /^, medio basis 18 X 27 fx, parietibus validis supeme vali- dissimis. Folia ramulina minora, squarrose patula, basi conduplicatim Fig. 5. Anastrophyllum calcaratimi a Pars platae. i%. 1%. b Fol. caulinum. c Os perianthii. ^ d Amphig. florale. e Folium florale. ~ II- 10/,. Fig. 7. Plagiochila attenuata. Fol. caiilinum. ^o, concava, apice late aperta, caulinis ceterum similia similiterque armata. Reliqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericawald, 3300 m ii. M. (n. 2631). Die Pflanze steht der Plagiochila Renauldii St. von der Insel Mauritius nahe ; unsere Pflanze hat aber ganz ungewohnlich lange basale Blattzellen und ist daran sehr leicht zu erkennen. Plagiochila blanda St. n. spec. Fig. 8. — Dioica major fusco-olivacea, rigida, laxe caespitosa corticola. Caulis ad 5 cm longus pluriramosus validus fuscus. Folia cau- lina contigua, adulta remota, supera contigua, oblique patula, in piano subrectangulata, 3,6 mm longa, 2,8 mm lata, apice truncato-rotundata, marginibus parum arcu- atis, superne dense arguteque serrato-dentatis, dentibus ubique aequimagnis. Cellulae foliorum 36 // trigonis majusculis, basales 36 X 45 /' trigonis magnis acutis. Perianthia parva, foliis parum majora, compresso-obconica , ore late bilabiato, labiis grosse irregulariterque spinosis. Folia floralia intima caulinis simillima parum majora. Bukoba-Bezirk: Buddu-Wald, auf Baumrinde (n. 228). Plagiochila breviramea vSt. n. spec. Fig. 9. — Dioica magna robusta rigida et fragillima, fusco-olivacea vel rufo-brunnea. Caulis ad 10 cm longus, strictus et durus, pinnatim ramosus, pinnis brevibus i cm longis alter- nantibus irregulariter consecutivis , oblique patulis. Folia caulina conferta, oblique patula , valde concava , in piano ovato- triangulata, apice truncato-rotundata, mar- ginibus ubique remote regulariterque denti- culatis , basi utrinque late et longissime decurrentibus ; ala antica integerrima arete decurva , postica creberrime* crispata eden- tata. Cellulae foliorum superae 18 //, mediae 18 X 27 /<, basales 18 x 36 //, trigonis majus- culis. Flores feminei in ramulis brevibus ter- minales. Folia floralia ovata, asymmetrica, margine antico leviter arcuato, superne breviter paucidentato, margine postico arcuato irregulariter dentato, dentibus triangulatis acutis, validis et parvis alternantibus. Perianthia parva, cupulata, basi inflata superne compressa, ambitu obconica, ore late truncato valde breviterque dentato et spinoso. Sporae 18 u ferrugineae, cuticula minute aspera. Elateres breves (108 /<) Fig. 8. Plagiochila blanda. Fol. caulinum. " i. Fig 9- Plagiochila hrev iraniea a Fol. caulinum. 10 h Fol. flor. intimum. 1"',. ii6 Fig. lo. Plagiochila colorans Fol. cauliniim. "/] vermiculares, monospiri, spira arctissime torta, utriculo distincto. Androecia ignota. Vulkan- Gebiet: Bugoier Wald an Hagenia ahyssinica, ca. 2300 m ii. M. (n. 2048). — Ruwenzori: Butagu-Tal, trockener Hang unter Ericaceen, mit Frullania Mildbraedii Steph., ca. 2700 m ii. M. (n. 2659a). Die Pflanze steht, der Blattform und der lang herab- laufenden Blattfliigel nach, einigen Madagaskar Arten sehr nahe; die Verzweigung unserer Pflanze ist aber eine ganz absonderliche. Auffallend sind auch die Elateren, welche bei dieser Gattung stets zweispierig sind, hier aber nur eine ein- zelne Spiralfaser enthalten, welche aber sehr eng gewunden ist. Plagiochila colorans St. n. spec. Fig. 10. — Sterilis magna et maxima rigida et fragilis, terricola, laxe profundeque caespitosa; pallide flavo-virens. Caulis ad 15 cm longus validus fuscus et durus, simplex vel pauciramosus. Folia caulina magna (4,4 mm longa) conferta, distincte squarrose patula, pseudo-falcata, in piano ovato-trigona, basi 3 mm apice 0,6 mm lata, margine antico recurvo, in piano stricto, nudo, postico e basi semicirculari substricto nudo, sub apice tantum paucidentato, apice ipso rotundato similiter armato, alis basalibus utrinque late breviterque decurrentibus. FoHa ramulina similia vix minora. Cellulae foUorum 27 /t trigonis crassis subnodulosis, basales 27 x 54 /t trigonis giganteis ovali-nodulosis saepe late confluentibus. Reliqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, an Ericaceen - Stammen groBe Polster bildend, 3300 m ii. M. (n. 2602). Die Pflanze zeichnet sich vor alien verwandten Arten dadurch aus, daB sie, ahnlich wie alle Rad^ila-Arten, beim Anfeuchten das Wasser intensiv schwefelgelb farbt. Der Farbstoff lost sich leicht und vollstandig, da bei einem spateren nochmaligen Anfeuchten die Farbung des Wassers unterbleibt. Plagiochila ericicola St. Spec. Hep., Vol.11, p. 441. — Ru- wenzori: leg. StuhIvMANN, 2700 m ii. M. auf Rinde. — Eben- daselbst, leg. Mildbraed, 3500 m u. M. (n. 2665). Plagiochila expallescens St. Spec. Hep., Vol. II, p. 419, Fig. 11. — Ruwenzori: leg. Stuhlmann (n. 2368b) ex parte. — Vul- kan -Gebiet: Bugoier Bambus-Mischwald, 2000 m ii. M. — leg. MilvDBRAED (n. 2046). Plagiochila lurida St. n. spec. Fig. 12. — Sterilis mediocris sed valida et robusta, rigida, lurida, in humo laxe caespitosa. Caulis ad 6 cm longus erectus validus fuscus et durus, multiramosus. Folia caulina conferta oblique patula disticha leviter decurva, concava, utrinque late et longissime decurrentia, alis attenuatis Fig. Plagiochila expellescens. a Fol. ramulinum. Vi- b Fol. caulinimi. '^A. 117 Fig. 12. Pla^iochila litrida. Fol. caulinum. "/,. aequimagnis, antico iiudo, postico quidem creberrime crispato; folia in piano ovato-triangulata (alae exceptae) 2,6 mm longa, basi 2,4 mm lata, apice 0,8 mm lata, margine antico stricto, postico leviter curvato, apice lata truncato, margi- nibus remote valideque dentatis, dentibus apicalibus 4 — 5, omnibus oblique patulis acutis. Folia ramulina caulinis parum minora. Cellulae foliorum 27//, basales 27 x 26 ,« trigonis magnis acutis. Re- liqua desunt, Vulkan-Gebiet: Bugoier Bambus-Mischwald, trockene Waldwiese bei Kahama (n. 2041). Die Pflanze ist an ihren basalen, sehr breit dreieckigen und zugespitzt herablaufenden Blattfliigeln sofort zu erkennen; auch sie steht dem Typus mancher Madagaskar-Arten sehr nahe; es sind Formen, welche sonst nirgends beobachtet wur- den und spezifisch afrikanische sind. Uhlig sammelte am Kilimandscharo eine weitere ahnliche Form {Plagiochila Uhligii St. ms. n. 16). Plagiochila multiflora vSt. Spec. Hep. II, p. 984, Fig. 13. — Bukoba-Bezirk: Buddu-Wald,anZweigen(n.256exparte). Plagiochila rubricaulis St. in Engler, Bot. Jahrb. 1895, S. 311. — Ruwenzori (Stuhlmann). — Bukoba- Bezirk: Buddu-Wald (n. 213 ex parte). Plagiochila (?) ruwenzorensis St. n. spec. Fig. 14. — Sterilis gigantea rufo-brunnea rigida laxe caespitosa terri- cola. Caulis ad 20 cm longus validus durus parum ramosus. Folia caulina magna ovato-triangulata, opposita 4 mm longa, basi 3,6 mm lata, antice decurrentia coalita, postice iDreviter inserta similiter connata, margi- nibus incurvis, apice exciso-biloba, rarius triloba, lobis acutis inaequalibus supero duplo latiore. Cellulae foliorum magnae, regulariter hexagonae 36 /« trigonis ma- jusculis acutis basales multo longiores, 36 X 63 //, trigonis magnis et maximis, cuticula levis! Ruwenzori: Butagu-Tal, Erica- ceen-Buschwald, 3300 m ii. ]\I. (n. 2607, 2610, 2621 ex parte). Die Pflanze hat nicht den Habitus einer Plagiochila mit gegenstandigen Blattern, und sie wiirde daher vielleicht besser zu Syzygiella gestellt ; andererseits besitzen die Pf lanzen der letztgenannten Gattung eine mehr oder weniger papillose Cuticula, wahrend unsere Pflanze vollig glatte Blatter hat; es bleibt daher fraglich, zu welchem Genus die Pflanze gehort. Fig. \}. Plagiochila multiflora. Folium caulinum. i" , Fig. 14. Plagiochila ruwenzorensis. Par.s plantae (a dorso visa), '^/j. Lophocolea armatistipula St. n. spec. Fig. 15. — Dioica terricola major, fusco- brunnea apicibus olivaceis. Caulis ad 7 cm longus tenuis fuscus debilis paucira- mosus, ramis longis simplicibus. Folia caulina imbricata oblique patula, decurva subrotunda, 2,2 mm longa et lata, margine antico leviter arcuato, postico magis curvato, apice truncato grosse trispinoso; folia inferiora saepe inte- gerrima rotundata. Cellulae foliorum 36 n, trigonis parvis, basales 27 X 54 /' trigonis magnis acutis, cuticula levi. Amphigastria caulina majuscula trans- verse inserta, folio proximo anguste coalita; disco integro late obcuneato valde irregulariter pilifero, apice bifido, laciniis disco aequilongis, porrectis, e lata basi setaceis, basi obtuse denti- culatis. Androecia in caule mediana, bracteis quadrijugis, quam folia vix minoribus integerrimis basi parvisac- catis monandris. Antheridia exigua breviter stipitata. Reliqua desunt. V u 1 k a n-G e b i e t : Ninagongo, 1800 m ii. M, (n. 2023). — Ruwenzori: Butagu-Tal, 3300 m ii. M. (n. 2635 ex parte). Die Pflanze steht der Lophocolea inflata St. (Spec. Hep. Ill, p. 182) von der Insel Bourbon sehr nahe; beide sind nur steril bekannt. Fig. 15. Lophocolea armatistipula. a Pars plantae ventralis. >%. b Folium masculum. ^^Ii- c Fol. caulinum basale. ^^I\. Trigonantheae. Cephalozia vulcanicola St. n. spec. Fig. 16. — Dioica, olivacea, gracilis dense humiliterque caespitosa terricola. Caulis ad 4 cm longus debilis, multiramosus, in sectione transversa late ellipticus (cellulae corticales 8 quarum 4 posticae parvae, "^^^^^ /^X~K i\^^ ( ■■■ \\j 2 laterales et 3 anticae multo majores; ' ^^^nV VM ) r n I m/ \- ./ cellulae centrales 6 parvae. Folia caulina remota recte patula parum concava, in piano ovato-rectangulata (0,8 mm longa, 0,53 mm lata) marginibus leviter curvatis, ultra medium inciso-biloba , sinu obtuso, lobis porrectis late lanceolatis acuminatis acutis, anteriore parum angustiore. Cellulae foliorum 45 x 90 // ubique fere aequalis. Androecia magna bracteis sexjugis confertis concavis homomallis Fig. 16. Cephalozia vulcania. a Pans plantae. lo/i. b Fol. caulinum. :^"/i. c Fol. masculum. ^0 ,. 119 Fig. 17. Cephaloziella vaginalis. a Perianthium. 20/,. b Fol. caulinum. 100/. monandris, foliis caulinis ceterum similibus. Antheridia magna, globosa breviter stipitata. Reliqua desunt. Vulkan - Gebiet: Ninagongo, feuchte Lavaspalten des Gipfels, 3400 m ii. M. (n. 2015). Cephaloziella vaginans vSt. n. spec. Fig. 17. — Dioica exigua densissime pulvi- nata, fusco-rufa, rupicola. Caulis ad 12 mm longus, multiramosus capillaceus. Folia caulina subcontigua concava cauli subappressa, suprema homomallain piano subquadrata 0,16 mm longa et lata, profundissime inciso-biloba, sinu angusto acuto, lobis porrectis ovatis obtusis. Cellulae foliorum margi- nales 12 ,m, mediae 12 x 18 //, basales 14 x 14 ,«, trigonis nullis. Amphigastria caulina nulla. Perianthia in caule terminalia, quoad plantae staturam gigantea, anguste clavata, profunde quinque plicata, ore contracto trun- cato minute denticulato. Folia floralia quadrijuga, intima magna alte connata amphigastrio coalita, vagi- nam sexlobatam formantia, lobis anguste triangulatis acuminatis crenulatis. Androecia ignota. Ruwenzori: Erica-Wald, 3300 m ii. ]\I., auf Moor- boden (n. 2630). Mastigobryum laxifolium St. n. spec. Fig. 18. — vSterilis minor gracilis rufobrunnea profunde pulvinata. Caulis ad 6 cm longus tenuis rigidus superne furcatim ramosus, flagellis posticis brevibus minutifoliis nume- rosis. Folia caulina contigua recte patula decurva in piano triangulata 1,8 mm longa, basi 1,2 mm lata, apice triplo angustiora, asymmetrica, margine postico stricto, antico valde arcuato, apice tridentato, dentibus validis triangu- latis acutis porrectis aequalibus. Cellulae foliorum marginales 18 //, parietibus validis, superae 27 fi trigonis parvis, in vitta 27 X 36 fi trigonis magnis. Amphigastria caulina parva, caule parum latiora, remota appressa transverse inserta, subquadrata, apice repanda vel sublobata, lobis et sinubus Fig. is. Mastigobryum laxifolium St. obtusis aequimagnis. Reliqua desunt. ^^^ ^ ^^ ^^' ''^' Ruwenzori: Butagu-Tal, Erica-Wald, 3300 m ii. M. (n. 2642). Die Pflanze steht unserem europaischen Mastigobryum triangulare sehr nahe. Lepidozia redacta St. n. spec. Fig. 19. — Dioica, mediocris gracillima, pallide- virens, aliis hepaticis consociata. Caulis ad 4 cm longus tenuis pinnatim ramosus (rarius bipinnatus) pinnis brevibus subrecte patulis. Folia caulina remota, squarrose patula symmetrica, usque ad basin fere trifida; limbus basalis unam cellulam altus, lobis setaceis basi 2 cellulas latis, attenuatis divergentibus aequi- — 120 — Fig. 19. Lepidozia redacta. a Folium caulinum. ^^ii- b Amphig. caulinum. ^o/^ c Fol. florale intimum. -^"'i. d Amphig. florale intimum. 3 magnis. Cellulae foliorum inferae 72 // longae superae sensim breviores. Amphi- gastria caulina minuta, appressa, cauli vix aequilata, fere ad basin usque trifida, laciniis setaceis. Flores feminei (steriles) in ramulo parvo postico terminales, bracteis plurijugis, intimis magnis 2,4 mm longis profunde trifidis, laciniis lanceolatis paucispinosis, spinis squar- rose patulis. Amphigastrium florale intimum foliis aequilongum duplo fere angustius, ad medium inciso-bifidum, laciniis paucispinosis varie patulis. Re- liqua desunt. Rugege-Wald: Waldmoor, 1900 m ii. M. (n. 814 ex parte). Lepidozia trifida St. n. spec. Fig. 20. — Sterilis parva gracil- lima pallide virens aliis hepaticis con- sociata. Caulis ad 15 cm longus, quoad plantae staturam validus irregulariter pinnatus, pinnis remotis vel approxi- matis, longis brevibusque mixtis saepe flagellatim attenuatis. Cellulae corticales 9, quarum 3 anticae majores; cellulae cen- a trales numerosae exiguae. Folia cau- lina remota, squarrose patula, ambitu late obconica, ad ^/^ trifida, laciniis " ''^' lanceolatis superne setaceis, basi 4 cellulas latis, lobo tertio postico angustiore; discus basalis integer tres cellulas altus, cellulis valde irregularibus, superis elon- gatis, inferis brevioribus. Amphigastria caulina minima, usque ad basin fere bifida, laciniis setaceis tres cellulas longis, cellulis longissimis, tertia apicali multo breviore. Discus basalis integer, quatuor cellulas latus, duas cellulas altus. Cellulae 27 x 54 u. Reliqua desunt. Rugege-Wald: Waldmoor, 1800 m ii. M. (n. 813 ex parte). Lepidozia irregularis St. n. spec. Fig. 21. — Dioica, exigua, rufo-brunnea, rigida, profunde pulvinata. Caulis ad 5 cm longus tenuissimus, breviter remoteque bipinnatus, ramulis recte patulis. Folia caulina valde remota, semiamplexicaulia erecto-appressa vel parum patula, in piano obcuneata (0,27 mm longa, basi 0,4 mm apice 0,8 mm lata); discus basalis integer oblique truncatus, antice 5 cellulas, postice tres Lepidozia trifida. a Fol. caulinum. '^ I h Sectio transv. can lis. 3" 1. c Amphig. caulinum Fig. 21. Lepidozia irregularis. a Folium caulinum. 3*^/1 b Amphig. caulinum. 30/^ c Fol. florale intimum flor Am ph. nitnnum. Fig. 12. Lc[yidozia laceyata. a Fol. caulinum. h Auiphig. cauli- nnm ■'*0 . cellulas altus, laciniis anguste lanceolatis, anticis brevioribus, reliquis sensim longioribus, omnibus basi duas cellulas latis. Cellulae foliorum i8 /', ubique fere aequales. Amphigastria caulina minuta, cauli aequilata, appressa, ad -/g trifida, laciniis incurvis setaceis. Flores feminei in ramulo parvo postico terminales. Folia floralia plurijuga, intima magna anguste triangulata, inferne 0,45 mm, superne 0,2 mm lata 0,93 mm longa, apice ad ^/^ inciso- trifida, laciniis lanceolatis porrectis acutis. Amphi- gastrium florale intimum foliis duplo brevius, disco basali integro subquadrato utrinque tridentato apice emarginato- bifido, laciniis lanceolatis quam discus duplo brevioribus. Re- liqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, Erica-Wald, 3400 m ii. ]\I. (n. 2618, 2644). Lepidozia lacerata St. n. spec. Fig. 22. — Sterilis magna gracillima, pallide virens vel flavescens, spliagno consociata. Caulis ad 8 cm longus validus regulariter pinnatus, pinnis numerosis irregulariter insertis, attenuatis radicantibus apice saepe furcatis. Folia caulina remota, oblique patula, valde decurva, in piano 0,65 mm longa, 0,45 mm lata, subrectangu- lata, margine postico substricto, antico le\'iter curvato; discus basalis integer 0,45 mm latus, 0,27 mm altus, lobis 3, lanceolatis disco aequilongis, lobo antico latiore, medio angustiore, tertio angustissimo. Cellulae laciniarum 27 /^ in disco 36 fi , basales 45 /<, trigonis nullis, parietibus validis. Folia ramulina multo minora, minus remote inserta ceterum similia. Amphigastria caule parum latiora, minus longa quam lata, laciniis 4 porrectis lanceolatis basi 3 cellulas latis. Ruwenzori: Butagu-Tal, Erica-Wald, 3300 m ii. M. (n. 2635 ex parte). — Kiliman- dscharo (Uhlig n. 13). Lepidozia hyalina St. n. spec. Fig. 23. — Sterilis major gracillima, aliis hepaticis consociata. Caulis ad 7 cm longus tenuis remote breviterque pinna- tus, pinnis brevibus attenuatis. Folia caulina remota, decurva, in piano obcuneata asymmetrica i. e. disco basali integro oblique truncato, antice altiore, apice trifida, lacinia antica multo longiore et validiore, reliquis brevioribus et minus validis, tertio postico quam anticus duplo angustiore. Cellulae foliorum 36 /x, basales 45 x 54 /< parietibus validis. Amphigastria caulina majuscula, subrotunda vel parum latiora quam longa, ad medium quadrifida, laciniis lanceolatis porrectis obtusis. Reliqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, Erica-Wald, 3300 m ii. M. (n. 2610 ex parte). Lepidozia pulvinata St. n. spec. Fig. 24. — Sterilis minor gracillima pallide olivacea, profunde et densissime pulvinata. Caulis ad 2 cm longus validus rigidus Lj libra Fig. 23. Lepidozia hyalina. a Fol. caulinum. ^"/i. b Amphig. caulinum. ^*'/i. Fig. 24. Lepidozia piilvinata. a Folium caulinum. ^o/^ b Amphigastrium. 30/^ regulariter breviterque pinnatus. Folia caulina remotiuscula valde decurva, in piano symmetrica, subrectangulata, 0,8 mm longa, 0,85 mm lata, ad medium quadrifida, laciniis late lanceolatis, basi 7 cellulas latis, acutis parum divergen- tibus. Cellulae foliorum 27 ^< basales parum longiores, parietibus validis. Folia ramulina minora subquadrata, ad -1^ trifida, laciniis porrectis lanceolatis inaequa- libus, antica multo latiore, postica duplo angustiore. Folia axillaria bifida. Amphigastria caulina magna, subrectan- gulata, (0,53 mm lata, 0,4s mm longa"! ad medium quadrifida, laciniis lanceo- latis porrectis obtusis. \^ulkan-Gebiet: Karisimbi, Rand des Hans Meyer- Kraters, an Asten von Philippia, 3400 m ii. M. (n. 2069). Lepidozia Stuhlmannii St. n. spec. Fig. 25. — Sterilis major dense intricata inferne rufescens superne pallide virens. Caulis ad 5 cm longus, dense irregulariter- que pinnatus, pinnis basalibus pinnulatis attenuatis vel longe flagellatis radi- cantibus. Folia caulina contigua recte patula concava, in piano subrectangulata, 0,86 mm lata, 0,8 mm longa; discus basalis integer oblique truncatus (antice 0,53 mm postice 0,27 mm altus) marginibus leviter curvatis, apice quadrifida, laciniis porrectis late lanceolatis, basi 5 cellulas latis, lacinia antica brevissima 0,33 mm, reliquae sensim longiores, postica c,,\ram longa. Cellulae loborum 25 X 35 p,, basales parum longiores. P'olia ramulina dissita caulinis multo minora, e basi obcuneata late ovata, ad ^/g trifida, laciniis lanceolatis decurvis. Amphigastria caulina quam caulis parum latiora remota, subplana subrotunda, ad medium quadrifida (in amphigastriis ramulinis saepe trifida) laciniis lanceolatis obtusis. Ruwenzori (Stuhlmann n. 2383 B). Lepidozia carnosa St. n. spec. Fig. 26. — Sterilis magna flaccida pallide virens, laxe intricata vel aliis hepaticis pulvinatis con- sociata. Caulis ad 6 cm longus crassus, carnosus, dense pinnatus, superne saepe furcatus, furcis densius ramosis, pinnis omnibus attenuatis radicantibus. Folia caulina contigua valde decurva, subcucuUata, in piano subquadrata 0,8 mm longa et lata; discus basalis integer oblique truncatus, antice 0,6 mm postice 0,33 mm altus, quadrilobus, lobis late lanceolatis, basi 6 cellulas latis, acutis porrectis, antico breviore (0,27 mm) reliquis sensim longioribus, postico 0,47 mm. Cellulae loborum 36 //, in disco 36 x 54 //, trigonis subnuUis. Amphigastria caulina magna, patula valde incurva, in piano subrotunda, ad Fig. 25. Lepidozia Stuhlmaniii a Folium caulinum. •'^o/^ b Amphig. caulinum. ^"/i. — Sterilis major pallide virens flac- Caulis ad 7 cm longus remote bre- Fig. 26. Lepidozia carnosa. a Folium caulinum. ^o /^ h Amphig. cauliimni. ■"'/i. medium quadrifida, laciniis porrectis lanceolatis, externis parum brevioribus. Reliqua desunt. Vulkan-Gebiet: Karisimbi, Rand des Hans Meyer-Kraters, 3400 m ii. :\r. (n. 2073 ex parte). Lepidozia quinquefida St. n. spec. Fig. 27. cida laxe caespitosa terricola late expansa. viterque bipinnatus, pinnulis saepe flagellatim attenuatis. Folia caulina magna (i mm longa et lata) contigua valde decurva, in piano late triangulata, maxime asymmetrica. Discus basalis integer valde oblique truncatus (antice 0,6 mm, postice 0,13 mm altus) laciniis 5 porrectis lanceolatis, anticis majoribus basi 10 — II cellulas latis, reliques sensim brevioribus et angustioribus. Cellulae foliorum 18 //, in disco 18 x 27 n tri- gonis majusculis acutis. Amphigastria caulina magna caule parum latiora. oblique patula incurva ad - 3 quadrifida, discus basalis vix obconicus utrinque remote bidentulus, laciniis superis lanceolatis, basi 6 cellulas latis in piano porrectis. Ruwenzori: Butagu-Tal, Erica-Wald, 3400 m ii. M. (n. 2640). Arachniopsis coactllis Spr. Hep. Am. And. p. 355. — Rugege-Wald: Wald- moor, 1900 m ii. M. (n. 809, 813, 814 ex parte). Diese Pflanze, welche mit siid- amerikanischen Exemplaren voUig iibereinstimmt, wachst selten in rei- nen Rasen, sondern findet sich meist mit anderen ]\Iuscineen vergesellschaf- tet; da sie auBerordentlich zart und zierlich gebaut ist, findet man sie meist mit robusteren Arten gemischt, wo sie ihre Lebensbedingungen (Feuchtigkeit und Schatten) findet. Sprucr fand sie in den Waldern des Rio Negro und Amazonas, weit in die Andesgebirge hinaufsteigend, wo sie zweifellos weit verbreitet ist, denn sie ist in chilenischen wie mexikanischen Hepaticis bemerkt worden. Da auch andere Hepaticae Siidamerikas (z. B. Adelanthus unciformis, Lepi- dozia nematodes) am Kap und in Madagaskar vorkommen, so ist die Anwesenheit der Arachniopsis in Afrika nicht iiberraschend. Hierzu bemerke ich noch folgendes: Die Lebermoose wachsen fast aus- nahmslos in flachen Rasen und nur an schattigen feuchten geschiitzten 2j. Lepidozia quinquefida. Folium caulium. ^o^^ Amphig. caulinum. ^o/^ — 124 — Orteiij wo weder vSonne noch Wind durch Austrocknen ihre Existenz gefahr- den; aus diesem Grunde hat man auch zwanzig Jahre nach der Zerstorung der Insel Krakatau kein einziges Lebermoos auf derselben gefunden, obwohl sie auf den benachbarten groIBen Inseln in groBer tjppigkeit zu finden sind; der Wind erreicht sie gar nicht, und ihre kurze Keimfahigkeit verhindert die Aus- breitung aui3erdem. Da eine groCe Anzahl von Arten der Lebermoose liber enorm groi3e Gebiete verbreitet sind, so kann es keinem Zweifel unterUegen, daJ3 sie eine sehr alte Gruppe von Pflanzen sind, die — entgegen der bisherigen allgemeinen An- schauung — ohne Zweifel ein vorziigliches ^Material zur Verwertung bei pflanzengeographischen Fragen abgeben. Ptilidoideae. Chandonanthus giganteus vSt. n. spec. Fig. 28. — Sterilis spectabihs rigidus fragihimus, flavo-virens vel flavo-rufescens, terricolus, laxe profundeque cae- spitans vel procumbens. Caulis ad 20 cm longus validus pauciramosus purpureus nudus rigidus. Folia caulina conferta, ad anticum nutantia vel homomalla, postice breviter inserta antice parum decurrentia, ad basin fere trilobata, lobis aequimagnis canaliculatis squarrose de- curvis, in piano ovato-oblongis acumi- ]f) ^ *' \?h A. natis acutis (4 mm longis) marginibus ''''^-' '^^ '^ grosse irregulariterque spinosis , basi utrinque appendiculo parvo similiter spi- noso auctis. Cellulae foliorum superae / 18 // basales 18 x 36 f.i parietibus nodu- lose trabeculatis. Amphigastria caulina foliis multo minora, 2,8 mm longa et lata, cauli appressa vel parum patula, ad ^4 incisobiloba , sinu recto obtuso, lobis in piano subdivergentibus anguste triangulatis, ubique dense grosseque spi- nosis. Reliqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, Erica- Buschwald, 3300 m ii, M. (n. 2610, 2642, 2638). Die Pflanze unterscheidet sich von Chandonanthus hirtelliis (der auch in Ostafrika, auf den ]\Iascarenen-Inseln wie auf ]\Iadagaskar nicht selten und eine der verbreitetsten Pflanzen des tropischen Asien und Oceanien ist) sogleich durch die fast gleich groBen Blattlappen. ^i?4„ '"^"""^"N^c Fig. 28. Chandonanthus giganteus a Folium caulinum. i%. b Aniphig. caulinum. i" j. 125 Chandonanthus quadrifidus St. n. spec. Fig. 29. — Dioicus gracilis fulvus pro- funda pulvinatus vel laxe caespitans, terricolus. Caulis ad 6 cm longus debilis capillaceus .superne pauciramosus. Folia caulina semiamplexicaulia cauli sub- appressa, in piano 0,7 mm longa, 1,06 mm lata, usque ad basin fere quadriloba, limbo basali integro an- gustissimo, lobis anguste oblongis apice breviter acuminatis acutis, ceterum canaliculatim concavis, marginibus versus basin recurvis utrinque pauci- spinosis, spinis angustis longe hamatis interdum ramosis. Cellulae foliorum 18 li, mediae 18 x 27 11 vittam distinctam formantes, omnes maxime incrassa- tae, trigonis grosse nodulosis saepe late confluenti- bus. Amphigastria caulina foliis subaequalia cauli appressa. Androecia terminalia ex apice vegetativa, similibus , Fig. 29. C/iaiidoiia>!t/itis quadrifidus. Folium caulinuni. ^o/ Fig. 30. Isotachis rctiistipula a Pars plantae. 3" ,. b Folium explantum. •'•'' ,. bracteis paucijugis, foliis magis quidem concavis. Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Rand desHansMeyer-Kraters, 3400m ii. ]\I. (n. 2073a ex parte). — Ruwen- zori: Butagu-Tal, 3300 m ii. M. (n. 2638 ex parte). Isotachis renistipula St. n. spec. Fig. 30. — Sterilis mediocris gracilis flaccidissima , brunneola , terricola, laxe caespitosa. Caulis ad 3 cm lon- gus, tenuis, superne pauciramosus, ramis brevibus parvifoliis. Folia cau- lina remotiuscula, recte patula conduplicatim concava , leviter ad anticum nutantia, in piano quadrato-rotundata, 0,7 mm lata, 0,6 mm longa, apice latis- sime leviterque emarginata, lobis obtusis integerri- mis antico vulgo parum breviore. Cellulae foliorum superae 27 x 36 /< trigonis nullis, mediae 45 n tri- gonis parvis, basales 36 x 54 /f trigonis nullis; cuti- cula foliorum optime armata, superne grosse papil- lata, inferne longe valideque striolata. Amphigastria caulina parva, in piano 0,22 mm longa, 0,33 mm lata reniformia, cauli appressa, breviter excisa, lobis triangulatis acutis porrectis; reliqua desunt. Fig- 3i- isotachis conistipula St. Rugege-Wald:Waldmoor,i8oomii.M.(n.8ii). ^"'"'^ P^""*^^ ^■^"'''^'^^- '° '• Isotachis conistipula St. n. spec. Fig. 31. — Sterilis, mediocris flaccida, brun- neola dense profundeque pulvinata terricola. Caulis ad 4 cm longus parum ra- mosus tenuis subarhizus. Folia caulina remotiuscula, subrecte patula, optime conduplicatim-concava, in piano subrotunda (2,2 mm longa, 2,4 mm lata) versus 126 Fig. ^2. Isotachis as per a a Parsplantae ventralis. i"-! b Amphig. caulinum. i" j apicem parum angustiora, inferne paucis angulis obtusis instructa. apice ad ^/g inciso-biloba, sinu recto acuto, lobis late triangulatis porrectis obtusiusculis. Cellulae foliorum superae 27 /<, mediae 36 // basales 36 x 90 // trigonis majus- culis attenuatis. Cuticula levis. Amphigastria caulina parva, caule vix duplo latiora appressa obcuneata, ambitu subrotunda, apice profunde emarginatobiloba, sub apice utrinque uniloba, lobis majusculis anguste triangulatis acutis porrectis aequalibus. Reliqua desunt. Vulkan - Gebiet: Ninagongo, 3400 m ii. M., in Lavaspalten (n. 2006). — Karisimbi, 3400 m ii. M., zwischen Sphagnum (n. 2075). Isotachis aspera St. n. spec. Fig. 32. — Sterilis medi- ocris flavo-vireus, in sicco brunneola, flaccida laxe cae- spitosa, terricola. Caulis ad 3 cm longus tenuis debilis pauciramosus. Folia caulina parum imbricata recte patula conduplicatim concava, lobo antico incurvo, postico subplano, in piano subrotunda {2 mm longa et lata) breviter lateque emarginata, lobis late triangulatis acutis integerrimis. Cellulae foliorum superae 36 ^, basales 36 x 63 /i trigonis magnis, versus basin minoribus; cuticula basalis grosse striolata, apicalis distincte denseque papillata. Amphigastria caulina parva, caule duplo latiora, appressa, ambitu reniformia, apice emarginato biloba, lobis porrectis, sub apice utrinque uniloba, lobis recte patulis, omnibus aequimagnis late triangulatis acutis. Reliqua desunt. Rugege-Wald: Waldmoor, 1900 m ii. M. (n. 812). Schisma lobatum vSt. n. spec. Fig. t,^. — Planta sterilis minor fusco-brunnea apicibus purpureis, dense pulvinata, rigidissima et fragillima, terricola. Caulis ad 6 cm longus, validus fuscus et durus pauciramosus, flagellis posticis tenuissimis brevibus numerosis. Folia caulina conferta, decurvo-homomalla, condu- plicatim concava, in piano 3,2 mm longa, basi parum lateque decurrentia 1,8 mm lata, apice bifida, sinu acuto, lobis 2,8 mm longis, in piano hamatis late lanceolatis et inciso-lobulatis, lobulis integerrimis margine incurvis. Discus basalis integer 1,8 mm latus, grosse inciso-lobatus. Vitta basalis integra quad- rata, 0,4 mm longa et lata, cruribus vittarum latis longe attenuatis sub apice laciniaram evanidis. Cellulae vittarum valide trabeculatae 18 x 72 //, in alis 27 /< grosse nodulosae, nodulis saepe angulatis. Amphigastria caulina foliis simillima, vix minora. Reliqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, 3300 m ii. M. (n. 2641). Fine sehr merkwiirdige Form, die man nicht fiir moglich gehalten hatte, da alle verwandten Arten vollig ganzrandige Blatter besitzen oder nur ein wenig gezahnt sind; hier tritt uns nun eine Form entgegen, deren Blattrander tief Fig- 33- Schisma lobatmn. Folium caulinum. 10 ' — 127 — lappig eingeschnitten sind, wahrend im iibrigen die Pflanze durchaus den Typus eines echten Schisma besitzt. Schisma Stuhlmannii St. n. spec. — Planta sterilis gigantea valida rigida fusco- brunnea longe prostrata. Caulis ad 12 cm longus parum longeque ramosus, stolonibus posticis numerosis validis breviusculis. Folia caulina imbricata decurva subsymmetrica, 5,6 mm longa, late breviterque decurrentia, ad medium bifida, laciniis anguste lanceolatis parum divergentibus ; discus basalis 2,8 mm longus, 2 mm latus, late ovatus, margine angulatim repandus. Vitta basalis brevis 0,8 mm longa i. e. quam discus integer triplo brevior, cruribus vittarum angustis sub apice laciniarum evanidis. Cellulae vittarum 18 X 27 /i grosse trabeculatae, in alis 18 x 27 /z grosse angulatim nodulosae. Amphigastria caulina foliis simil- lima. Reliqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, unter Sphagnum (Stuhlmann, 3800 m ii. M.), 3600 m ii. M. (n. 2604, 2611). Raduloideae. Radula stipatiflora St. n. spec. Fig. 34. — Dioica mediocris flavo-virens, flac- cida corticola, dense depresso-caespitosa. Caulis ad 2 cm longus tenuis fuscus debilis pinnatim ramosus, ramis brevibus numerosis inaequaliter distributis. Folia caulina imbricata subrecte patula oblique ovata 2 mm longa, inferne 1,4 mm lata, margine postico substricto, antico arcuato, apice obtuso decurvo; lobulus folii maximus, apice recte truncatus, angulo acuto, grosse appendiculatus, appendiculo caulem late superante . late triangulato acuto vel obtuso piano. Cellulae foliofum marginales 13 [i leviter papulosae, mediae et basales 18 //, parietibus validis, cuticula minute aspera. Perianthia in caule ramisque terminalia, utrinque innovata, medio infero anguste c^dindrico, medio supero obovato- oblongo, ore truncato compresso integer- rimo. Folia floralia 2, caulinis minora erecta, perianthio leviter accumbentia, biloba, lobis obovato-oblongis inaequalibus, postico bre- viore piano, antico concavo apice decurvo. Rugege-Wald: 1800 m ii. M. (n. 807). Die Pflanze steht der Radula macroloha St. von der Insel Bourbon sehr nahe; das appendiculum folii ist aber hier breit zungenformig und ruht eingekriimmt auf dem Stengel, denselben zum Teil iiberragend. Ganz auffallend ist die rauhe Cuticula des Blattes. Radula vaginata St. n. spec. Fig. 35. — Dioica mediocris pallide flavo-virens Fig 34. Radula stipatiflora. a Pars plantae ventralis. io/^_ b Perianthium c. involucro. i" 128 flaccida, in arborum foliis repens. Caulis ad 2 cm longus tenuis multiramosus. Folia caulina adulta remotiuscula, reliqua contigua, omnia plano-disticha recte patula integerrima, late ovato-triangulata, 0,8 mm lata et longa, apice rotundata; lobulus folio triplo brevior, subrhomboideus, angulo acuto sub apice leviter constricto , carina stricta , oblique a caule patente parum decur- rente. Cellulae foliorum superae 9 //, mediae 18 //, basales 18 x 27 /', trigonis nullis. Perianthia gigantea, 2,65 cm longa, medio infero an- guste cylindrica, pseudopedunculata, superne anguste infundibulata, ore truncato compresso, marginibus arete recurvis. P'olia floralia erecta, 0,53 mm longa, integerrima, perianthium vaginatim amplec- tentia, apice leviter patula, in piano oblonga obtusa. Reliqua desunt. Beni: Weg nach Irumu, zvvischen Muera und Kaponso, Hoch- wald, iioo m ii. M. (n. 2785). Eine ganz abenteuerliche Form, mit einem trom- petenformigen Perianth. Radula epiphylla Mitt. (Hedwigia 1884, p. 18) Hab. Ad flumen Niger legit Barter (Herb. Mitten). Beni: Bei Muera, Urwald (n. 2258 ex parte). Fig. 35. Radula vaginata a Folium caulinum. -^I\. b Perianth, c. involucre. 20 Jubuloideae. Acrolejeunea convexa vSt. n. spec. Fig. 36. — Dioica major olivacea, valida, flaccida, in cortice dense depresso-caespitans. Caulis ad 25 mm longus pauciramosus, ramis brevibus oblique patulis. Folia caulina conferta, oblique patula, valde concava, in piano subrotunda, apice obtusa, 0,6 mm longa et lata. Cellulae foliorum marginales 18 /^ superae 27 /<, basales parum longi- ores, trigonis ubique maxime nodulosis saepe confluentibus. Lobulus folii duplo brevior oblique patulus ovatus oblique truncatus angulo acuto, carina bene arcuata sinu profundo in folii marginem excurrens. Amphigastria caulina magna reniformia caule quintuplo latiora imbricata, plano-appressa integerrima, basi exciso-inserta. Folia floralia intima caulinis multo majora, suberecta, perianthium laxe vaginantia, libera, anguste obcuneata, apice rotundata incurva, lobulo duplo angustiore, anguste obcuneato apice rotundato quam folium parum breviore. Amphigastrium florale intimum subcirculare, perianthio appressum concavum integerrimum. Perianthia subcylindrica, humiliter quinqueplicata, plicis longe decurrentibus rostro parvo. Androecia breviter spicata, lateralia, ex apice vegetativa, seriata, bracteis 4 — 5 jugis confertis saccatis, apice breviter bilobis integerrimis. Ruwenzori: Butagu-Tal, auf Rinde, 3500 m ii. M. (n. 2620). Fig. 36. A crolejennea convexa Perianth, cum invo lucro. •*"',. 129 — Archilejeunea maurhiana St. n. spec. Fig. 37. — Monoica mediocris badia. Caulis multiramosus, ramis late divergentibus. Folia caulina imbricata, recte patula, subplano disticha, late ligulata 0,8 mm longa, 0,6 mm lata, apice truncato- rotundata, lobulus folii parvus inflatus ovato-oblongus, folio triplo brevior, oblique patulus, apice duplo angustiore oblique truncato angulo acuto. Cellulae foliorum marginales 9 //, mediae 27 //, basales 18 x 36 fi trigonis nullis. Amphigastria cau- lina leviter patula, caule multo latiora, transverse inserta, basi cuneatim angustata, superne reniformia apice recurva. Perianthia uno latere innovata, anguste pyriformia, plicis divergentibus humilibus longe decurrentibus, rostro parvo. Folia floralia caulinis vix majora, late obovata superne rotundata integerrima, lobulo postico duplo breviore ob- longo obtuso integro. Amphigastrium florale maximum spathulatum integerrimum , apice late rotundato, foliis aequilongum. Androecia in ramis terminalia, bracteis pluri- jugis confertis saccatis apice bilobis, lobis late rotundatis integerrimis, antico longiore. Isle de France (Mougeot). Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald (n. 213 ex parte). Brachiolejeunea assimilis St. n. spec. Fig. 38. — Dioica major valida, rufo-brunnea, debilis corticola, laxe caespitosa. Caulis ad 2 cm longus, basi multiramosus, ramis simplicibus, sub flore geminatim innovatis. Folia caulina imbricata, subrecte patula, falcata valde concava, in piano 1,2 mm longa, 0,65 mm lata, semicordato-ovata , acuta integerrima. foliorum 14 x 27 //, basales 18 x 27 //, trigonis majusculis. Lobulus folii quam folium triplo bre- vior, oblique patens, ovato-oblongus inflatus oblique truncatus, angulo acuto; carina leviter arcuata levi sinu in folii marginem excurrens. Amphigastria cau- lina conferta, cauli appressa integerrima, optime ob- cuneata, maginibus anguste recurvis, basi profunde sinuatim inserta, apice late truncata, angulis rotun- datis. Flores feminei in caule terminales utrinque innovati. Folia floralia oblongo-elliptica integer- rima, apice acuto decurvo, lobulo postico triplo bre- viore, anguste ligulato plus minus longe soluto inte- gerrimo apice obtuso. Amphigastrium florale foliis floralibus aequimagnum optime spathulatum integerrimum. Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald (n. 223). Eulejeunea isomorpha Gottsche ms. Fig. 39. — Monoica mediocris flavo-virens saepe pallida, dense depresso-caespitosa. Caulis ad 3 cm longus, multiramosus, Deutsche Zentralafrika-Expedition. II. 9 Fig. 37. Archilejeunea niauritiana. a Pars plantae (a ven- tre visa). 20/^. b Involucrum. 20/^ c Perianthium. Vi- Cellulae h Fig- 38. Brack iolejeunea assimilis. a Pars plantae ventralis. 20/^ b Involucrum. "/j. Reliqua desunt. 130 Fig. 39. Eulejeiinea isoniorpha. a Pars plantae ventralis. ^"/i- h Perianthium. ^o ' tenuis, debilis. Folia caulina imbricata, plano-disticha, oblique patula, late ovata, apice rotundata, integerrima. Cellulae foliorum marginales 12 n, mediae 18 //, basales 27 a parietibus validis, trigonis subnullis. Lobulus folii parvus caulis diametro aequilongus, oblique patulus, ovato-triangulatus, basi in caule decurrens, ceterum inflatus, apice oblique truncatus, angulo obtuso, carina leviter arcuata et levi sinu in folii marginem excurrens. Ampliigastria caulina magna foliisvix minora, contigua, cauli appressa, basi optime cordata, apice ad medium inciso-biloba, sinu angusto lobis triangu- latis acutis porrectis. Perianthia magna (i mm longa) ambitu oblonga, elliptica, quinquecarinata, carinis humilibus longe decurrentibus, rostro apicali magno ore dilatato. Folia floralia perianthio parum breviora suberecta oblongo-elliptica, apice obtusa, lobulo parum breviore longe soluto apice obtuso. Amphigastrium florale foliis floralibus aequimagnum spathulatum ad ^/g inciso-bilobatum, rima angusta, lobis acutis porrectis. Androecia parva, bracteis bijugis cucullatis integerrimis. Bukoba - Bezirk: Mission Buanjai, kleine Hochwaldparzelle (n. 64). Die Pflanze ist im iibrigen iiber das ganze ostliche Afrika, audi in Mada- gaskar und auf den Mascarenen, allgemein verbreitet und fast in jedem Moos- rasen zu finden. Leptolejeunea truncatiflora St. n. spec. Fig. 40. — Dioica parva pallide flavo- virens, in foliis glabris fruticum arete repens lateque expansa. Caulis ad 2 cm longus tenuissimus multiramosus. Folia caulina contigua oblique vel subrecte patula, plano- disticha, obovata, 0,65 mm longa, 0,33 mm lata, apice acuta vel obtusiuscula. Cellulae foliorum superae 18 //, mediae 18 x 36 /(, ocella tres. seriata, 36 x 54 ,«. Ampliigastria caulina magna, disco integro transverse inserto, triplo latiore quam longo, subrectangulato , angulis superis longa seta oblique patente armatis. Flores feminei in ramulis parvis terminales, uno latere innovati. Perianthia parva, foliis caulinis subaequimagna, anguste obconica, superne pro- funde quinqueplicata, plicis aniplis apice recte truncatis integerrimis, attenuatim decurrentibus. Androecia in raniis parvis terminalia, bracteis quadrijugis niagnis cucullatis monandris. Beni: Bei Muera, Urwald (11. 2258 ex parte). Fig. 40. Leptolejeunea truncatiflora.. a Perianthium. 3°/\. b Folium c. amphigastrio. ^o/^ Fig. 41. Microle- jeunea ovistipula. Pars plantae veii- tralis. 30/ Microlejeunea ovistipula St. n. spec. Fig. 41. — Sterilis exigua pallide virens aliis hepaticis consociata. Caulis ad 4 cm. longus capillaceus paruni ramosus. Folia caulina remotiuscula, oblonga (0,27 x 0,46 mm) oblique patula acutiuscula. Cellulae foliorum superae 18 /<, basales 18 x 27 //, parietibus tenuibus, trigonis nullis, cuticula levis; lobulus foliorum maximus, 0,33 mm longus, oblongus inflatus superne attennatus, apice oblique truncate angulo obtuso; carina bene arcuata, superne profunde sinuatim in folii marginem excurrens. Ampliigastria caulina magna remota, appressa, elliptica, (0,15 x 0,19 mm) ad "^/g inciso biloba, sinu angusto, lobis subligulatis porrectis obtusis vel acutis. Reliqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, 3500 m ii. M, (n. 2647 ex parte). Microlejeunea minutistipula St. n. spec. Fig. 42. — Sterilis exigua olivacea corticola. Caulis ad 5 mm longus, capillaceus multiramosus. Folia caulina remo- tiuscula, oblique patula, saepe cauli subparallela, breviter ligu- lata, plano-disticha, apice truncata vel obtuse angulata, in ramis saepe remota, obovata obtusa. Lobulus magnus ovatus, inflatus, folio duplo brevior, carina arcuata recte in folii marginem excur- rente, apice breviter excisus angulo acuto. Cellulae foliorum 18//, mediae 18 x 27 //, trigonis nullis, basales vix diversae. Amphi- gastria caulina minuta, exciso-inserta, bifida, laciniis setaceis curvatim porrectis, basi 2 cellulas latis. Reliqua desunt. Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald (n. 241), Omphalanthus renistipulus St. n. spec. Fig. 43. — Sterilis minor flavo-virens flaccidus gracilis muscis consocia- tus. Caulis ad 3 cm longus, parum breviterque ramosus tenuis. Folia caulina parum imbricata, recte patula, valde concava integerrima, apice obtuso arete decurvo, in piano late ovato-falcata, 1,06 mm longa, 0,8 mm lata, lobulo postico inflato magno, folio triple breviore, carina bene arcuata, sinuatim in folii marginem excurrens, apice quam basis duplo angustiore, oblique truncato, angulo acuto. Cellulae foliorum apicales 18 //, mediae 18 x 27 //, basales 18 x 36 //, trigonis magnis acutis subnodulosis. Amphigastria caulina magna, caule quintuple latiora, cauli appressa, optime reniformia integerrima, breviter exciso-inserta. Reliqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal; Ericaceen-Wald, 3300 m ii. M. (n. 2638, 2642 ex parte). Ptychanthus africanus St. n. spec. Fig. 44. — Monoicus minor olivaceus rigi- diusculus corticolus pendulus. Caulis ad 7 cm longus fuscus validus regulariter 9* b Fig. 42. Micvolejeiinea minutistipula a Pars plantae 30/j. h Amphig. cau linimi. 150 Fig-- 43- Omphalanthus renistipulus. Pars plantae ven- tralis. 10/1. — 132 Fig. 44. Ptychanthus africanus. a Folium caulinum. ^^Ix- b Amphig. caulinum. i^/i. /i- Perianth. bipinnatus, ramis primariis ad 2 cm longis, secundariis brevissimis sparsis. Folia caulina parum imbricata oblique patula, plano-disticha, ovato-oblonga acuta integerrima rarius sub apice paucidenticulata; lobulo postico ad plicam parvam reducto. Cellulae foliorum marginales 8 — 12 //, superae 18 x 27 /t trigonis magnis attenuatis, mediae 18 X 27 ^ trigonis nodulosis, basales 18 x 36 // trigonis magnis. Amphigastria caulina contigua vel parum imbricata, appressa subplana, subquadrata, basi late de- currentia, apice truncata argute denti- culata. Perianthia terminalia, uno la- tere innovata, ex angusta basi oblonga, subclavata, profunde denseque plicata, plicis 12, angustis inflatis usque ad basin fere decurrentibus , apice truncato-rotundata, rostro majusculo. Folia floralia 2, oblique patula, caulinis multo minora, anguste oblonga acuta inte- gerrima. Amphigastrium florale caulinis simillimum aequimagnum transverse insertum. Androecia terminalia, bracteis ad 12 jugis integerrimis, confertis conduplica- tim-concavis , monandris, lobulis obtusis, postico parum minore. Antlieridia par^^a longe stipitata. Bukoba-Bezirk: Buddu-Wald (n. 219, 256). Die Pflanze ist eine gute Art, da sie, ab- gesehen von anderen Ufiterschieden, herab- laufende Amphigastrien hat und verschieden von alien anderen Arten ist. Frullania (Chonanthelia) longirostris vSt. n. spec. Fig. 45. — Monoica robusta fusco-rubra, in sicco subnigra, in cortice laxe caespitans. Caulis ad 6 cm longus bipinnatim ramosus, pinnulis brevibus. Folia caulina imbricata subcircularia concava apice late decurva, in piano 1,8 mm longa et lata. Cellulae foliorum 27 // trigonis magnis acutis, basales 36 II trabeculatim incrassatae. Auriculae imbricatae, superne galericulatim cucullatae, inferne late ligulatae, integerrimae et planae, folio longe coalitae, carina conjunctionis stricta. Amphigastria caulina foliis subaequimagna, subcircularia vel latiora quam longa, apice breviter biden- tula, recurva, basi profunde cordata, alis rotundatis liberis recurvis. Perianthia Fig. 45. Frullania longirostris. Folium caulinum. '/i- Amphig. caulinum. '/j. Involucrum. '/i. Perianthium. '^/i. ■ Perianthii sectio transversalis. Vi- 133 in ramis terminalia fusiformia, longe rostrata pluriplicata. Folio floralia quadri- juga intima ovato-oblonga integerrima acuta, basi antica coalita, lobulo postico magno crispato acuto. Amphigastrium florale intimum parvum breviter emar- ginato-bifidum , lobulis foliorum utrinque alte coalitum. Androecia parva, lateralia, confertifolia bracteisquadrijugis inflatis erectis breviter bifidis. Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen-Wald, 3500 m ii. M. (n. 2647); Stuhlmann n. 2413. FruUania (Trachycolea) grossiclava St. n. spec. Fig. 46. — Dioica mediocris flaccida dilute brun- nea, in sicco fusca, corticola, laxe caespitosa. Caulis ad 4 cm longus, regulariter breviterque pinnatus, pinnis oblique patulis interdum atte- nuatis radicantibus. Folia caulina imbricata, oblique patula, antice plano-appressa, margine postico leviter incurvo, in piano ovato-triangu- lata, 1,33 mm longa, 0,86 mm lata, integerrima, apice late rotundata. Cellulae foliorum 14 x 18 [x parietibus flexuosis, trigonis majusculis subnodu- losis, basales 27 /t parietibus strictis, trigonis majusculis acutis. Auriculae grosse clavatae, cauli sub- aequilatae, oblique patulae, stylo magno foliaceo auriculae subaequilato , oblongo inte- gerrimo obtuso. Amphigastria caulina transverse inserta, cauli appressa, margine utrinque arete recurvo, apice minute excisulo, ceterum integerrima, in piano subcircularia. Flores feminei in ramis brevibus terminales, bracteae plurijugae, intimae folio caulino aequilongae, obovato-oblongae inte- gerrimae, lobulo postico folio aequilongo, duplo quidem an- gustiore, ligulato canaliculato, margine grosse irregulariterque lacerato. Amphigastrium florale intimum usque ad basin fere quadrifidum, laciniis mediis multo majoribus et validioribus, omnibus maxime irregulariterque laceratis, Reliqua desunt. Beni: Bei Muera, an Asten von Afzelia africana in groBer Hohe iiber dem Boden, 1000 m ii. M. (n. 2435). FruUania (Thyopsiella) Mildbraedii St. n. spec. Fig. 47. — Sterilis magna sed gracilis flavo-brunnescens profunde laxe- que caespitosa, corticola. Caulis ad 14 cm longus, bipinnatim ramosus, ramis et pinnulis brevibus decurvulis. Folia caulina parum imbricata, recte patula, concava, in piano ovata 1,8 mm longa, 1,4 mm, lata, apicibus incurvis acutis. Cellulae foliorum superae 12 X 18 ,« parietibus nodulose trabeculatis, inferae Fig. 46. Friillania grossiclava. a Folium. -^I^. h Amphig. 20/^/ c Folium florale. 20/^, d Amphig. florale. 20/^, h Fig- 47- FruUania Mildbraedii. a Pars plantae veii- tralis. "/i. h Amphig. caulinum. — 134 - i8 X 22 /^ parietibus grosse trabeculatis, basales 27 x 36 /< trigonis giganteis nodulosis. Lobulus foliorum clavatus vel subc3'lindricus oblique patulus, stylo parvo. Amphigastria caulina magna, caule plus triplo latiora, subrotunda vel magis lata quam longa, ad V3 inciso-biloba, sinu recto, lobis porrectis late triangulatis subacutis. Reliqua desunt. Ruwenzori: Butagu-Tal, trockener Hang unter Erica, 2700 m ii. M. (n. 2659). Anthocerotaceae. Anthocerus myriandroecius St. n. spec. — Dioicus, minor, olivaceus, tenuis laxe cavernosus, in humo gregarie crescens. Frons feminea ad 12 mm longa, anguste linearis, remote pinnata, pinnis breviusculis apice bi-trifidis; planta mascula late obconica, ramis numerosis breviter solutis, planis. Involucra feminea solitaria, ovato-elliptica, cavernosa, 2 mm longa tenera. Capsula 3 cm longa, valida stomatifera. Sporae fuscae alte papillatae magnae (54 11). Pseudo-Elateres reticulatim connati, fusci. Androecia maxime numerosa totam frondem occu- pantia, cavernis giganteis. Antheridia parva, 12 — 15 iii utraque caverna. Rugege-Wald: Waldmoor, 1800 m ii. M. (n. 808). Wie aus dem Vorstehenden ersichtlich ist, haben wir hier eine Sammlung von Lebermoosen vor uns, welche zu den interessantesten geliort, die jemals nach Europa gelangt sind; wenn diese Pflanzen sich auch an bekannte Gattungen ansclilieBen, so zeigen docli die meisten der gesammelten Arten so iiberraschende Abweichungen, daB eine weitere Erforschung der ostafrikanischen Gebirge ein naheliegender Wunsch ist. Sphagnales. (C. Warnstorf.) Sphagnum Pappeanum C. Miill. var. sparsifolium Warnst. — Rugege-Wald: Waldmoor an Quellbachen des Rukarara, ca. 1900 m ii. M. (mit Sporogonen Ende Aug. 1907 — n. 815). — Ruwenzori: Butagu-Tal, bildet mit Breutelia Stuhlmannii Broth, den Moosteppich der Ericaceen-Region (n. 2632). Sphagnum Mildbraedii Warnst. n. spec. — Habitu S. compacto simile. Epi- dermis truncea stratis i — 3, clare distinctis. Cylindrus lignosus crassus, pallidus; medulla brunnescens. Folia truncea minutissima, triangulo-lingulata vel lingu- lata, 0,4 — 0,55 mm longa, basali parti 0,4 — 0,5 mm lata, apice saepe lacerata. Limbus minus distinctus. Cellulae hyalinae saepius septatae, efibrosae, poris foliorum superficiei interioris magnis non annulatis. Folia ramea parte basali — 135 — late ovata, supra medium angustata, 2,14 — 2,2 mm longa, 1,3 mm lata, apice late truncate, dentato, plerumque squarrose patente, vix limbata. Cellulae hyalinae multifibrosae ; poris foliorum superficei interioris multis, dorso plures ad commissuras in series ordinati, omnibus pertusis, Cellulae chloroph5dliferae sectione transversali vel ellipticae vel fusi- et orciformes, vel in medio inter hyalinas sitae vel dorso appropinquatae, utraque superficiei inclusas vel ex- teriore latere septo externo incrassato non tecto. Sph. compaduni naclistverwandt, aber abweichend durch viel dickeren bleichen Holzz5'linder des Stammcliens, braungefarbtes Mark, einfache (nicht verzweigte) Faserbander in den Hj-alinzellen der Astblatter, sowie endlich durch gereihte, groBe, wahre Poren auf der Blattriickenflache. Vulkai) - Gebiet: Karisimbi, nasses Moor zwischen den Biilten von Car ex runsorcnsis K. Sclium. auf dem sog. Siidkamm ostlich vom Hans Meyer-Krater (n. 2074). Sphagnum rugegense Warnst. n. spec. — Habitu S. ripario var. specioso saepe simile. Epidermis truncea stratis i — 3, clare distinctis, Cylindrus lignosus flavo- brunnescens. Folia truncea aequilateralitriangula, breviter apiculata, i — 1,2 mm longa, basali parte 0,8 — 0,9 mm lata, superiore parte fibrosa. Limbus deor- sum non dilatatus. Cellulae Iwalinae raro septatae. Folia ramea lanceolata, 1,4 — 1,5 mm longa, 0,5 — 0,6 mm lata, apiculata vel angustissime truncata et dentata, anguste limbata, non serrulata, sicca plerumque arcuatim recurvata, non undulata, multifibrosa, utraque superficie multiporosa, dorso pseudoporis seriatis prope commissuras. Cellulae chlorophylliferae sectione transversali triangulae vel lageniformes dorso vel utraque superficie non tectae. Gehort zur Cuspidatumgruppe in die niichste Verwandtschaft des Sph. mendo- ciniini Sulliv. et Lesq. aus Nordamerika. Es weicht von alien bisher bekannten Arten durch die auf der Riickseite der Astblatter in perlschnurartigen Reihen an den Kommissuren stehenden Pseudoporen ab, die nur hier und da durch ver- einzelte wahre Locher unterbrochen werden. Rugege-Wald: Waldmoor an Quellbachen des Rukarara (n. 817, 984). Sphagnum Davidii Warnst. — Ruwenzori: Butagu-Tal, Ulimbi-Berg, quellige Stelle an der unteren Senecio-Grenze, ca. 3700 m ii. M. (n. 2656). Sphagnum Davidii Warnst. var. brachydasycladum Warnst. — Planta dense et breviter ramosa. • — Ruwenzori: Butagu-Tal, in der oberen Ericaceen-Region nicht selten (n. 2624). Sphagnum recurvatum Warnst. n. spec. ■ — Habitu S. ripario var. specioso simile. Epidermis truncea stratis 2, cellularum parietibus teneribus. Cylindrus lignosus pallidus. Folia truncea magna, plerumque basali coarctata, lingulata vel late ovatolanceolata, quasi 2 mm longa, basali parte o,S — 0,9 mm lata, apice an- guste truncato et denticulato. Eimbus angustus, basin versus non dilatatus. Cel- lulae h3^alinae multifibrosae, utraque superficie poris minutis, numerosis, dorso annulatis prope commissuras seriatis. Folia ramea lanceolata, fere 2 mm longa. — 136 — 0,8 mm lata, sicca arcuate-recurvata, apiculata vel angustissime truncata. Fori illis foliorum trunceorum similes. Cellulae chlorophylliferae sectione transversali rectangulae, medio inter hyalinas insertae, utraque superficie non tectae. Gehort trotz der groBen Ahnlichkeit mit den Cuspidatis dennoch wegen der Porenverhaltnisse und den im Ouerschnitt rechteckigen, zentrierten Chlorophyll- zellen der Astblatter zur Subsecundumgruppe. Rugege-Wald: Waldmoor an Quellbachen des Rukarara, ca. 1900 m ii. M. (n. 816). Musci. (V. F. Brotherus.) Die regen Bemiihungen der letzten Dezennien um die Erforschung der Vegetation und Flora von Zentralafrika haben auch die Moose betreffend er- freuliche Resultate aufzuweisen. Im Laufe der Jahre habe ich die von diesem ungeheuren Gebiet herriihrenden ]\Ioose des Berliner Museums bearbeitet und hege die Hoffnung, die Resultate bald vorlegen zu konnen. Die Gegenden westlich von dem Victoria-See bis zu dem Vulkan-Gebiet und dem Ruwenzori waren in- dessen bisher in bryologischer Hinsicht weniger bekannt. Es war deshalb mit Vergniigen und groBen Erwartungen, dal3 ich mit dem freundlichen Anerbieten Dr. MiLDBRAEDs, Seine dort zusammengebrachten Moose zu bestimmen, ein- verstanden war. Meine Erwartungen in Bezug auf die Sammlung wurden weit iibertroffen. Die meistens reichlich aufgelegten Exemplare der etwa 250 Num- mern umfassenden Sammlung verteilen sich auf 137 Arten, wovon 57 neu sind. Dazu kommt nocli eine neue Gattung und 10 Varietaten, wovon 7 neu. Die genauen Standorts- und Hohenangaben erhohen betrachtlich den Wert dieser kostbaren Sammlung. In Bezug auf die Fundorte verteilen sich die Arten folgendermaBen : Bukoba-Bezirk 34 (31)*), Ruanda 5, Rugege-Wald 35 (24), Vulkan-Gebiet 57 (39), Ruwenzori 26 (15), Beni 4, Gr. Kamerunberg 6 (5). *) Die eingeschlosseneu Zahlen bcziehen sich auf die nur in dem betreffenden Gebiet an- getrofEenen Arten. — 137 — Ziehen wir die geographische Verbreitung der gefundeneii Arten in Betracht, so mogen folgende Bemerkungen von Interesse sein. Ubiquisten (in den Tropen jedoch nur im Gebirge): Ceratodon purpureus, Hedwigia albicans, Stereadon cupressiformis. Ubiquisten in der Tropen- und Subtropenzone : Octohlepharum alhiduni, Rhizogonium spiriforme. In den gemaBigten Zonen und in der Tropenzone (im Gebirge) mehr oder minder weit verbreitete Arten: Campylopus polytrichoides, Pohlia elongata, Pogonatum aloides, Hedwigidium imberhe, Pterogonium ornithopodioides, Leptodon Smithii, Oxyrrhynchium rusciforme. In der kalten und in der gemaBigten Zone der nordlichen Hemisphare mehr oder minder weit verbreitete Arten: Tetraplodon bry aides, Anomobryum fili forme (auch in der Tropenzone im Hochgebirge), Hylocomium prolifentm. Neckeropsis Lepineana ist vom Bukoba-Bezirk, Usambara und den ostafri- kanischen Inseln bis zu den pazifischen Inseln verbreitet. Auch Zygodon inter- medius ist von mehreren, weit voneinander entfernten Standorten bekannt. Die meisten der iibrigen Arten sind friiher bekannt von den angrenzenden Ge- bieten, von Siidafrika oder von den ostafrikanischen Inseln, einige von Abys- sinien, von Angola oder vom Kamerungebirge. Auch die meisten der neuen Arten sind mit afrikanischen Arten verwandt. Die Moose der Expedition des Herzogs von den Abruzzen nach dem Ruwen- zori sind neulich von Dr. G. NEGRI bearbeitet worden*). Das Verzeichnis enthalt 22 neue Arten und 3 neue Varietaten. Leider ist es mir nicht moglich gewesen, Exemplare dieser Novitaten der Vergleichung wegen zu bekommen. Es ist deshalb nicht ganz ausgeschlossen, daB einzelne der von mir beschriebenen Arten mit von Dr. Negri aufgestellten zusammenf alien. *) Estratto dal Volume 1° deU' opera II Ruwenzori Relazioni scientificha, Miisci del Dott. Giovanni Negri, p. i — 26, con 2 Tavole. 138 Andreaeaceae. Andreaea (Euandreaea) Mildbraedii Broth, n. spec. — Dioica; gracilis, caespitosa, caespitibus densis, faciliter dilabentibus, atrofuscis, nitidiusculis ; caulis erectus, usque ad 1,5 cm altus, dense foliosus, dichotome ramosus; folia sicca imbricata, humida erecto-patentia, concava, e basi oblonga sensim lanceolato-acuminata, acuta vel obtusiuscula, enervia, cellulis valde incrassatis, sublaevibus, superio- ribus lumine subrotundo vel ovali, basilaribus lumine angustissime lineari; bracteae perichaetii magnae, convolutaceae ; theca oblonga, vix ad medium fissa. Planta mascula ignota. Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Gipfelkegel, 4000 — 4500 m ii. M. (Fruchtend im Sept. 1907 — n. 2086). Species pulclira, caespitibus nitidiusculis foliisque estriatis ab A. Kili- mandscharica Par. dignoscenda. Andreaea (Euandreaea) alticaulis Broth, n. spec. — Species a praecedente statura graciliore, caespitibus opacis, 5 cm altis foliisque brevius acuminatis dignoscenda. Vulkan -Gebiet: Karisimbi, Gipfelkegel, 4000 — 4500 m ii. M., Lava und Asche. (Sparlich fruchtend und mit zahlreichen mannlichen Pflanzen im Sept, 1907 — n. 2087). Dicranaceae. Ceratodon purpureus (L.) Brid. — Vulkan - Gebiet: Ninagongo, Lava des Gipfels, ca. 3500 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2016). t)ber die gauze Erde verbreitet. Leucoloma (Dicranoidea) chlorophyllum Broth, n. spec. — Dioicum; gracile, caesj)itosum, caespitibus laxiusculis, mollibus, late extensis, viridissimis, vix ni- tidiusculis; caulis I — 1,5 cm altus, adscendens, basi fusco-radiculosus, dense foliosus, simplex vel furcatus; folia patentia comalia plus minusve falcatula, canaliculato-concava, e basi ovali sensim subtubuloso-setacea, c. 5 mm longa et c. 0,5 mm lata, apice minute serrulata, limbata, limbo hyalino, basi 5 — 6 seriate, in subula angustissimo, infra summum apicem folii evanido, nerve tenui, viridi, dorso laevi, cellulis superioribus minutis, subquadratis, chlorophyllosis, minutis- sime papulosis, dein sensim longioribus, basilaribus elongatis in eisdem limba- libus sensim transeuntibus, infimis aureis, alaribus numerosis, laxis, oblongis vel oblongo-hexagonis, fusco-aureis. Caetera ignota. (Taf. XI, Fig. i.) Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald, an Baumstammen (steril im Juni 1907 — n. 234)- Species colore viridissimo a caeteris speciebus sectionis adhuc cognitis jam dignoscenda. — 139 — Dicranum Stuhlmannii Broth. — Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen-Region 3000 — 3500 m ii. ]\I. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2623). Bisher bekannt von Ruwenzori, Bukoba und Kilimandscliaro. Dicranum (Chorisodontium) affine Broth, n. spec. — Dioicum; robustiusculum, caespitosum, caespitibus densis, late extensis, viridibus, aetate lutescenti- viridibus, nitidis, cauHs usque ad 7 cm altus, erectus vel adscendens, fere ad apicem fusco-tonientosus, dense foHosus, simplex vel apice furcatus; folia falcata, subtubuloso-concava, e basi lanceolata sensim plus minusve longe subulata, apice grosse et acute serrata, dentibus inaequalibus, nervo angusto, infra sum- mum apicem folii evanido, dorso superne ^^eluti parallel© diviso et utrinque grosse et acute serrato, cellulis laxe linearibus, inter se parce vel vix porosis, chloroph3^11osis, basilaribus infimis aureis, alaribus numerosis, subquadratis vel breviter rectangularibus, fusco-aureis ; bracteae perichaetii in cylindrum c. 8 mm altum congestae, e basi longissime \'aginente subito in subulam angustissimam, serrulatam attenuatae, nervo tenui; seta solitaria, 2 — 2,5 cm alta, tenuis, rubra, sicca superne plus minusve distincte dextrorsum torta; theca erecta, anguste oblongo-c^dindrica, basi attenuata, microstoma, c. 4 mm longa et c. i mm crassa, fusca, aetate atrofusca, laevis; exostomii dentes lati, irregulariter divisi et lacunosi, rubri^ papillosi, superne indistincte striolati; spori c. 0,030 mm, virides, papillosi; operculum e basi conica longe subulatum. Planta mascula ignota. Rugege- Wald: An einem Baumstamm, ca. 1900 m ii. M. (steril im Aug. 1907 — n. 847). Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Hagenia-Gmtelwald ca. 3000 m ii. M., in in groBen Polstern am Hagenia-Asten (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2060). Species praecedenti valde affinis, sed folii cellulis laxioribus parce vel vix inter se porosis dignoscenda. Campylopus stramineus (Mitt.) Jaeg. — Gr. Kamerun - Berg: Unteres Fako- Plateau bei Johann Albrechts-Hiitte auf Stammen \-on Agaiiria salici folia ca. 2900 m ii. M. (fruchtend im Juni 1908— n. 3381). Schon friiher vom Kamerun-Berg bekannt. In Engler-Prantl S. 332 habe ich diese Art zur Untergattung Campy- lopus sens, strict, gestellt. Die erneute Untersuchung der Blattrippe hat indessen erwiesen, daB bei dieser Art, wie auch bei C. leptodrepanium (C. Miill.) Broth., Stereiden fehlen. Die erwahnten Arten gehoren somit zur Untergattung Pseudo- cam pylopus. Campylopus (Pseudocampylopus) substramineus Broth, n. spec. — Species prae- cedenti valde affinis, sed foliis duplo vel triplo longioribus diversa. (Taf. XI, Fig. 3.) Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Aste von Senecio und Philippia, ca. 3600 m ii. M. und am Gipfelkegel ca. 4000 m. ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2079, 2080, 2088). Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen-^^sldi auf Moorboden, ca. 3400 m ii. M, — 140 — und Ulimbi-Berg, lichte Senecio-Bestande, ca. 3800 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2646, 2651). Diese schone Art, die in weiten, bis 9 cm hohen Rasen auftritt, kommt freilich der vorigen in der Tracht und im Blattbau sehr nahe, der sehr lange Pfriementeil der Stengelblatter scheint mir jedoch eine Vereinigung zu ver- bieten. Campylopus (Pseudocampylopus) denticuspes Broth, n. spec. — Dioicus; sat gracilis, caespitosus, caespitibus densis, rigidis, superne pallide vel lutescenti- viridibus, intus fuscescentibus, nitidiusculis ; caulis usque ad 7 cm altus, erectus, plus minusv^e alte fusco-tomentosus, dense foliosus, superne furcatus vel simplex; folia sicca adpressa, liumida erecto-patentia, e basi ovali vel oblonga sensim tubuloso-subulata, subtruncato-obtusa ibidemque dentibus nonnullis instructa, 4 — 6 mm longa, marginibus subconniventibus, integris, nervo basi dimidiam partem folii occupante, usque ad apicem a lamina distincto, cellulis ventralibus laxis, inanibus, dorsalibus incrassatis, dorso prominentibus, stereideis nullis, cellulis laminalibus minutis, rhombeis, basilaribus internis laxe oblongis, teneris, externis angustis, limbum hyalinum, pluriseriatum, alte productum efformantibus, alaribus sat numerosis, laxis, ovali-hexagonis, teneris, fuscis vel hyalinis, fuga- cibus; seta c. i cm alta, sicca flexuosa, humida apice C5^gnea, laevis; theca oblonga, subsymmetrica, sicca plicata, tuscidula; operculum e basi conica subulatum; calyptra basi nuda. Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Gipfelkegel, ca. 4000 m ii. M. (reichlich fruchtend im Sept. 1907 — n. 2083, 2091). Species distinctissima, praecedenti habitu sat simiHs, sed foliorum forma et structura necnon cal^^ptra basi nuda longe diversa. Var. acutifolius Broth, n. var. — Folia acuta, subintegra vel summo apice serrulata. Vulkan - Gebiet: Sabinjo, an Stammen von Agauria salicifolia, ca. 2800 m. ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2096). Campylopus (Atrichi) paludicola Broth, n. spec. — Gracilis, caespitosus, caespi- tibus densis, mollibus, stramineis, inferne nigrescentibus, nitidis; caulis usque ad 3 cm altus, erectus, plus minusve radiculosus, dense foliosus, simplex vel apice innovando ramosus; folia erecto-patentia, comalia rarius homomallula, canaliculato-concava , e basi oblonga sensim subtnbuloso-lanceolato-subulata, 5 — 6 mm longa, marginibus in parte superiore subulae minute serrulatis, nervo basi dimidiam partem folii occupante, dorso laevi, cellulis ventralibus laxis, inanibus, dorsalibus stereideis, cellulis laminalibus minutis, rhomboideis, basin versus sensim majoribus, rectangularibus, basilaribus externis multo angustio- ribus, alaribus parum numerosis, laxis, ovali-hexagonis, hyalinis vel fuscis. Caetera ignota. (Taf. XI, Fig. 2.) Rugege-Wald: Moor zwischen Catex-Butten am oberen Rukarara, ca. 1800 m ii. M. (steril im Aug. 1907 — n. 985). Taf. XI. — 141 — Species ab omnibus congeneribus africanis adhuc cognitis diversissima et C. Restingae C. Miill. e Brasilia tantum affinis. Campylopus Hoehnelii (C. Miill.) Par. — Vulkan -• Gebiet: Karisimbi, Bambuswald am SiidfuJB, trockene Waldwiese an Lavablocken, ca. 2400 ni ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2058). Bisher bekannt vom Kilimandscharo. Var. subelamellatus Broth, n. var. — Nervo brevissime vel vix lamellato. Vulkan- Gebiet: Ninagongo, Lavaspalten des Kraters, ca. 3300 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2004, 2010). Die Rasen dieser Varietat sind bis 8 cm hoch und weichen in der Tracht recht erheblich vom Typus ab. Vielleicht ware auch die Begriindung einer neuen Art berechtigt. Campylopus polylrichoides De Not. — Vulkan - Gebiet: Lavafeld siidlich von Namlagira (steril, n. 2010 a — leg. Kirschstein). In West- und Siideuropa verbreitet, auf Madeira, auf den ostafrikanischen Inseln und in Brasilien. Campylopus (Rigidi) suberythrocaulon Broth, n. spec. — Dioicus; robustus, caespitosus, caespitibus densiusculis, rigidis, lutescentibus, opacis; caulis usque ad 7 cm altus, erectus vel adscendens, tomento rubiginoso usque ad apicem vestitus, densiuscule foliosus, dichotome vel superne fasciculatim ramosus; folia patentia, comalia indistincte homomalla, canaliculato-concava, lanceolato-su- bulata, nervo excedente cuspidata, c. 5 mm longa et c. 0,66 mm lata, marginibus superne argute serratis, nervo basi vix tertiam partem folii occupante, in aristam dense serratam excedente, dorso lamellato, lamellis serratis, cellulis stereideis ventralibus et dorsalibus numerosis, cellulis laminalibus irregularibus, plerumque rhombeis, basilaribus internis multo majoribus, subrectangularibus, margina- libus minutis, quadratis, alaribus numerosis, laxissimis, rubriginosis, in ventrem distinctissimum dispositis; seta c. 12 mm alta, sicca flexuosa, humida apice cygnea, laevis; theca asymmetrica, oblonga, deoperculata sicca arcuatula, pro- funde plicata, fusca. Caetera ignota. (Taf. XI, Fig. 4.) Bukoba: Toten-Insel im Victoria-See, iiber dem Buschwald zwischen Grasbiischehi (mit alten Sporogonen im Juni 1907 — n. 38). Species C. sciuroidei Welw. et Dub. et C. erythrocauloni Broth, affinis, sed foliis angustioribus et nervo angustiore dignoscenda. Campylopus flavicoma C. Miill. var, falcatus Broth, n. var. — Casepites late extensi, viridissimi, nitidiusculi ; folia plus minusve falcata; seta c. 1,5 cm alta, tenuissima, sicca flexuosula, humida superne arcuatula; theca asymmetrica, oblonga, sicca arcuatula, plicata, pallida; calyptra basi nuda. Rugege-Wald: Grund von Baumstammen, ca. 1900 m ii. M. (fruchtend im Aug. 1907 — n. 845/46). Die Hauptart, vom Kamerun-Berg bekannt, besitzt genau den Blattbau der oben beschriebenen Varietat. — 142 — Pilopogon (Eupilopogon) africanus Broth, n. spec. — Dioicus; gracilis, caespito- sus, caespitibus densis, faciliter dilabentibus, rigidis, pallide viridibus, inferne nigrescentibus, nitidis; caulis usque ad 3 cm altus, erectas, parce radiculosus, dense foliosus, innovationibus terminalibuSj erectis, gracillimis ; folia sicca ad- pressa, humida erecto-patentia, canaliculato-concava, e basi oblonga tubuloso- subulata, obtusiuscula, summo apice denticulata, nervo basi tertiam partem folii occupante, dorso humiliter lamellato, cellulis laminalibus rhombeis, basi- laribus internis multo majoribus, teneris, laxe oblongo-hexagonis , externis multo angustioribus, limbum pluriseriatum, Iwalinum efformantibus, alaribus sat numerosis, laxis, h3^alinis vel fuscidulis; bracteae perichaetii e basi longissima vaginante raptim anguste subulata, in subula apice denticulata, ultra medium setae vel usque ad thecam productae; seta c. i cm alta, flexuosula, tenuis, rubescenti-lutea, laevis; theca erecta, anguste elliptica, sordide fuscidula, de- operculata atrofusca, laevis; operculum aciculare; calyptra cucuUata , basi fimbriata. (Taf. XI, Fig. 5). Rugege - Bergland: Katandaganja-Berg, steiler Hang der Bergsteppe zwischen Grasbiischeln, ca. 1900 m ii. j\I. (fruclitend im Aug. 1907 — n. 724), Species P. gracili Brid. affinis. Metzleria alticaulis Broth, n. spec. — Dioica; gracilis, caespitosa, caspitibus densis, late extensis, lutescentibus, nitidis; caulis usque ad 8 cm altus, erectus, strictiusculus, fere ad apicem tomento rubiginoso vel albido obtectus, dense foliosus, simplex vel apice divisus; folia erecto-patentia, tubuloso-concava, e basi lanceolata longissime subulata, marginibus apice minute serrulatis, nervo lato, subulam supremam totam occupante, cellulis laminalibus anguste linearibus, basilaribus internis laxis, rectangularibus, externis angustissimis, limbum hyali- num, pluriseriatum efformantibus, alaribus laxis, teneris, fuscis; seta c. 3 cm alta, strictiuscula, tenuis sicca superne dextrorsum torta; theca erecta, oblongo- elliptica, fusca, laevis, deoperculata atrofusca, oblongo, plicatula; operculum e basi conica subulatum; calyptra magna, cucullata, basi lobata , nuda. (Taf. XI, Fig. 6.) Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen-^egion, ca. 3300 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908— n. 2614). Species ab omnibus congeneribus caule elongate prima f route dignoscenda. Leucobryaceae. Octoblepharum albidum (L.) Hedw. — Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald, an Asten, nur in winzigen Exemplaren vorhanden (steril im Juni 1907 — n. 249). Uberall in der tropischen Zone eins der gemeinsten Moose. — 143 — Fissidentaceae. Fissidens obsoktidens C. Miill. var. schistophila Broth, n. var. — Robustior; folia latius limbata. Ruanda: ]\Iohasi-See, trockene Wasserrinne in einer Schlucht der Berg- steppe auf Tonschiefer, ca. 1600 m ii. M. (fruchtend im Juli 1907 — n. 800). Fissidens (Bryoidium) brachycaulon Broth, n. spec. — Dioicus; pusillus, gregarie crescens, lutescenti-viridis, vix nitidiusculus ; cauHs brevissimus, basi radiculosus, dense fohosus, simplex; folia c. 4 juga, erecto-patentia, strictiuscula, infima minora, oblonga, breviter acuminata, acuta, comalia longiora et angustiora, lanceolato-acuminata, limbata, limbo lutescente, angusto, integro, in foliis coma- libus continuo, in caeteris infra apicem evanido, lamina vera ad medium folii evanida, lamina apicali ad basin folii enata ibidemque angustata, nervo crassius- culo, continuo vel infra summum apicem folii evanido, cellulis rotundato-hexa- gonis, c. 0,010 mm, pellucidis, laevibus; seta terminalis, c. 7 mm alta, tenuissima, flexuosula, lutescenti-rubra ; theca minuta, erecta, ovalis, sicca deoperculata sub ore vix constricta, pallida; operculum e basi conica longe aciculare; cahptra cucullata, operculum tantum obtegens. (Taf. XI, Fig. 7.) Planta mascula ignota. Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald, auf lehmigem Waldboden (fruchtend im Juni 1907— n. 243). Species caule brevissimo, foliis pro plantula longis, angustis, seta elongata et theca minuta, erecta dignoscenda. Fissidens (Heterocaulon) itarensis Broth, n. spec. — iJioicus; tenellus, gregarie crescens, viridis, opacus; caulis sterilis c. 3 mm longus, cum foliis c. 1,5 mm latus, dense foliosus, simplex; folia c. 9 juga, sicca homomalla, humida erecto-patentia, oblongo-ligulata, acuta, lamina vera hyalino-limbata, paulum ultra medium folii producta, lamina dorsalis ad basin nervi enata ibidemque rotundata, elimbata, ob cellulas prominentes minutissime serrulata, lamina api- calis elimbata, serrulata, nervo pellucido, infra summum apicem folii evanido, cellulis rotundato-hexagonis, 0,005 — 0,007 nim, chloroph3dlosis, papillosis; caulis fertilis brevissimus; folia paucijuga, late vaginantia, elimbata, ad apicem vaginae eroso-denticulata, raptim in subulam integram attenuata, lamina dorsali nulla, cellulis laxis, teneris, oblongis; seta c. 7 mm alta, tenuissima, lutescens; theca subnutans, minuta, as3^mmetrica, ovalis, sicca deoperculata arcuatula et infra orificium constricta, pallida; operculum conico-subulatum ; calyptra conica, operculum tantum obtegens. (Taf. XII, Fig. 9.) Planta mascula ignota. Bukoba - Bezirk: bei Kara, Buddu-Wald, auf etwas lehmigem Wald- boden (fruchtend im Juni 1907- — n. 242, 248). Fissidens (Semilimbidium) bukobensis Broth, n. spec. — Autoicus; tenellus, sub- gregarie crescens, viridis, opacus; caulis 3 — 5 mm longus, cum foliis vix 2 mm — 144 — latus, basi radiculosus, dense foliosus, simplex; folia 8 — 15 juga, sicca liomo- malla, humida erecto-patentia, infima remota, minuta, caetera oblongo-ligulata, acuta, marginibus ob cellulas prominentes minutissime serrulatis, lamina vera tantum Iwalino-limbata, ultra medium folii producta, lamina dorsalis e basi ner^d enata ibidemque rotundata, nervo peUucido, infra summum apicem folii evanido, cellulis rotundato-hexagonis, 0,005 — 0,007 "^^» chlorophyllosis, dense papulosis; seta 2 — 3 mm alta, tenuis, lutescens; theca erecta, breviter oblonga, minuta, pallida; operculum e basi conica breviter subulatum; calyptra ignota. Bukoba-Bezirk: Buddu-Wald, auf etwas lehmigem Waldboden und auf modernden Stiimmen (sparlich fruchtend im Juni 1907 — n. 245, 214). Species F. eschowensi Broth, n. spec, e Zululand valde affinis, sed lamina vera angustius limbata diversa. (Taf, XII, Fig. 8.) Fissidens Boivinianus Besch. var. longifolius Besch. — Rugege-Wald: Blocke im oberen Rukarara (kalter Gebirgsbach), ca. 1800 m ii. M. (steril im Aug. 1907 — n. 826). Bisher bekannt von den ostafrikanischen Inseln und von Usambara. Calymperaceae. Syrrhopodon (Orthotheca) Mildbraedii Broth n. spec. — Dioicus; gracilescens, caespitosus, caespitibus laxiusculis, rigidiusculis, opacis; caulis usque ad 4 cm longus, erectus, basi fusco-radiculosus, densiuscule foliosus, dichotome ramosus vel simplex; folia sicca crispata, humida erecto-patentia, flexuosula, e basi albida, nitidiuscula, semivaginante, oblonga sensim elongate linearia, obtusiuscula vel acuta, marginibus in parte vaginali superiore dense ciliatis, in parte laminali incurvis, e medio ad apicem argute geminatim serratis, nervo continuo, dorso inferne scabro, superne dense aculeato, cellulis laminalibus minutissimis, dense papulosis, obscuris, vaginalibus internis laxis, teneris, breviter rectangularibus, externis angustissimis, limbum pauciseriatum efformantibus. Caetera ignota. Ruwenzori: Butagu-Tal, Bambuswald der Vorberge, Felswand, schattig aber trocken (steril im Febr. 1908 — n. 2720). (Taf. XII, Fig. 10). Species a 5. Stuhlmanni Broth, proxima statura multo graciliore, foliis basi angustius limbatis necnon nervo dorso scaberrimo optime diversa. Pottiaceae. Hymenostomum chloropus (Besch) Broth. — Ruanda: Nyavarongo westlich Akanjaro-EinfluC, bebuschter Hang (fruchtend im Aug. 1907 — n. 805). Bisher bekannt von Reunion. Trichostomura circinatum (Besch.) Broth. — Vulkan - Gebiet: Vulkan Sabinjo, an einem Lavablock im Bambuswald, ca. 2600 m ii. M. (mit entdeckelten Sporogonen im Sept. 1907 — n. 2094). Taf. XII. ^V ^m 12^/j — 145 — Bisher bekannt von Reunion. Die vorliegenden Exemplare sind ein wenig schlanker, stimmen aber im Blattbau genau mit den Originalexem- plaren iiberein. Leptodontium tenerascens Broth, n. spec. — Dioicum; tenellum, caespitosum, caespitibus densis, rigidiusculis, viridibus; caulis i — 2 cm. vel paulum ultra longus, erectus, basi fusco-radiculosus, laxiuscule foliosus, innovando ramosus, innovationibus plerumque binis, gracilibus, erectis, usque ad 2 cm longis; folia sicca flexuosulo-adpressa, humida plus minusve patula, carinato-concava, oblongo-ligulata, raptim breviter acuminata, acuta, marginibus inferne anguste recurvis, apice argute et inaequaliter serratis, nervo crasso, superne multo tenuiore, infra summum apicem folii evanido^ cellulis rotundato-hexagonis vel quadratis, c. o,oio mm, dense papillosis, obscuris, basilaribus multo majoribus, rectangularibus, lutescentibus, laevissimis, marginalibus minutis, quadratis; bracteae perichaetii erectae, ultra medium vaginantes; seta c. 1,5 cm longa, tenuissima, flexuosula, lutea, aetate lutescenti-rubra ; theca erecta, anguste cylindrica, deoperculata cur\^atula, fusca; annulus in partibus secedens; peristo- mium luteum, laevissimum; exostomii dentes lineares, usque ad basin divisi, cruribus hie illic vel apice conjunctis; spori 0,012 — 0,01^ mm fusci, laeves; operculum elongate conicum, obtusum. (Taf. XIII, Fig. 16.) Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Rand des Siidkraters auf moorigem Boden, ca. 3400 m i,i. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2063). Species L. flexifolio (Dicks.) Hamp. valde affinis sed statura rigidiore, innovationibus elongatis cellulisque basilaribus folii altius productis dignoscenda, Var. ma jus Broth, n. var. Elatius, paulum robustius, innovationibus nullis; theca longior. Vulkan - Gebiet: Ninagongo, Lava des Kraterkegels, ca. 3300 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n, 2009). Leptodontium gemmigerum Broth, n. spec. — Dioicum; robustum, caespitosum caespitibus densiuscuhs, mollibus, late extensis, lutescentibus; caulis usque ad 10 cm longus, adscendens, flexuosus, parce radiculosus, laxiuscule foliosus, simplex vel vage ramosus, corpuscula obovata plus minusve numerosa radicellis affixa gerens; folia sicca flexuoso-adpressa, humida e basi erecta squarrosa, decurrentia, carinato-concava, e basi oblonga late lanceolata, breviter acuminata, acuta, marginibus ultra medium late revolutis, superne grosse et inaequaliter serratis, nervo infra summum apicem folii evanido vel continue, dorso ubique minutissime papilloso, cellulis superioribus rotundatis, haud incrassatis, c. 0,075 m, valde verrucosis, basilaribus anguste rectangularibus, parce papillosis, hyalinis, infimis laxioribus, laevibus, luteis. Caetera ignota. (Taf. XII, Fig. 13.) Vulkan - Gebiet: Bambusmischwald bei Kabama, trockene Waldwiese unter Hypericiim-QQhviSch an Lava, ca. 2300 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2044); Ninagongo, Region der subalpinen Straucher ca. 3000 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2000), Deutsche Zentralafrika-Expedition. II. lO — 146 — Species cum L. lati folio Broth, comparanda, sed foliis margine late revolutis, apice angustioribus, cellulis duplo minoribus facillime dignoscenda. L. Gatn- baragarae Negri, mihi e descriptione tantum cognita, foliis in parte superiore basis quasi in auriculas dilatata jam differt. Leptodontium Joannis Meyeri C. Miill. var. cameruniae Broth, n. var. — FoUa parce serrata, nervo dorso laevi. Gr. Kamerun-Berg: Lavastrome unter der Herzogin Elisabeth-Hiitte am Fako-Gipfel, ca. 3800 m ii. M. (steril im Juni 1908 — n. 3387). Leptodontium sublaevifolium Broth, n. spec. — Dioicum; robustiusculum, caespitosum, caespitibus densiusculis, mollibus, late extensis, lutescenti-viridibus; caulis usque ad 10 cm longus, adscendens, plus minusve radiculosus, densiuscule foliosus, simplex vel furcatus; folia sicca flexuoso-patentia, humida e basi erecta squarrosa, decurrentia, carinato-concava, e basi oblonga elongate lanceolata, marginibus in parte basilari vel paulum ultra revolutis, superne grosse et inaequa- liter serratis, nervo breviter excedente, dorso laevi, cellulis laminalibus minutis, incrassatis, lumine irregulariter angulato, sublaevibus, basilaribus elongatis, valde incrassatis, parietibus sinuosis, inter se porosis, minutissime seriatim papulosis, infimis tnulto laxioribus, hand incrassatis, laevibus, fuscoaureis. Caetera ignota. (Taf. XII, Fig. 14.) Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Siidkraterrand unter Phillippia, ca. 3400 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2070). Species distinctissima, rete foliari raptim dignoscenda. Leptodontium persquarrosum Broth, n. spec. — Species praecedenti valde af finis, sed statura multo graciliore, foliis persquarrosis cellulisque minus incras- satis certe diversa. (Taf. XII, Fig. 15.) Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Gipfelkegel, ca. 4000 m ii, M. (steril im Sept. 1907 — n. 2090). Vorliegende Art zeigt in der Tracht eine auffallende Ahnlichkeit mit Dicra- nella squarrosa. Leptodontiopsis fragilifolia Broth, n. gen. et spec. — Dioica; robusta, caespitosa, caespitibus densis, late extensis, mollibus, pallide viridibus, aetate fuscescentibus, opacis; caulis usque ad 5 cm altus, adscendens, dense fusco-tomentosus, dense foliosus, superne fasciculatim ramosus; folia sicca flexuoso-adpressa, humida squarrosa, longe decurrentia, carinato-concava, e basi elliptico-oblonga sensim anguste lanceolato-subulata, hyalino-mucronata, subula plerumque diffracta, marginibus erectis, integerrimis, nervo tenui, pellucido, dorso laevi, cellulis in- crassatis, lumine minuto, subrotundo, minute papillosis, pellucidis, basilaribus elongate et anguste linearibus, valde incrassatis, laevissimis; bracteae perichaetii erectae foliis subsimiles, majores, intimae cellulis elongatis altius productis; seta c. 1,5 cm alta, terminalis vel pseudolateralis, tenuis, flexuosula, sicca superne dextrorsum torta, lutea; theca erecta, oblonga, brevicollis, ecostata, sicca laevis, pachydermis, fuscolutea, aetate sordide fusca, deoperculata microstoma, rarius - 147 — curvatula, cellulis ovali- vel subrotundo-hexagonis, ad orificium minoribus, in- crassatis, stomatibus in collo superficialibus, numerosis; spori 0,015 — 0,020 mm, olivacei, minutissime papillosi; peristomium o, operculum e basi conica longe aciculare; caWptra cucullata, ad basin thecae descendens ibidemque setam in statu juniore amplectens, laevis. (Taf. XII, Fig. 12.) Planta mascula ignota. Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Stamme von Senecio ca, 3600 m ii. M. (spar- lich fruchtend im Sept. 1907— n. 2082). Ruwenzori: Butagu-Tal, Ulimbi-Berg, an 5g«cciO-Stammen, ca. 3800 m ii. M. (steril im Febr. 1908 — n. 2652 ex p.). Genus insigne, Leptodontio proximum, sed foliorum structura et peristomio deficiente longe diversum. Didymodon (Erythrophyllum) integrifolius Broth, n. spec. — Dioicus; gracilis, caespitosus, caespitibus densis, glauco-viridibus, inferne rubescentibus ; caulis usque ad 1,5 cm altus, erectus, inferne fusco- radiculosus, dense foliosus, inno- vando ramosus, ramis fastigiatis; folia sicca flexuoso-erecta, humida erecto- patentia, carinato-concava, e basi latiore, ovali lanceolato-ligulata, obtusiuscula vel obtusa, hyalino-mucronata, marginibus inferne anguste revolutis, integris, nervo rufescente, infra summum apicem folii evanido, dorso superne papilloso, cellulis minutis, rotundato-hexagonis, valde chlorophyllosis, dense verrucosis, obscuris, basilaribus laxis, oblongo-hexagonis vel rectangularibus , teneris, hyalinis, marginem versus minoribus, parce chlorophyllosis. Caetera ignota. (Taf. XII, Fig. II.) Rugege - Bergland: Katandagan3''a-Berg, an einem Steinblock mit Bryum argyrotrichum, ca. 1900 m ii. M. (steril im Aug. 1907 — n. 727 exp.). Species D. ruhello (Hoffm.) Bryol. eur. habitu similis, sed inflorescentia dioica foliorumque structura dignoscenda. Streptopogon erythrodontus (Tayl.) Wils. var. Rutenbergii (C. MiiU.) E. S. Salm. Vulkan -Gebiet: Bambusmischwald von Bugoie, an Bambus haufig, ca. 2000 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2047). — Ruwenzori: Butagu-Tal, Ulimbi-Berg, an S^;2€r/o-Stammen ca. 3800 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2654). Bisher bekannt von Madagaskar. Tortula Cavallii Negri. — Vulkan-Gebiet: Karisimbi, aufAsten von Senecio- Stammen, ca. 3600 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2081). — R awenzori: Butagu-Tal, Ulimbi-Berg an Senecio-Stammen, ca. 3800 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2652). Da ich leider nicht Gelegenheit gehabt habe, Originalexemplare von T. Ca- vallii zu untersuchen, bin ich der Richtigkeit meiner Bestimmung nicht ganz sicher. Die vorliegenden Exemplare stimmen indessen mit der Beschreibung und der Abbildung gut iiberein. — 148 — Grimmiaceae. Grimmia afro=incurva Broth, n. spec. -;- Dioica; gracilis, pulvinato-caespitosa, caespitibus densissimis, mollibus, atroviridibus, opacis; caulis usque ad 3 cm altus, erectus, inferne fusco-radiculosus, dense foliosus, dichotome ramosus, ramis fastigiatis; folia sicca erecto-crispula, liumida erecto-patentia, stricta, carinato- concava, e basi oblonga sensim et longe subulata, pilifera, marginibus erectis, integerrimis, nervo c. 0,06 mm lato, basi angustiore, in pilum strictiusculum, serrulatum, plus minusve elongatum producto, cellulis laminalibus incrassatis, lumine sinuosulo, superne subquadrato, dein ovali vel oblongo, basilaribus rectangularibus, baud incrassatis, h^-alinis, marginalibus tenerioribus et angustio- ribus; seta 2 mm vel paulum ultra alta, cygnea, lutea; theca minuta, oblonga, leptodermis, pallida, laevis; annulus angustus, per partes secedens; exostomii dentes dolabriformes, aurantiaci, minutissime papillosi, superne irregulaiiter perforati vel bifidi; spori 0,007 — 0,010 mm, fuscolutei, laeves; operculum minu- tum convexo-conicum ; calyptra cucullato-mitraeformis, trilobata. (Taf. XIII, Fig. 17.) Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Gipfelkegel, ca. 4000 m ii. M. (reichlich fruchtend im Sept. 1907 — n. 2085). Species pulcherrima, Gr. incurvae Schwaegr. valde affinis, sed rete cellulari foliorum et calyptra cucullato-mitraeformi ut videtur diversa. Grimmia abyssinica Bruch et Schimp. — Gr. Kamerun-Berg: Lavastrome unter der Herzogin Elisabeth-Hiitte am Fako-Gipfel ca. 3800 m ii. ]\I. (steril im Juni 1908 — n. 3385/86). Bisher bekannt vom Kamerun-Berg, Abyssinien und vom Kilimandscharo. Rhacomitrium durum (C. Miill.) Par. — Vulkan -Gebiet: Ninagongo, obere Ericaceen-'R.Qgion, ca. 3200 m. ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2003); Karisimbi, Gipfelkegel, ca. 4000 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2084). Bisher bekannt vom Kamerun-Berg und vom Ruwenzori. Orthotrichaceae. Zygodon argutidens Broth, n. spec. — Dioicus; robustiusculus, caespitosus, caespitibus densis, mollibus, lutescenti-viridibus ; caulis usque ad 2,5 cm altus, erectus, dense fusco-tomentosus, densiuscule foliosus, dichotome ramosus, ramis fastigiatis; folia sicca flexuosula, humida e basi erectiore horride patula, carinato- concava, lineari-lanceolata, breviter acuminata, mucronata, marginibus erectis, summo apice dentibus nonnullis inaequalibus, angustis, acutissimis, partim sub- ciliiformibus praeditis, nervo lutescente, breviter excedente, dorso laevi, cellulis hexagono-rodundatis, dense papillosis, obscuris, basilaribus anguste oblongis, lutescentibus, laevissimis; seta 10 — 15 mm alta, pseudolateralis, tenuis, flava; theca erecta, longicollis, subcylindraceo-elliptica, microstoma, sulcata, pallida, evacuata angusta, fusca; annulus persistens; peristomium simplex, internum; — 149 — cilia i6, brevissima, fugacia, hyalina, laevissima, spori 0,020 — 0,025 nim, virides, sublaeves; operculum e basi conica oblique subulatum. (Taf. XIII, Fig. 18.) Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen- Stamme und Zweige, halbkugelige Polster bildend, ca. 3300 m ii. M. (reichlich fruclitend im Febr. — 1908 — n, 2616). Species Z. dioico Broth, affinis, sed statura robustiore foliisque apice argute serratis dignoscenda. Bei der erneuten Untersuchung von Z. dioiciis habe ich Brutkorper gefunden, welche mir friiher entgangeii waren; bei vorliegender Art scheinen diese zu fehlen. Zygodon intermedius Bryol. eur. — Rugege-Wald: An Baumstammen, ca. 1900 m ii. M. (fruchtend im Aug. 1907 — n. 852). — Vulkan - Gebiet; Bambus- mischwald bei Kahama am Kalago-See an Hagenia ahyssinica (fruclitend im Sept. 1907 — n. 2049. Bisher bekannt von Abj'ssinien, Java, Chile, Ostaustr alien, Tasmanien und Neuseeland. Zygodon Mildbraedii Broth, n. spec. — Dioicus; robustiusculus, caespitosus, caespitibus densiusculis, mollibus, pallide viridibus; caulis usque ad 1,5 cm altus, erectus vel adscendens, dense fusco-tomentosus, dense foliosus, innovando ramosus, corpuscula numerosa, puccinioidea, h^'alina gerens; folia sicca flexuosulo- adpressa, humida reflexa, carinato-concava, lineari-lanceolata, breviter acumi- nata, aristatula, marginibus erectis, integris, nervo lutescente, bieviter excedente, dorso superne papilloso, cellulis hexagono-rotundatis, dense papillosis, basi- laribus elongate oblongis, h3'alinis, laevissimis; seta c. 10 mm alta, pseudo- lateralis, tenuis, flava; theca erecta, longicollis, subcylindracea, sicca sulcata, fuscidula, gymnostoma; operculum e basi conica breviter oblique rostratum; cah'ptra pilosa. (Taf. XIII, Fig. 19). Bukoba-Bezirk: Mission Buangai, kleine Hochwaldparzelle bei der Fledermaus-Hohle, an Baumstammen (fruchtend im Juni 1907 — n. 65). Species ob cal3"ptram pilosam cum Z. trichomitrio Hook, et Wils. comparanda, sed caule corpuscula numerosa gerente foliisque aristatulis, nervo superne dorso papilloso raptim dignoscenda. Orthotrichum spec. — Ruanda: Buganza siidlich Mohasi-See, Akaziensteppe, an Asten einer Leguminose (mit unreifen Friichten im Juni 1907 — n. 804). Wahr- scheinlich eine neue Art. Da jedoch die Sporogonen ganz unreif sind, scheint es mil besser zu sein, sie unbenannt zu lassen. Macromitrium tenue (Hook et Grev.) Brid. — Rugege-Wald: Stamme und Aste von Hagenia an Waldrandern, ca. 1900 m ii. M. (fruchtend im Aug. 1907- - n. 837, 848). — Vulkan - Gebiet: Karisimbi, Bambuswald am SiidfulB, an Bambus, ca. 2500 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2051/52). Bisher bekannt von Siidafrika und Reunion. Macromitrium (Leiostoma) perundulatum Broth, n. spec. — Dioicum; robustum, caespitosum, caespitibus densis, mollibus, fuscescenti-viridibus, hand nitidis; — 150 — caulis elongatus, repens, fusco-tomeiitosus, dense ramosus, lamis erectis, usque ad 3 cm longis, dense foliosis, superne breviter ramulosis; folia ramea sicca crispatula, valde undulata, humida erecto-patentia, carinato-concava, e basi oblonga lineari-lanceolata, breviter acuminata, marginibus basi uno latere pau- lum revolutis, apice inaequaliter minute serrulatis, nervo plerumque infra apicem folii evanido, dorso laevi, cellulis vix incrassatis, rotundatis, chlorophyUosis, sublaevibus, apicalibus angustis, basin versus sensim longioribus, basilaribus elongatis, valde incrassatis, lumine angustissimo, ad plicas subspinoso-papillosis, infimis uno latere ad nervum laxis, hyalinis; bracteae perichaetii internae erectae, plicatae, e basi lato sensim angustatae, breviter subulato-acuminatae, sub- integrae, cellulis angustis; seta vix 2 cm alta, sicca dextrosum torta, rubra, laevis; theca erecta, ovalis, brevicollis, ubique plicata, pach^'dermis, fusca; peristomium duplex; exostomii dentes late lineares, truncati, pallidi, dense arti- culati et papillosi; endostomium liberum, dense papillosum, hyalinum; corona basilaris alta, laciniata; spori inaequales, 0,015 mm et 0,025 — 0.030 nmi. virides, papillosi; operculum e basi cupulato subulatum; calyptra nuda. (Taf. XIII, Fig. 20). Planta mascula ignota. Rugege-Wald: An Asten liaufig, ca. 1900 m ii. M. (reichlicli fruchtend im Aug, 1907 — n, 857, 863); Steinblocke im Rukarara, auBer dem Wasser ca. 1900 m ii. M, (eine schwarzlichgriine, sterile Form im Aug. 1907 — n. 830). Species pulcherrima, foliorum structura M. undati folio C. Miill. et M. rugi- folio C. Miill. affinis, sed theca ubique plicata prima fronte dignoscenda. Schlotheimia spec. — Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald, an Stammen Csteril im Juni 1907 — n. 222). Die vorliegenden Exemplare sind zu unvollstandig, um bestimmt werden zu konnen. Splachnaceae. Tayloria kiliraandscharica Broth. — Ruwenzori: Butagu-Tal, Astgabel eines Ericaceenstrauches, ca. 3500 m. ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2615). Bisher bekannt vom Kilimandscharo. Tayloria Isleana (Besch.) Broth. — Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald, an einem Baumstamm (fruchtend im Juni 1907 — n, 246). Bisher bekannt von Reunion und Madagaskar. Tetraplodon bryoides (Zoeg.) Lindb. — Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen- Wald, anscheinend auf Gerolle, ca. 3400 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2622); Ericaceen-BvLSQ\vNald an einer alten Feuerstelle, ca. 3300 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2612); 5ewmo-Region, an einer alten Feuerstelle, ca. 4000 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2650). Die Exemplare sind kraftig entwickelt; n. 2650 stellt eine dichtrasige Form mit sehr hohlen Blattern und kurzen, bis I cm alten Seten dar. — 151 — Von der lioheren Bergregion bis auf die Hochalpen durch Europa mehr oder minder verbreitet, in Nord- und Ostasien, in Sikkim und Yunnan, in den nordlicheren Teilen von Nordamerika und in den Hochgebirgen von Neuguinea. Splachnum Adolphi Friederici Broth, n. spec. — Dioicum; robustum, caespi- tosum, caespitibus densis, moUibus, pallide viridibus; caulis usque ad 1,5 cm altus, erectus, strictus, inferne dense et longe fusco-radiculosus, simplex; folia erecto-patentia, inferiora remota, comalia dense conferta, multo majora, e basi breviter spatliulata late ovalia, obtusa, acumine breviter subulato terminata, marginibus erectis, integris vel superne denticulatis, dentibus remotis, minutis, inaequalibus, nervo basi dilatato, superne multo tenuiore, infra apicem folii evanido vel in subulam excedente, cellulis teneris, superioribus et externis minutis, ovali- vel breviter oblongo-hexagonis, internis multo majoiibus, oblongo-hexa- gonis, basilaribus subrectangularibus, marginalibus multo angustioribus, limbum indistinctum efformantibus; seta usque ad 7 cm alta, sicca flexuosula, humida stricta, intense rubra; theca erecta, sporangio oblongo-cylindrica, lutea, aetate ferruginea, hypopliysi magna, vesiculoso-pyriformi, in setam sensim attenuata, purpurea, basi albida; exstomii dentes per paria connati, basi cohaerentes, aurantiaci, late lineari-lanceolati, obtusi, dense et minutissime papillosi; spori 0,07 — 0,010 mm, lutei, laeves; operculum convexo-conicum, late mammillatum; cal3^ptra alte conica, lobata, uno latere incisa. (Taf. XIII, Fig. 22). Planta mascula multo gracilior. Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen-Wald, ca. 3300 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2628). Species pulcherrima, statura robusta et foliorum structura a 5. ampitUaceo L. longe di versa. Ich erlaube mil diese prachtvolle Art dem Herzog Adolf Friedrich zu Mecklenburg zu widmen. Funariaceae. Micropoma bukobense Broth, n. spec. — Pusillum, gregarie crescens, saturate viride; caulis c. 2 mm longus, erectus, basi fusco-radiculosus, laxe foliosus, sim- plex; folia difficiliter emollita, patula, infima minora, saperiora elongate oblonga, breviter acuminata, superne minute et obtuse serrulata, nervo tenui infra sum- mum apicem folii evanido, cellulis laxis, oblongo-hexagonis, basilaribus rectangu- laribus, marginalibus angustis, limbum uniseriatum efformantibus; seta brevis- sima; theca erecta, semiglobosa, deoperculata macrostoma; spori c. 0,025 t^'oh, fusci, setuloso-papillosi ; operculum convexum, alte apiculatum, cum colu- mella secedens; cah^ptra mitraeformis, pluriloba, apiculum tantum obtegens. (Taf. XIII, Fig. 21). Bukoba-Bezirk: Buddu-Wald, auf etwas lehmigem Waldboden an einem Pfad (sparlich fruchtend im Juni 1907 — n. 244), Species a M. niloHco (R.-Del.) Lindb. foliorum forma dignoscenda. Funaria borbonica (Besch) Broth. — Rugege-Wald: Waldmoor ca. 1900 ni ii. M. (fruchtend im Aug. 1907 — n. 819). Bisher bekannt von der Insel Bourbon. Bryaceae. Mielichhoferia (Eumielichhoferia) Mildbraedii Broth, n. spec. — Paroica; tenella, caespitosa, caespitibus densiuscuhs, late extensis, lutescenti-viridibus, opacis; caulis brevissimus, fusco-radiculosus, ramis nonnuUis erectis, vix ultra 5 mm longis, subcurvatulis, inferne nudis, dein dense subclavato-foliosis ; folia ramea sicca imbricata, humida suberecta, carinato-concava, e basi angustiore oblongo- lanceolata, breviter acuminata, acutissima, marginibus erectis, superne serru- latis, nervo crassiusculo, infra summum apicem folii evanido, cellulis longius- cule rhomboideis, basilaribus rectangularibus ; seta 10 — 12 mm, tenuissima, flexuosula, rubella; theca horizontalis, minuta, symmetrica, cum coUo sporan- gium subaequante pyriformis, microstoma, pallide fuscidula; annulus latus; peristomium simplex, internum, h^^alinum, sublaeve; corona basilaris humilis, c. 0,025 inm ultra orificium thecae producta; processus c. 0,010 mm lati, breviter appendiculati, linea media notati; spori 0,010 — 0,012 mm, papillosi; operculum convexo-conicum, apiculatum. (Taf. XIII^ Fig. 24.) Rugege - Bergland: Katandaganja-Berg, steiler Hang der Bergsteppe zwischen Grasbiischeln ca. 1900 m ii. M. (reichlich fruchtend im Aug. 1907 — n. 725)- Species ob configurationem thecae et peristomii cum M. transvaaliensi C. Miill. comparanda, sed notis supra datis dignoscenda. Mielichhoferia (Eumielichhoferia) cratericola Broth, n. spec. — Paroica; gracilis, caespitosa, caespitibus densiusculis, laete viridibus, opacis; caulis erectus, sterilis usque ad 1,5 cm longus, fertilis brevissimus, basi fusco-radiculosus, ramis paucis erectis, plerumque vix ultra 5 mm longis, strictiusculis, inferne nudis, dein densiuscule foliosis; folia ramea sicca imbricata, humida suberecta, carinato- concava, oblongo-lanceolata, breviter et anguste acuminata, acutissima, margi- nibus erectis, superne serrulatis, nervo crassiusculo, infra summum apicem folii evanido, cellulis longiuscule rhomboideis, basilaribus rectangularibus; seta 7 — 12 mm alta, tenuis, flexuosula, rubra; theca sicca erecta, humida subhorizon- talis, majuscula, symmetrica, cum collo sporangium aequante clavato-p3'riformis, usque ad 4 mm longa et i mm vel paulum ultra crassa, microstoma, fusca; annulus latus; peristomium simplex, internum, luteum, laeve; corona basilaris c. 0,025 TniTi ultra orificium thecae producta; processus c. 0,25 mm longi et paulum ultra 0,010 mm lati, nodosi, hie illii breviter appendiculati, linea media notati; spori 0,020 — 0,022 mm, fusci, papillosi; operculum convexum, hand apiculatum. (Taf. XIII, Fig. 23.) — 153 — Vulkan - Gebiet: Ninagongo, I^ava des Gipfel-Kraters 3500 m i,i. M. (reichlich fruchtend im Sept. 1907 — n. 2013). Species pulcherrima, cum nulla specie africana commutanda. Mielichhoferia (Eumielichhoferia) subbasilaris Broth, n. spec. — Paroica; gra- cilis, caespitosa, caespitibus usque ad 3 cm. altis, compactis, fusco- tomentosis, laete viridibus, opacis; caulis erectus, fertilis ramis elongatis, strictiusculis, longe ultra basin nudis, dein densiuscule foliosis; folia ramea sicca imbricata, humida erecto-patentia, carinato-concava, oblongo-lanceolata, breviter acuminata, acutis- sima, marginibus erectis, superne serrulatis, nervo crassiusculo, infra summum apicem folii evanido, cellulis elongate et anguste rhomboideis, basilaribus rectan- gularibus; seta usque ad 2,5 cm alta, tenuissima, rubella; theca subhorizontalis, cum collo sporangium subaequante anguste et elongata clavato-p^^riformis, paulum asymmetrica, hand curvata, fusca, Caetera ignota. Vulkan-Gebiet: Karisimbi, Bambuswald am SiidfuB, trockene Waldwiese an Lavablocken, ca. 2400 m ii. M. (mit alten Friichten im Sept. 1907— n. 2056). Species M. hasilari Bryol. eur. affinis, sed caespitibus elatis, compactis, tomentosis necnon theca hand curvata oculo nudo jam dignoscenda. Stableria aethiopica (C. Miill.) Broth. — Vulkan-Gebiet: Ninagongo, Con»is-\Vald am Siidkrater an Baumrinde, ca. 2800 — 2900 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2031). Bisher bekannt von Abyssinien. Orthodontium brevifolium Broth, n. spec. — Antoicum; caespitosum, caespi- tibus densis, mollibus, pallide lutescenti- viridibus, nitidiusculis; caulis usque ad I cm vel paulum ultra longus, erectus, fusco-tomentosus, densiuscule foliosus, innovando ramosus vel simplex; folia plus minusve distincte recurva, sicca vix flexuosa, carinato-concava, lanceolato-linearia, breviter acuminata, acuta, margi- nibus erectis. integris, nervo tenui infra apicem folii evanido vel continuo, cellulis elongate linearibus, basilaribus laxioribus; seta c. 1,5 cm alta, tenuissima, sicca flexuosula, lutea vel pallide lutescenti-rubra ; theca erecta oblonga, collo longius- culo, leptodermis, sicca plicata, pallida, aetate fuscescens; peristomium duplex; exostomii dentes lineari-lanceolati, obtusi, pallide lutei, laeves; processus laeves ; spori 0,015 — 0,018 mm, ferruginei, papillosi; operculum e basi convexo-conica breviter rostratum. (Taf. XIII, Fig. 25.) Kilimandscharo: unterer Regenwald bis gegen 2600 m ii. M. an mo- dernden Stammen (A. Bngler im Okt. 1902 — n. 1735). Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceen-W^ild an modernden Stammen, ca. 3300 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2645). Species a congeneribus foliis multo brevioribus, ref lexis oculo nudo jam dignoscenda. Pohlia elongata Hedw. — Rugege-Wald: Waldmoor ca. 1800 m ii. J\I. (fruchtend im Aug. 1907 — n. 818). — Vulkan-Gebiet: Ninagongo, Lava des Gipfelkraters, ca. 3500 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 201^). — 154 — Vom Hiigellande bis in die Alpenregion durch Europa verbreitet, in Zentral- und Ostasien, in den nordlichen und ostlichen Teilen von Noid- amerika, in Algier, auf dem Kilimandscharo und auf Kerguelen. Pohlia (Eupohlia) cratericola Broth, n. spec. — Paroica; gracilis, caespitosa, caespitibus densis, pallide lutescenti-viridibus, inferne fuscescentibus, nitidiusculis ; caulis usque ad 6 cm altus, erectus, parce radiculosus, dense et aequaliter foliosus, inferne divisus; folia sicca adpressa, humida erecto-patentia, longe decurrentia, carinato-concava, ovato-lanceolata, breviter acuminata, acuta, comalia longiora, marginibus erectis vel anguste revolutis, superne erectis ibidemque denticulatis, nervo crasso, infra apicem folii evanido vel continuo, cellulis laxe oblongo-hexa- gonis, basilaribus laxioribus. Caetera ignota. Vulkan - Gebiet: Ninagongo, Lava des Kraterkegels, 3400 m ii, M. (mit jungen Seten im Sept. 1907 — n. 2017). Species P. elongatae Hedw. ut videtur proxima, sed caule elato foliisque decurrentibus, brevioribus et latioribus, cellulis laxe oblongo-hexagonis longe diversa. Brachymenium pulchrum Hook. — Vulkan -Gebiet: Bambusmischwald von Bugoie an PodocarpusS\Am.m.en, ca. 2100 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2039 ex p.). Bisher bekannt von Siidafrika. Brachymenium (Orthocarpus) Mildbraedii Broth, n. spec. — Autoicum; gracile, caespitosum, caespitibus densissimis, viridibus, nitidiusculis; caulis erectus, brevissimus, fusco-tomentosus, innovationibus pluribus c. 5 mm longis, erectis, strictis, fusco-tomentosis, inferne laxiuscule, apice dense foliosis, propagula sat numerosa, subglobosa, fusca gerentibus, obtusis; folia sicca contracta, arete spiraliter contorta, laciliter emollita, caulina ovata, breviter lanceolato-acumi- nata, aristata, marginibus ubique revolutis, integris, nervo crasso in aristam longam, rigidam excedente, cellulis teneris, ovali- vel oblongo-hexagonis, basi- laribus breviter rectangularibus; innovationum concaviuscula, ovato-ovalia, obtusiuscula, caeterum eisdem caulinis similia; seta c. 1,5 cm alta, tenuis, lutes- centi-rubra; theca nutans, e collo sporangium subaequante vesiculoso-ovalis, microstoma, fusca, laevis, opaca; annulus latus, revolubilis; peristomium duplex; exostomii dentes lanceolati, rubiginosi, superne hyalini, dense et minutissime papillosi, dense lamellati; endostomium liberum, luteum, minutissime papillosum; corona basilaris vix dimidiam dentium attingens; processus lati, carinati; cilia rudimentaria ; spori 0,035 — 0,040 mm, virides, papillosi; operculum minutum, cupulatum. (Taf. XIV, Fig. 26.) Ruanda: Buganza, siidlich Mohasi-See, Akaziensteppe, an Asten einer Leguminose (fruchtend im JuH 1907 — n. 803). Species habitu B. Volkensii Broth, similis, sed inflorescentia, rigiditate, inno- vationibus longioribus foliorumque forma dignoscenda. Brachymenium eurychelium Besch. — Vulkan - Gebiet: Bambusmisch- — 155 - wald von Bugoie an Podocarpiis-Sta.mmen, ca. 2100 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2039 ex p.). Bisher bekannt von Reunion. — Bei den vorliegenden Exemplaren sind die Blatter enger gesanmt als bei dem Typus. Brachymenium capitulatum (Mitt.) Par. — Rugege-Wald: an Asten haiifig, ca. 1900 m ii. M. (fruchtend im Aug. 1907 — n. 862). Madagaskar, Usambara, Kilimandscharo und Kamerun. Anomobryum filiforme (Dicks., Lindb.) Husn. — Rugege-Wald: Blocke im oberen Rukarara, kalter Gebirgsbach, ca. 1800 m ii. M. (steril im Aug. 1907 — n. 829). In den Gebirgen von Europa, in Kamerun, auf dem Ruvvenzori, in Abys- sinien, in Costarica und in den Hochgebirgen von Siidamerika. Bryum argyrotrichum C. Miill. — Rugege-Wald: Stamme und Aste von Hagenia an Waldrandern, ca. 1900 m ii. M. (fruchtend im Aug. 1907— n. 832); Rugege - Bergland: Katandaganja-Berg, an Steinblocken, ca. 1900 m. ii. M. (fruchtend im Aug. 1907 — n. 727). Bisher bekannt von dem Kilimandscharo, von Usambara, Usagara und Niam-Niam. Bryum Preussii Broth. — Vulkan - Gebiet: Sabinjo, Region der Ericaceen- Straucher, ca. 3200 m ii. M. (fruchtend im Nov. 1907 — n. 1693); Ninagongo, Encaceen-'R,egion, ca. 3000 m. ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2020). — Ruwen- zori: Butagu-Tal, Kricaceen Wald, ca. 3300 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2600). Rhodobryum Keniae (C. Miill.) Broth. — Seta 4 — 5 cm alta, rubra, nitida; theca subhorizontalis, e collo sporangio subaequante cylindrica, paulum asymmetrica, sicca arcuatula, pachy dermis, fusco-rubra, nitidiuscula; operculum convexo-coni- cum, mammillatum. Ruwenzori: Butagu-Tal, Waldgrenze gegen Ericaceen, ca. 2800 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2639). Bisher bekannt von Kenia und Kilimandscharo. Rhizogoniaceae. Rhizogonium spiniforme (L.) Bruch. — Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald, morsche Stiimpfe sparlich (fruchtend im Juni 1907 — n. 209). In den schattigen Waldern der Tropen- und Subtropenzone allgemein verbreitet. Bartramiaceae. Bartramia EUiottii Broth. — Vulkan- Gebiet: Karisimbi, Bambuswald am Siidfui3; trockene Waldwiese an Lavablocken, ca. 2400 m ii. M. (steril — n. 2057). - 156 - Die Exemplare sind etwas schlanker als die von Scott Elliott auf dem Mau-Plateau gefundenen und stellen somit eine f. gracilis dar. Philonotis mauritiana Aongstr. var. gemmidada Broth, n. var, — Rami superne ramulis brevissimis, axillaribus, saepe numerosis praediti. Vulkan - Gebiet: Ninagongo, obere Ericaceen-'Region, ca. 3300 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2005). Durch das Vorkommen der knospenformigen Astchen erinnert diese Varietat an Ph. gemmascens (C. Miill.) Par., in Blattform und Zellform stimmt sie aber mit den kraftigeren Formen von Ph. mauritiana iiberein. Die Hauptart kommt auf Mauritius, auf Madagaskar und in Usambara vor. Breutelia (Acoleos) gracillima Broth, n. spec. — Dioica; gracillima, caespitosa, caespitibus laxiusculis, mollibus, saturate vel pallide viridibus, nitidiusculis; caulis c. I cm altus, erectus, fusco-tomentosus, apice innovationibus paucis, vix ultra 6 mm longis, densiuscule foliosis, obtusis; folia erecto-patentia, carinato- concava, e basi ovato-lanceolata sensim subulato-acuminata, aristata, marginibus anguste revolutis, superne minute denticulatis, nervo tenui, in aristam serru- latam, plus minusve elongatam excedente, cellulis linearibus, apice papilla prae- ditis, infimis fusco-aureis, alaribus paucis quadratis; seta 2,5 — 3 cm alta, tenuis, sicca flexuosula, rubra; theca inclinata, raro suberecta, minuta, ovalis, vel bre- viter oblonga, substrumosa, sicca plicata et interdum paulum arcuata, fuscidula. Operculum ignotum. (Taf. XV, Fig. 42). Planta mascula foemineae similis, flore terminali, disciformi. Rugege-Wald: Waldmoor zwischen Cyperaceen-Buschen, 1800 m ii. M. (Aug. 1907 — n, 820, 821). Species cum B. stenodictyone (Ren. et Card.) Broth, comparanda, sed statura graciliore foliisque brevioribus, nervo brevius excedente jam dignoscenda. Breutelia subgnaphalea (C. Miih.) Par. — Rugege-Wald: Mit Ericaceen- Gestrauch bestandener Steilhang am Rukarara, ca. 1800 m ii. M. (fruchtend im Aug. 1907— n. 843). Vulkan - Gebiet: Ninagongo, Ericaceen-'R.Qgion, ca. 3000 m ii. M. (steril im Sept. 1907— n. 2022); Karisimbi, Rand des Hans Meyer-Kraters unter Philippia, ca. 3400 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2065). Ruwenzori: Butagu-Tal, Region der Encaceen und hoher, 3000 — 4000 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2608) und Ulimbi-Berg, in lichten Senecio- Bestanden mit Alchemillen den Boden deckend, ca. 4000 m ii. M. (steril im Febr. 1908 — n. 2649). Bisher bekannt vom Kilimandscharo tnid Ruwenzori. Breutelia Stuhlmannii Broth. — Vulkangebiet: Ninagongo, Ericaceen- Region, ca. 3000 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2007); Karisimbi, Rand des Hans Meyer-Kraters unter Philippia, ca. 3400 m (steril im Sept. 1907- — n. 2064, 2072). — Ruwenzori: Butagu-Tal, durch die ganze Ericaceen-V^egiow, 3000 bis 3600 m ii. M., das haufigste Moos (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2609, 2636). - 157 - Bislier vom Ruwenzori bekannt. Die Pflanzen sincl mehr oder minder kraftig, mit abstehenden bis abwarts gekriimmten, mehr oder minder lang zugespitzten Blattern. Polytrichaceae. Pogonatum aloides (Hedw.) Palis. — Ruwenzori: Butagu-Tal, kahler Boden in unteren Ericaceen -Busch, ca. 2900 m ii. M. (fruchtend im Febr. 1908 — n. 2658). Durch die Ebene und niedere Bergregion von Europa, mit Ausnahm.e der nordlichsten Teile, verbreitet, in Algier, auf ^Madeira und auf den kanarischen Inseln, im Kaukasus und Himala^'a, im Nilgherigebirge und auf Ce^^lon. Polytrichum pungens C. Miill. — Vulkan -Gebiet: Ninagongo, Boden des Siidkraters, ca. 2800 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907 — n. 2032). Bisher bekannt vom Kihmandscharo und vom Ruwenzori. Polytrichum (Porotheca) paludicola Broth, n. spec. — Dioicum; gracile, caespi- tosum, caespitibus densiuscuUs, rigidis, faciliter dilabentibus, viridibus, inferne nigrescentibus ; cauHs c. 14 cm altus, erectus, haud tomentosus, densiuscule fohosus, simplex vel dichotome divisus; folia sicca adpressa, humida patula, e basi vaginante, hyalina, oblonga subito lanceolato-subulata, breviter aristata, marginibus fere e basi laminae dense et argute serratis, dentibus aequalibus, acutis, nervo latissimo, in aristam brevem, rigidam, rubram, dense serratam excedente, lamellis c. 40, 5 seriatis, cellula terminali majore, valde impressa, cellulis laminalibus minutis, quadratis, infimis transverse rectangularibus, vagina- libus linearibus, teneris, versus marginem folii sensim angustioribus. Caetera ignota. Rugege-Wald: Waldmoor, ca. 1800 m ii. M. (mannliche Pflanze im Aug. 1907— n. 823). Species P. Swartzii Hartm. simillima, sed nervo in aristam breviorem, dense serratam excedente cellulaque terminali lamellarum valde impressa dignoscenda. Hedwigiaceae. Hedwigia albicans (Web.) Lindb. — Vulkan-Gebiet: Trockene Waldwiese im Bambusmischwald bei Kahama an Lava, ca. 2300 m ii. M. (fruchtend im Sept. 1907— n. 2045). t)ber die ganze Erde verbreitet. Braunia diaphana (C. Miill.) Jaeg. — Rugege - Bergland: Katandaganj a- Berg, Steinblock in der sekundaren Pteridium-'^oxm.aition, ca. 1900 m ii. M. (steril im Aug. 1907 — n. 726). — Vulkan-Gebiet: Karisimbi, Bambuswald am SiidfuB, trockene Waldwiese an Lavablocken, ca. 2400 m ii. M. (mit jungen - 158 - Seten im Sept. 1907 — n. 2055); trockene Waldwiesen im Bambusmischwald bei Kahama an Lava, ca. 2300 m ii. M. (fmchtend im Sept. 1907^11. 2043). N. 726 stellt die t^^pische Form dar, n. 2055 bildet durch einseitsvveiidige Blatter eine forma homomalla und n. 2043 eine kraftige Form, die ich als f. pro- cera bezeichne. In Engler - Prantl, S. 718, habe ich die Behauptung aus- gesprochen, daB B. diaphana wahrscheinlich zur Sektion Macromidium gehore. Aus den von Dr. Mildbraed gefundenen fruchtenden Exemplaren geht hervor, daB sie zur Sektion Eubraunia gehort. Hedwigidium imberbe (Sm.) Brj^ol. eur. — Vulkan - Gebiet: Lichtung im Bambusmischwald bei Kahama, trockene Waldwiese an Lava, ca. 2300 m ii. M. (sparlich fruchtend im Sept. 1907 — n. 2042). — GroBer Kamerun - Berg: Lavastrome unter der Herzogin Elisabeth-Hiitte am Fako-Gipfel, 3800 m ii. M. (steril im Juni 1908 — n. 3388). Westeuropa, Siid- und Zentralafrika, Kamerun-Berg, Ceylon, Ostaustra- lien, Tasmanien und Neuseeland, in den Hochgebirgen von Siidamerika und in Patagonien. Cryphaeaceae. Acrocryphaea robusta Broth, n. spec. — Autoica; robusta, caespitosa, caespi- tibus laxiusculis, rigidis, lutescenti-viridibus, inferne fuscescentibus, opacis; caulis secundarius adscendens, usque ad 4 cm altus, dense foliosus, parce ra- mosus, ramulis femineis plerumque brevibus, singulis usque ad 7 mm longis; folia sicca arete imbricata, humida patula, concaviuscula, late ovata, breviter subulato-acuminata, marginibus late recurvis, integerrimis, nervo crassiusculo, superne tenuiore, lutescente, longe infra apicem folii evahido, cellulis incrassatis, lumine ovali, minutissime papillosis, basilaribus luteis, ad nervum linearibus, alaribus numerosis, obliquis; bracteae perichaetii internae alte convolutae, raptim subulatae, nervo subulam totam serrulatam occupante, cellulis elongatis; theca subsessilis, ovalis, leptodermis, pallida; annulus latus, revolubilis; peristomium simplex; exostomii dentes albidi, lanceolati, densissime papillosi, dense articulati; spori 0,035 — 0,040 mm, virides, papillosi; operculum e basi obtuse conicum. Calyptra ignota. (Taf. XV, Fig. 43.) Rugege-Wald: Stamme undAste von Hagenia, an Waldrandern, ca. 1200 m ii. M. (Aug. 1907 — n. 836). Species statura robusta ab omnibus congener ibus jam dignoscenda. Leucodontaceae. Leucodon assimilis (C. Miill.) Jaeg. — Bukoba - Bezirk: Mission Buanjai, kleine Hochwaldparzelle bei der Fledermaus-Hohle, an Baumstammen (steril im Juni T907 — n. 66). Bisher von Siidafrika bekannt. — 159 - Antitrichia kilimandscharica Broth, — Bracteae perichaetii internae erectae, alte convolutae, nitidiusculae, sensim subulato-acuminatae, integrae, enerves, cellulis omnibus elongatis; seta 8 mm alt a, sicca flexuosula et sinistrorsum torta, fuscescenti-rubra ; theca erecta, ovalis, sicca nitidiuscula, pallide fuscidula, deoperculata fuscescenti-rubra ; peristomium duplex; exostomii dentes late lanceolati, in linea media perforati vel divisi, lutei, dense striolati, superne hyalini, laeves; endostomium h5^alinum; processus dentium longitudinis, filiformes; spori 0,035 niiT^- olivacei, panctulati; operculum conico-subulatum, obtusum, curvatulum, dimidiam partem thecae longitudinis metiens. Vulkan-Gebiet: Karisimbi, Hagenia-Qmtelwald in groBen Polstern auf den Zweigen, ca. 3000 m ii. M. (cf Pflanzen und fruclitend im Sept. 1907 — n. 2061). — Ruwenzori: Butagu-Tal, Ericaceeit-Wald, ca. 3600 m ii. M. (o^ Pflanzen und fruchtend im Febr. 1908 — n. 2606): Bisher bekannt von Kilimandscharo und Ruwenzori. Pterogonium ornithopodioides (Huds.) Lindb. — Rugege-Wald: Stamme und Aste von Hagenia an Waldrandern, ca, 1900 m ii. M. (steril im Aug. 1907 — n,833). In West- und Siideuropa mehr oder minder verbreitet, in Syrien, auf Madeira und auf den kanarischen Inseln, in Siidafrika, Usambara und in Kalifornien. Prionodontaceae. Prionodon Rehmanni Mitt. — Rugege-Wald: An Stammen nicht selten (steril im Aug. 1907 — n. 853). Bisher bekannt von Siidafrika und von dem Kilimandscharo, Neckeraceae. Kenauldia africana (Mitt,) Broth. — Rugege-Wald: An Baumstammen ca. 1900 m ii. M. (steril im Aug. 1907 — n. 850). Bisher bekannt von Siidafrika und Usambara. Renauldia Hoehnelii (C. Miill.) Broth. — Rugege-Wald: An Baumstammen, ca. 1900 m ii. M. (steril im Aug. 1907 — n. 806). Bisher bekannt vom Aberdaregebirge. Renauldia imbricata Broth, n. spec. — Dioica; robusta, caespitosa, caespitibus laxis, lutescenti-, aetate fuscescenti-viridibus, nitidis; caulis primarius elongatus, repens, microphyllinus, hie iUic fusco-tomentosus, seeundarius usque ad 9 cm longus, rigidus, inferne simplex, foliis plerumque destructis, dein dense foliosus, corpuscula puccinioidea numerosa, fasciculatim disposita gerens, dense sub- pinnatim ramosus, ramis patentibus, dense foliosis, teretibus, simplicibus, usque ad 2 cm longis vel longioribus, pinnatim ramulosis, obtusis; folia sicca imbricata, humida suberecta, cochleariformi-concava, breviter decurrentia, e basi cordata — i6o — oblonga, obtusa, apiculata, marginibus integris, apice conniventibus, enervia, cellulis linearibus, baud incrassatis, basilaribus infimis laxis, abbreviatis, inter se porosis, aureis, alaribus baud diversis. Caetera ignota. (Taf. XIV, Fig. 27.) Vulkan - Gebiet: Banibusmiscbwald bei Kahama (steril im Nov. 1907 — n. 1653)- Species pulcherrima, foliis moUioribus, imbricatis a praecedentibus oculo nudo jam dignoscenda. Pilotrichella cuspidata Broth. — Bracteae perichaetii internae erectae, vagi- nantes, sensim lanceolato-subulatae, integrae; seta 6 mm alta, strictiuscula vel superne arcuatula, tenuis, lutea, laevissima; theca erecta, minuta, breviter oblonga, brevicollis, fusca, laevis; peristomium duplex; exostomii dentes lineari- lanceolati, lutei, minutissime papillosi, dense articulati; processus anguste lineares, papillosi, rimosi; spori 0,015—0,020 mm, virides, sublaeves; operculum e basi conica oblique rostratum. Bukoba-Bezirk: Buddu-Wald, von Zweigen herabhangend (fruchtend im Juni 1907— n. 255). Bisher von Siidafrika bekannt. Pilotrichella. Stuhlmanni Broth. — Bukoba-Bezirk: Mission Buanjai, kleine Hochwaldparzelle an einem starken Stamm (steril im Juni 1907 — n. 68); Buddu-Wald, an Baumstammen (steril im Juni 1907 — n. 211 ex p.). Pilotrichella (Orthostichella) delicatula Broth, n. spec. — Dioica; tenella, caes- pitosa, caespitibus densis, late extensis, laete viridibus, nitidis; caulis secundarius usque ad 6 cm longus, plus minusve alte stipitatus, dendroideo-divisus, ramis et ramulis dense foliosis, attenuatis vel obtusis; folia imbricata cochleariformi- concava, e basi cordata breviter oblonga, obtusa, apiculata, marginibus superne minutissime serrulatis ibidemque subconniventibus, enervia, cellulis anguste rhomboideis, haud incrassatis, basilaribus infimis brevioribus, alaribus numerosis, minutis, ovalibus. Caetera ignota. Vulkan- Gebiet: Bambusmischwald von Bugoie, ca. 2100 m ii. M. (steril im Sept. 1907 — n. 2034). Species P. imhricatae (Schwaegr.) Besch. affinis, sed statura graciliore, mollitie, ramificatione necnon foliis basi cordata, cellulis haud incrassatis di- gnoscenda. Floribundaria patentissima (C. Miill.) Fleisch. — Bukoba-Bezirk: Buddu- Wald, an Asten (steril im Juni 1907 — n. 210). Bisher bekannt von der Insel S. Thome, von Usambara und von den ostafrikanischen Inseln, Trachypodopsis laxoalaris Broth, n. spec. — Dioica; robusta, caespitosa, cae- spitibus densis, fuscescenti- viridibus, nitidiusculis; caulis secundarius usque ad 12 cm longus, dense foliosus, dense vel remotius pinnatim ramosus, ramis paten- tibus, usque ad 2,5 cm longis, superne decrescentibus, complanatulis, simplicibus, vix attenuatis vel obtusis; folia caulina sicca laxe imbricata, plicatula, transverse — i6i — undulata, humida plus minusve patentia, concava, e basi cordata ovato-lanceo- lata, in subulam flexuosam sensim attenuata, marginibus erectis, ubique minute denticulatis, nervo sat tenui, infra apicem folii evanido, cellulis anguste ellipticis, papilla media ornatis, basilaribus laxioribus, breviter linearibus, inter se porosis, infimis abbreviatis, aureis, alaribus numerosis, laxis, teneris, hyalinis; folia ramea breviora et angustiora, cellulis alaribus paucioribus et minoribus. Cae- tera ignota. (Taf. XIV, Fig. 28.) Ruwenzori: Butagu-Tal, trockener Hang unter Erica im Bereich der Bambusbestande, ca. 2700 m ii. M. (im Febr. igo8 — n. 2660). Species pulcherrima, robusta, cellulis alaribus folii caulini numerosis, laxis et teneris ab omnibus speciebus adhuc cognitis dignoscenda. Leptodon Smithii (Dicks.) Mohr. — Vulkan-Gebiet: Bugoier Bambusmisch- wald an Po^ocrt r/)^ — Rhynchostegiella Holstii (Broth.) Broth. — Vulkan - Gebiet: Bambusmisch- wald von Bugoie, auf Baumrinde, ca. 2100 ni ii. M. (fruchtend im Aug. 1907 — n. 2033). Bisher bekannt von Usambara. Rhynchostegium Comorae (C. Miill.) Jaeg, — Beni: Bei Muera, Urwald, an morschen Stamnien (fruchtend im Jan. 1908 — n. 2168). Bisher bekannt von den ostafrikanischen Inseln und von Usambara. Rhynchostegium horridum Broth, n. spec. — Autoicum; robustulum, caespi- tosum, caespitibas laxiuscuhs, rigidis, laete viridibus, nitidis; cauhs elongatus, repens, per totam longitudinem fusco-radiculosus, laxe foliosus, vage divisus, divisionibus subpinnatim ramosis, ramis patuHs, usque ad 1,5 cm longis, laxe et complanate foUosis, simpHcibus, obtusis; folia caulina horride patula, con- caviuscala, e basi angustiore, breviter decurrente late ovata, breviter subulato- acuminata, marginibus basi anguste recurvis, ubique argute serrulatis, nervo tenui, supra medium folii evanido, cellulis linearibus, basilaribus omnibus brevio- ribus et laxioribus, inter se porosis, alaribus hand diversis, ramea argutius serru- lata, caeterum similia; bracteae perichaetii internae e basi late vaginante longe subulato-filiformes, ad basin subulae serrulatae utrinque plus minusve distincte incisae, enerves; seta c. 2 cm alta, rubra, laevissima; theca horizontalis, anguste oblongo-cylindracea, valde arcuata, brevicollis, fusca; operculum e basi alte conica longe rostratum. \'ulkan - Gebiet: Ninagongo, isr/cac^c/i-Region, ca. 3000 m ii. M. (Ende Sept. 1907 — n. 2018). Species rigiditate foliisque horride patulis jam dignoscenda. Rhacopilaceae. Rhacopilum capense C. Miill. — Bukoba - Bezirk: Buddu-Wald, an Asten (steril im Juni 1907 — n. 208, 224). — Rugege-Wald: An starkeren Asten, ca. 1900 m u. M. (fruchtend im Aug. 1907 — n. 860). vSiidafrika, ostafrikanisches Seengebiet, Kilimandscharo und Usambara. Rhacopilum macrocarpum Broth, n. spec. — Dioicum; robustiusculum, caespi- tosum, caespitibus fuscescenti-viridibus, laxis, depressis, late extensis, caulibus intertextis; caulis elongatus, flexuosus, per totam longitudinem fusco-tomentosus., pinnatim ramosus, ramis i — 2 cm longis, patentibus, siccis plerv mque arcuatulis, humore subplanis, dense foliosis, obtusis; folia postica sicca constricta, in series duas reflexas disposita, humida applanata, elongate ovato-oblonga, plus minusve obtusiucula, aristata, marginibus superne argute et inaequaliter serratis, nervo crasso, in aristam brevem, strictam excedente, cellulis ovali-hexagonis, laevibus, superioribus usque ad 0,015 mm longis, inferioribus seiisim majoribus, infimis oblongis; folia antica multo minora, ovato-lanceolata, superne serrulata, longe aristata; bracteae perichaetii erectae, pallidae, vaginantes, ovato-lanceolatae, - 174 — longe flexuose piliferae, integrae, laxe reticulatae; seta c. 3,5 cm alta, flexuosula, rubra; theca horizontalis, C34indrica, arcuatula, c. 5 mm longa, profmide plicata, fusca; operculum e basi convexo-conica breviter rostratum. Cah^ptra ignota. Beni: Bei Muera, Urwald NW. Beni, an morschen Stammen (fruchtend im Jan. 1908 — n. 2167). Species praecedenti affinis, sed foliis angustioribus, superne argute serratis, seta longiore et theca duplo majore dignoscenda. Figurenerklarung. Tafel XL Fig. I. Leucoloma chlorophy Hum Broth, n. sp. A Stengelb. {'^'^/^)^, B B]attspitze (•^"Vi); C Blattbasis (I'Vi). 2. Campylopus paludicola Broth, n. sp. .4 Stengelb. (^-/i); ^ Blattquer- schnitt (350/J; C Blattspitze (2-^%); D Blattbasis (^so/j. 3. Campylopus suhstramineus Broth, n. sp. A Stengelb. (^°/i); B Blatt- querschnitt (=^^Vi); C Blattspitze (^^7i); D Blattbasis {^-'^U). 4. Campylopus suberythrocaulon Broth, n. sp. A Stengelb. (^Vi); B Blatt- querschnitt {^^"/i); C Blattspitze (^^Vi); D Blattbasis {^-'^/\). 5. Pilopogon africanus Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (\/i); B Stengelb. (171); C Blattbasis ("/i). 6. Metzleria alticaulis Broth, n. sp. A Stengelb. {^j{); B Blattquerschnitt (•^50/^); C Blattbasis (i^o/i). 7. Fissidens brachycaulon Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (Vi); B Stengelb. (2%); C Blattspitze {^■^''/,). Tafel XII. Fig. 8. Fissidens hukohensis Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (\/i); B Stengelb. (^o/i); C Blattspitze {^-^U); D Blattbasis ("/i). 9. Fissidens itarensis Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (Vi); B Sterile Pfl. (-Vi); C Blattspitze der sterilen Pfl. (^--^/J; D Stengelb. der sterilen ,, 10. Syrrhopodon Mildhraedii Broth, n. sp. A Stengelb. (^7i); B Blattspitze (125/,); C Blattbasis (6«/,). ,, II. Didymodon integrifolius Broth, n. sp. A Stengelb. (^Vi); B Blattspitze (125/,); C Blattbasis (i^s/,). ,, 12. Leptodontiopsis fragilifolia Broth, n. g. A Fruchtende Pfl. (\/i) ; B Stengelb. (7i); C Blattspitze ('-7i); D Blattbasis ("7i)- — 175 — Fig. 13. Leptodontiurn gemuiigerum Broth, n. sp. .4 Stengelgipfel (Vi); B Sten- gelb. (Vi); C Blattspitze (loo/j- D Blattbasis (^Vi)- ,, 14. Leptodontinni suhlacvifoliuni Broth, n. sp. A Stengelgipfel (Vi); B Sten- gelb. (8/1); C Blattspitze (i°°/i); D Blattbasis (s-V^). ,, 15. Leptodontiurn persquarrostim Broth, n. sp. A Stengelgipfel {^!i)\ B Stengelb. (V^); C Blattspitze (i"7i); D Blattbasis (-^^g. Tafel XIII. Fig. 16. Leptodontiurn tenerascens Broth, n. sp, ^4 Fruchtende Pfl. (Vi) ; B Sten- gelb. (20/1); C Blattspitze (i^%); D Blattbasis (i^^/^). ,, 17. Grimmia afro-incurva Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (^ ,); B Stengelb. ('%); C Blattbasis (10%). ,, 18. Zygodon ar giitidens ^roth. i\. sii. A Fruchtende Pfl. (Vi); B. Stengelb. (i^/i); C Blattspitze (i^s/j). ,, 19. Zygodon Mildhraedii Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (\i); B Stengelb. (^2/1); C Blattspitze (^-Vi); D junge Haube {VJ. ,, 20. Macromitrium perundulatum Broth, n. sp. A Stengelb. (Vi); B Blatt- spitze CVi); C Blattbasis (io"/i). ,, 21. Micropoma hukohense Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (^A); B Stengelb. (1- 1); C Blattspitze ("Vi); D Sporogon mit Haube (^^/j ,, 22. Splachnum Adolphi Friederici Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (Vi); B Stengelb. (Vi); C Blattspitze (^"/i). ,, 23. Mielichhoferia cratericola Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (i/j); B Astb. (2^,); C Kapsel (7i); D Peristom (^^Vi)- „ 24. Mielichhoferia Mildbraedii Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (Vi); B Astb. (2-7,); C Kapsel (Vi); D Peristom (i^s/^). ,, 25. Orthodojitiuni hrevifoliuni Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (^/x); B Sten- gelb. (Vi); C Blattspitze (^VJ. Tafel XIV. Fig. 26. Brachymenium Mildbraedii Broth, n. sp. .4 Fruchtende Pfl. (Vi); B Stengelb. (^o/,); C Blattspitze (i-VJ. ,, 27. Renauldia imhricata Broth, n. sp. A iVstchen (Vi); -^ Astb. (%); C Blattbasis («o/i). ,, 28. Trachypodopsis laxoalaris Broth, n. sp. A Stengelb. (^/i); B Blattspitze (125/^); C Blattbasis («o/i). ,, 29. Fahronia claviramea Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. {^Ix); B Stengelb. (^7i); C Blattspitze (^^o/j. ,, 30. Fahronia perpilosa Broth, n. sp. .4 Fruchtende Pfl. (^/i); B Stengelb. (^o/i); C Blattspitze (^^o/i)- Fig. 31. Daltonia Mildbraedii Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (V'l); B Stengelb. (I'Vi); C Blattspitze (I'^VJ. ,, 32. Cyclodictyon hrevifolium Broth, n. sp. .4 Astchen (V^); B Seitenstandiges B. (Vi); C Blattspitze («Vj). >» 33- Cyclodictyon crassicaule Broth, n. sp. A Astchen (Vi); B Seitenstandige B. (7i); C Blattspitze («Vi). ,, 34. Cyclodictyon purpurascens Broth. 11. sp. A Astchen (Vi); B Seitenstandige B. (7,); C Blattspitze («7i). >, 35- Cyclodictyon spectabile Broth, n. sp. A Astchen (7i); B Seitenstandige B. (7i); C Blattspitze («Vi). ,, 36. Callicostella latiramea Broth, n. sp. A Astchen (7i); B Seitenstandiges B. (7i); C Blattspitze (%). Tafel XV. Fig. 37. Lepidopilum filifenim Broth, n. sp. A Astchen (7i); B Seitenstandiges B. (7i); C Blattspitze {^'^l^); D Teil der Seta {^-^l^). ,, 38. Ectropothecium affine Broth, n. sp. A Seitenstandiges B. (7i); B Blatt- spitze (*'7i)- ,, 39. Isopterygi^im hygrophilum Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (Vi); B Stengelb. (i7i); C Blattbasis (i°7i). ,, 40. Plagiothecium Mildbraedii Broth, n. sp. A Astchen (7i) ; B Seitenstandiges B. (7i); C Blattspitze (^Vj). ,, 41. Vesicularia latiramea Broth, n. sp. A Astchen (7i); B Seitenstandiges B, (iVi);-C Blattspitze (67,). ,, 42. Breutelia gracillima Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (Vi); B Stengelb. (i7i); C Blattspitze (127^); D Blattbasis ('271). ,, 43. Acrocryphaea robusta Broth, n. sp. A Fruchtende Pfl. (Vi); B Sten- gelb. (17,). ,, 44. Brachythecium sublaetum Broth, n. sp. A Gipfelteil der fruchtenden Pfl. (V,); B Stengelb. {"-y,); C Blattbasis («7i). „ 45. Brachythecium ramicola Broth, n. sp. A Gipfelteil der fruchtenden Pfl. (Vi); B Stengelb. (^Vi); C Blattbasis («7i). Piperaceae. (A. Engler.) Heckeria subpeltata (Willd.) Kunth. — Buddu-Wald, als Niederwuchs an lichten Stellen selten (bliihend im Juni 1907 — n. 123). Piper capense L. fil. — Kiwu-See: Insel Kwidjwi; in der unteren Region des immergriinen Regenwaldes um 1600 m ii. M. (bliihend im Juli 1887 — n. 1227). Rugege-Wald im Bereich der sekundaren Pteridium- Formation am Bach (bliihend im August 1907 — n. 1065). Piper guineense Schum. et Thonn. — Semliki - Ebene, bei Karimi in einer schattigen vSchlucht der Akaziensteppe (fruchtend im Jan. 1908 — n. 1981). Peperomia ukingensis Engl. — Im NO des Kiwu - Sees im Bugoyer Bambus- mischwald, epiphytisch (fruchtend im Nov. 1907 — n. 1494). Peperomia mascarena C. DC. — Kiwu - See: Insel Kwidjwi: im oberen Regen- wald um 1600 m ii. ]\I. zwischen Moos an Baumen (bliihend im Sept. 1907 — n. 1254). Peperomia arabica Miqu. — Semliki - Ebene, bei der Mission St. Gustav im dichten Busch trockener Schluchten in der Akaziensteppe, um 1000 m ii. M. (bliihend im Jan. 1908 — n. 2105). Peperomia abyssinica Miqu. — Buddu-Wald bei Itara, an Baumstammen (bliihend im Juli 1907 — n. 196). Peperomia hygrophila Engl. n. sp. — Caulis inferne repens internodiis 3 — 4 cm longis, superne adscendens internodiis brevibus 4 — 5 mm longis, simplex in spicam terminalem exiens. Foliorum petiolus 3 — 5 mm longus, lamina crassa, supra obscure viridis, subtus pallida, elliptica, i — 2 cm longa, medio 0,8 — 1,2 cm lata. Spica 5 — 6 cm longa, 2 — 3 mm crassa. Kamerunberg: an den Hohlen westlich von Buea, sowie zwischen den Hohlen und der Mannsquelle, um 2500 m (bliihend im ]\Iai 1891 — Preuss, n. 805). In Lavaspalten des unteren Fako-Plateaus, um 2500 — 2600 m (bliihend im Juni 1908 — n. 3400). Diese Art unterscheidet sich ^•on der vorigen, mit welcher sie am meisten verwandt ist, durch kiirzere, breitere und dickere Blatter. Myricaceae. (A. Engler.) Myrica Kandtiana Engl, in Engl. Bot. Jahrb. XIvV, p. 278: frutex, ramulis tenuibus dense foliatis. Folia novella glandulis cerigeris densissime obtecta Deutsche Zentralafrika-Expedition. II. 12 — 178 — cinereo-flava, adulta subcoriacea supra nitidula, subtus pallidiora, breviter petio- lata, lanceolata vel obovato-lanceolata, grosse serrata, nervis lateralibus tenuibus arcuatim patentibus. Spicae androgynae quam folia breviores, laxiflorae, bracteae breviter ovatae dorso medio glanduligerae. Flores masculi 4-andri, filamentis brevibus; flores feminei bracteolis 3 — 4 parvis ovato-lanceolatis instructi; pistil- lum ovoideum stigmatibus longis patentibus acutis instructum. Ein kleiner, weidenartiger, bis 2 m hoher Strauch, mit in der Jugend driisigen spater kahlen Zweigen, an denen die Blatter anfangs 5 — 8 mm, spater i — 1,5 cm voneinander entfernt sind. Die Blatter mit i — 2 mm langen Stielen sind 6 — 8 mm lang und 2,5 — 3 cm breit, grob gesagt, mit starker Mittelrippe und schwachen Seitennerven versehen. Die Bliitenstande sind etwa 3 cm lang, im unteren Drittel mannlich, oben mit ziemlich dicht stehenden weiblichen Bliiten. Die Friichte sind kugelig und haben etwa 3 mm Durchmesser. - Ruanda, am Berg Niansa, um 1700 m ii. M. (Kaxdt n. 19); Karagwe (G. F. Scott Elliot Ruwenzori-Exped. n. 7509), in Papyrus-Siimpfen an dei Westseite des Mohasi - Sees, um 1460 m, Inseln bildend (bliihend im Juli 1907 — MiLDBRAED n. 551), Randberge der Kiwu-Vulkane am Ruhonso-See, um 1760 m ii. M., haufiger i — 3 m hoher Srauch im Sumpf; sparlich auch am Wasserfall des Mkunga bei der Mission Ruasa (fruchtend im Dez. 1907 — n. 1813). Diese Art kommt am meisten der siidafrikanischen Myrica conifera Burm. fil. nahe, ist aber durch breitere Blatter und langere Ahren ausgezeichnet. Myrica Mildbraedii Engl, in Engl. Bot. Jahrb. XLV, p. 278: frutex, ramulis novellis puberulis, adultis glabris dense foliatis angulo acuto adscendentibus. Folia patentia vel erecta, breviter petiolata, coriacea, supra glabra, subtus glandulis immersis instructa, oblonga, basi obtusa, apice acuta. Spicae masculae (solae cognitae) densiflorae folii dimidium interdum superantes; bracteae late ovatae cochleariformes in petiolum brevissimum contractae. Flores masculi 7 — 8-andri breviter pedicellati filamentorum parte libera quam anthera late ovalis 4 — 5-plo breviore. 0,75 m hoher Strauch mit 2 — 3 dm langen Endzweigen, an dem die Blatter kaum I cm von einander entfernt sind. Die Blattstiele sind 2 — 4 mm lang, die Spreiten 3^ — 4,5 cm bei einer Breite von 1,5 — 2 cm; die Mittelrippe tritt bis iiber die Mitte stark hervor, am Ende nur wenig, wie auch die Seitennerven. Die Ahren sind zur Zeit des Ausstaubens etwa 1,5 cm lang und 6 — 7 mm dick. Die Brakteen sind 2,5 mm lang und 2 mm breit; die vStaubblatter gehen in einen 0,5 mm langen Stiel iiber. Auf Heidemoor am Rugege-Wald um 1800 m ii. M. (bliihend Mitte Aug. 1907— n. 975). Diese Art ist verwandt mit M. salici folia Hochst. und mit M. kili- mandscharica Engl. ; ist aber von beiden durch viel kiirzere starre Blatter und \on der letzteren auch durch mehr Staubblatter unterschieden. Myrica salicifolia Hochst. — Ostlich vom Kiwu - See auf ziemlich trocknem — ^79 — Sumpf am Kamilansonon, um 1550 m ii. M. (bliihend im Aug. 1907 — n. 1088). — Kissenye: am Vulkan Ninagongo, an der Waldgrenze um 2900 m ii. M., als etwas kriippeliger Baum mit unregelmaBiger, schmaler Krone (bliihend im Okt. 1907 — n. 1344). — Im westlichen Teil des Rugege- Waldes in lichtem Faurea-Geholz bei Kuka^-e, um 1800 m ii. M. als kleiner, etwas kriippeliger Baum (bliihend im Aug. 1907 — n. 1052). — Auch bei Butumbi in den Njave- hase Bergen auf Urschiefer, um 1900 m ii. M. (bliihend im Mai 1891 — Stuhl- MANN auf der Emin-Pascha-Expedition, n. 2218), um 2000 m ii. M. (bliihend im April 1891 — Stuhlmann, n. 2177). Kamerunberg: unlichte Geholzgruppen iiber der Waldgrenze an der Mannsquelle um 2300 m als kriippeliger Baum; aber auch bei 2000 m ii. M. (fruchtend im Juni 1908 — n. 3409). Var. subalpina Engl. — Frutex 0,75—2 m altus. Folia minora, petiolo 3 — 4 mm longo, lamina 3 — 4 cm longa. i — 2 cm lata, Integra vel apicem versus serrata. Im NO des Kiwu, in der Region der Ericaceenstraucher um 3300 m ii. M. (fruchtend im Nov. 1907 — n. 1699). — Bei Kissenye, am Ninagongo um 3000 m ii. M. (bliihend im Okt. 1907 — n. 1362). Ulmaceae. (A. Engler.) Celtis Durandii Engl. — Beni-Ruwenzori: Lumengo, 1200 m ii. M. (Febr. 1908— n. 2468 a). — Irumu: Kifuku, kleiner Baum, auf Rodungen im Walde (Marz 1908— n. 2887). Ceitis Prantlii Priemer. — Beni-Ruwenzori: Strauch oder Baumstrauch, hiiufig als Unterholz im Cynouietra-^lischwald (steril im Febr. 1908 — n. 2463); Lumengo, im lichten Hochwald, 1200 m ii. M., mittelgroBer Baum oder Baum- strauch (bliihend im Febr. 1908 — n. 2464). — Beni- Irumu: Poyo, Baum- strauch im Hochwald, iioo m ii. M. (bliihend imMarz 1908 — n. 2833). — Irumu: Kifuku, groBer Strauch im Semhki-Wald (fruchtend im Marz 1908 — n. 2881). — Ituri: El Musa, groi3er Strauch im Hochwald (April 1908 — n. 2967). Celtis Adolf i Friderici Engl, in Engl. Bot. Jahrb. XLIH (1909) 308; arbor alta, ramulis novellis minute cinereo-puberulis, mox glabris purpurascentibus, inter- nodiis longis. FoUa magna, petiolus longiusculus, supra canaliculatus, lamina magna oblonga, basi obliqua, apice obtuse acuminata, trinervis, nervis lateralibus 1 infimis validis et longissime adscendentibus, nervis lateralibus II ab illis abeun- tibus prope marginem conjunctis, venis reticulatis prominulis. Inflorescentiae cf quam petioli 2 — 3-plo longiores dense multiflorae, tepalis obovatis. Flores Q paucissimi, masculis intermixti. Ovarium ovoideum dense pilosum, stigmatibus 2 ei aequilongis bilobis coronatum. Fructus maximus ovoideus. Grofier Baum mit gekriimmten Endzweigen, an welchen die Internodien — i8o — 1,5 — 2 cm lang sind. Die rotlichen Blattstiele sind i — 1,5 cm lang, die hell- griinen Spreiten, welche an diejenigen von Cinnamonum zeylanicum erinnern, 1,5 — 1,7 dm lang und bis 8 cm breit, mit i cm langer, bis 3 mm breiter Spitze. Die mannlichen Bliitenrispen sind ziemlich breit und mit zahlreichen vielbliitigen Knaueln besetzt, an denen bin und wieder einzelne weibliche Bliiten auftreten, die Bliitenhiillblatter sind 1,5 — 1,8 mm lang. Die Friichte sind eiformig mit 2 erharteten Griffelspitzen, bis 2 cm lang und 1,5 cm breit, also viel groBer, als bei jeder anderen Art. Semliki-Ebene: Lumengo, wenige Kilometer westlich vom FuI3 des Ruwenzori, in lichtem Wald, um 1200 m ii. M. (o^, bliihend Ende Febr. 1908 — n. 2725); im Wald von Muera nordwestlich von Beni (7^, bliihend Ende Jan. 1908 — n. 2169); ebenda (y, fruchtend Ende Jan. 1908 — n. 2242). Diese Art kommt in der Form der kleineren Blatter, wie sie bei den fruchten- den Zweigen auftreten, der C. Prantlii Priemer etwas nahe, doch hat diese viel kleinere Friichte und etwas mehr blaulich-griine Blatter. Taf. XVI, A — D'. A Bliihender Zweig; B Stiickchen der Infloreszenz mit vielen cf Bliiten und einer 9 Bliite; C c^ Bliite geoffnet; D 9 Bliite mit rudimen- taren Staubblattern ; D' Frucht. Celtis Mildbraedii Engl., in Engl. Bot. Jahrb. XLIII (1909) 309; arbor altissima trunco elato, ramulis extimis angulo acuto a prioribus abeuntibus, novelhs dense ferrugineo-pilosis, internodiis brevibus 0,5 — i cm longis, adultis cortice cinereo dense lenticelloso instructis. Foliorum petiolus brevis 0,5 cm longus, supra cana- liculatus, lamina subcoriacea rigida, novella subtus ferrugineo-sericea, adulta nervis exceptis glabra oblenga, basi acuta, apice breviter acuminata vel acuta, saepe infra apicem irregulariter serrata, pinnatinervia, nervis lateralibus I utrin- que 3 validis, infimis e basi magis adscendentibus , reliquis magis curvatis, nervis lateralibus II inter primarios transversis cum venis reticulatis subtus prominentibus. Fructus pedunculo 1,5 cm longo insidens elongato-oblongus api- cem versus magis attenuatus, tetragonus, 8 mm longus, 5 mm crassus. ,,Baum mit sehr hohem, schlankem, grauweiBem Stamm und relativ kleiner Krone." Die unter spitzem Winkel von ihren relativen Hauptzweigen abgehen- den Astchen zeichnen sich durch sehr kurze Internodien aus und sind haufig gekriimmt. Die Blatter tragen an hochstens 5 mm langen Stielen 5 — 8 cm lange und 2 — 3,5 cm breite Spreiten. Bliiten sind nicht vorhanden, sondern nur eine an 1,5 cm langem Stiel stehende Frucht.' Zwischen Irumu und Mawambi: bei Wambutti, im Hochwald (Ende Marz 1908 — n. 2897), bei Mokoko (Ende Marz 1908 — n. 2934). — Im Urwald von Muera nordwestlich von Beni (Ende Jan. 1908 — n. 2150). Die von Muera stammenden Zweige sind vom Stammausschlag genommen und haben groBere bis 1,5 dm lange und mit bisweilen i cm langer Spitze ver- sehene Blatter. Taf. XVI. E Fruchtzweig. Taf. XVI. ^ — D' Celtis Adolfi Friderici Engl.: A bliihender Zweig. B Stiickchen der Inflorescenz mit vielen cf Bliiten und einer 9> ^ o^ Bliite geoffnet, D Q Bliite mit rudimen- taren Staubblattern, D' Frucht; £ Celtis Mildbraedii Engl.: Fruchtzweig. — i8i — Celtis Stuhlmannii Engl. — Beni: Urwald bei Muera, ziemlich groBer Baum (fruchtend im Jan. 1908^ — n. 2170). — Beni - Ruwenzori: Lumengo, groi3er Baum im lichten jNIischwald (bliihend im Februar 1908 — n. 2726). Trema guineensis (Schum.) Engl. — Bukoba: Haufiger kleiner Baum auf der Toten-Insel im Buschwald der westliclien Abdachung (bliihend im Juni 1907 — n. 49). — Albert-Edward-See: Charakteristischer niedriger Baum der Ufer- hiinge mit breiter, regelmaBiger, halbkugeliger bis fast kugeliger Krone (bliihend im Jan. 1908 — n. 1953). — Ruwenzori: Butagu-Tal, mittelgroBer Stamm im Baumbuschwald der Vorberge, 1800 — 2000 m ii. M. (bliihend im Febr. 1908 — n. 2698). — Irumu - jNIawambi: Makoko, kleiner Baum mit ausgebreiteten Zweigen an einer Rodung im Walde (bliihend im Marz 1908 — n. 2954). Moraceae. (A. I'Ugler.) Chlorophora excelsa (Wdw.) Benth. et Hook. — Kifuku bei Irumu in trockenem niedrigem Cy iwmetra -W aid (Ende Marz 1908 — n. 2889). — Einheim, Name mbara. Dorstenia psiluroides Engl. n. spec; herba erecta interdum ramosa, partibus novellis brevissime et dense pilosa, demum glabrescens. Folia approximata; lamina petiolo 4 — 6-plo breviore suffulta subtus glaucescens, superne sparse pilosa, oblonga, basi obtusa, apice acuminata, margine inferiore undu- lata, superiore breviter et late dentata. Receptacula pedunculo petiolum circ. aequante suffulta elongato-triangularia carinata, bractea basali brevissima, altera apicali filiformi quam receptaculum duplo longiore. Ein 4 — 5 dm hohes Kraut mit etwa 2 cm langen unteren und 5 — 8 mm langen oberen Internodien. Die Blattstiele sind bis 3 cm lang, die Spreiten I — 1,6 dm, bei einer Breite von 3 — 4 cm und haben eine i cm lange Spitze, am Rande breit dreieckige Zahne. Der Stiel des Receptaculums ist 4 cm lang, dieses selbst etwa 3 — 4 cm lang und am Grunde 5 — 6 mm breit, mit einer 2 mm langen Braktee am Grunde und 8 — 9 cm langer Braktee am Ende. Beni: Im immergriinen Regenwald von Muera im NW des Fort Beni (fruchtend Ende Jan. 1908 — n. 2142). Forma subintegra; foliis subintegris. Mawambi - Awakubi: Im Wald von Abarangu (fruchtend Mitte April 1908— n. 3117). Diese Art steht der D. psilurus Wehv. sehr nahe, unterscheidet sich aber sehr scharf durch die am Grunde stumpfen, nicht spitzen Laubblatter. . Trymatococcus kamerunianus Engl. — Beni: Im Urwald von Muera im NW des Fort Beni, als kleiner Strauch im Unterholz (bliihend Ende Januar 1908 — n. 2279) — zwischen Irumu und Mawambi bei Mokoko (Ende Marz 1908 — n. 2931). — l82 — Antiaris usambarensis Engl. — Insel Wau im Kiwu-See im Baumbusch- wald bei 1500 m ii. M. als schoner hoher Baum mit hellgrauem, glattem Saulen- stamm, horizontal abstehenden Asten und sammetartig behaarten roten Rezep- takeln (fruchtend im Sept. 1907 — n. 1143, 1161). Liefert Einbaume. Dieselbe Art wurde auch von A. Chevalier unter n. 7933 um Ndelle ge- sammelt. Musanga Smithii R. Br. — Beni: Urwald von Muera im NW von Fort Beni (o"^ Pflanze, Juni 1908 — n. 2389), ebenda um 1000 — iioo m ii. M. (9 Pflanze, Marz 1908 — n. 2766). Myrianthus arboreus P. Beauv. — Im Regenwald von Kaponso zwischen Beni und Irumu um iioo m ii. M. (Anfang Marz 1908 — n. 2765 und 2793). Myrianthus gracilis Engl. — Beni: Im Regenwald von Muera im NW von Fort Beni, als wenig verzweigter 2 m hoher Strauch im Unterholz (bliihend Ende Jan. 1908 — n. 2248). Myrianthus elegans Engl. n. spec. — Frutex ramulis tenuibus cum petiolis et inflorescentiis novellis minute cinereo-pilosis, demum glabris. Foliorum petiolus quam lamina brevior tertiusculus, lamina membranacea supra glabra, subtus minute tomentosa cinerea, 5-secta, segmentis intermediis longe, lateralibus brevius ansatis, mediis 3 quam lateralia 2 — 2^/2-plo longioribus, omnibus lanceolatis basi acutis, apice longe et acutissime acuminatis, margine integris. Inflorescentiae masculae petiolum subsequentes multiramosae, ramulis extimis glomerulos sub- globosos + confluentes ferentibus; floribus 3 — 4 meris, tepalis obovatis ciliolatis, staminibus tepala superantibus, antheris didymis. 2 — 3 m hoher Strauch. Die Blattstiele sind i — 1,6 dm lang, die mittleren Blattsegmente 2,2 — 2,7 dm lang, 6 — -8 cm breit, vom oberen Drittel nach unten in das 1,5 — 2 cm lange Stielchen keilformig verschmalert, mit 2,5 — 3 cm langer Spitze, die seitlichen Segmente sind mit dem i cm langen Stiel und etwa 2,5 cm langer Spitze bis 1,3 dm lang. Die Bliitenstande sind etwa i dm lang und breit, weit verzweigt und tragen auf etwa i — 2 mm langen Stielchen kugelige Bliiten- knauel von nur 1,5 — 2 mm Durchmesser. Beni: Im Urwald von Muera im NW von Fort Beni (o^ Pflanze, bliihend Ende Jan. 1908 — n. 2260). Diese Art ist dem M. gracilis ahnlich; aber sofort durch die ganzrandigen Blattsegmente und die kleinen kugeligen Bliitenknauel zu unterscheiden. Ficus Linn. (iNIildbraed und Burret.) Ficus (Sycomorus) cf. gnaphalocarpa (Miq.) A. Rich. — Bukoba - Bezirk: Hiigelsteppe mit vereinzelten Baumen und Strauchern bei Itara; stattlicher Baum mit breiter Krone, wird zu Einbaumen verwandt (steril Ende Juni 1907 — n. 184). - i83 - Da nur eiii steriler groCblattriger SchoB vorliegt, ist die Bestimmung nicht ganz sicher. Die Art ist von x\byssinien bis Mossambik, vSiidwest- afrika, Togo verbreitet. Ficus sycomorus Linn. — Insel Mugarura im Kiwu-See, Urbusch, seltener Baum mit breiter Krone, ca. 1500 m ii. M. (mit Rezeptakeln 9. Sept. 1907 — n. 1106). Die Art, die in Ag3'pten viel kultivierte S^^comore, ist von Abyssinien bis Ostafrika verbreitet, sie kommt auch auf den Comoren vor. Ficus (Sycomorus) mucuso Welw. ex Ficalho. — Beni: Bei Muera im Urwald; machtiger holier Baum mit breiter Krone. Die eBbaren aprikosengelben Rezep- takeln stehen an besonderen aufrechten besenartigen Zweigen auf den starkeren Asten (Ende Jan. 1908 — n. 2325). Bekannt aus Angola, vom unteren Kongo, Kamerun (Bipinde) und dem Uelle-Gebiet. Von Warburg in Ann. Mus. Congo VI ser. p. 27 noch einmal als F. coryli folia beschrieben. Ficus (Sycomorus) vallis choudae Del. — Kiwu - See: Insel Wan, Baumbusch- wald; Uferstrauch oder Baum bis 15 m (steril Mitte Sept. 1907 — n. 1149). — Albert - Edward - See: Westufer, Baumbuschformation an feuchten Stellen; maBig hoher, breitkroniger Baum, Stamm meist niedrig (mit Rezeptakeln Anfang Jan. 1908 — n. 1949). Die Art ist von Senegambien durch den ganzen Siiden und ostlich um das Kongo-Becken herum bis Nyassaland verbreitet. Ficus (Sycomorus) capensis Thunb. — Bukoba - Bezirk: Steppenhiigel iiber Itara mit einzelnen Baumen und Biischen, sehr breitkroniger niedriger Baum, Blatter von frischer dunkelgriiner Farbe (mit Rezeptakeln 24. Juni 1907 — n. 202). — Kiwu-See: Insel Mugarura, Urbusch, mittelgroBer Baum (mit Rezeptakeln 9. Sept, 1907 — n. 1103). — Albert - Edw^ard - See: Felsiges west- liches Seeufer, Tonschiefer, Strauch, Blatter oben blaugriin (steril Anfang Jan. 1908 — n. 1973). — Fort Beni: Muera, maBig groBer, dicht verzweigter Baum (steril Ende Jan. 1908 — n. 2385). Fast durch ganz Afrika verbreitete Art. Ficus (Sycidium) exasperata Vahl (= F. serrata V'oisk. non Linn. f.). — Albert- Edward - See: Westliches Seeufer, kleines Baumchen (steril Anfang Jan. 1908— n. 1903). — Beni: Bei Muera nordwestlich Beni auf einer Rodung im Hochwald, ziemlich hoher Baum mit nicht sehr dichter, etwas sparriger Krone und zurzeit noch jungen Blattern (mit Rezeptakeln Ende Jan. 1908 — n. 2204). Die von Schweinfurth zahlreich in Arabien gesammelten und von ihm mit Forskals Original verglichenen Pflanzen stimmen absolut mit den massenhaft aus Westafrika vorliegenden Exemplaren des ,,Polier- Ficus", F. exasperata Vahl iiberein, deren Original leg. ISERT aus Guinea ich verglichen habe. Die Art ist im tropischen Afrika weit verbreitet; F. pimctifera Warb. in Ann. Mus. Congo. VI ser. gehort ebenfalls hierher. — i84 — Ficus (Sycidium) urceolaris Welw. ex Hiern. — Ruanda: ]\Iohasi-See, Gebiisch in einer Schlucht siidlich des Sees; Strauch 2 — 3 m, mit starken, rutenartigen Zweigen, Rezeptakeln im frischen Zustand rot (Ende Juli 1907 — n. 571); ebenda ein Exemplar mit eingeschnittenen Blattern (n. 570). — Kiwu - See: Insel Wau, Baumbuschwald, kleiner Strauch, Rezeptakeln rot (Mitte Sept. 1907 — n. 1159). — Albert -Edward -See: Gebiisch am Westufer, kleiner Strauch, Friichte rot werdend (Anfang Jan. 1908 — n. 1954). — Beni: Urwald bei Muera an hchteren Stellen, kleiner Strauch, Rezeptakeln rot (Ende Jan. 1908 — n. 2387); zvvischen Beni und Muera bei Kapangapango im lichten Ubergangswald, kleiner Strauch, nur ca. i m hoch (mit Rezeptakeln Ende Jan. 1908 — n. 2403). Die sehr formenreiche Art ist bekannt aus Gabun, Angola, deni Seen- gebiet bis zum Uelle-Gebiet. Sie scheint aber nicht vorzukommen in Oberguinea bis Kamerun, wo sie von F. asperifolia Miq. vertreten wird. Die von Warburg in Ann. Mus. Congo VI ser. beschriebenen ,,Arten": F. scolopophora, F. storthophylla , F . paludicola, F. xipJiophora und F. colpo- phylla sind nicht einmal als Formen aufrecht zu erhalten, da sie an dem- selben Strauch vorkommen konnen. Ficus (Urostigma) verruculosa Warb. — Ruanda: Mohasi-See, an dem ver- landenden Westende im Papyrus - Cladium - Sumpf , zum Teil auf schwim- menden Inseln, oft direkt im Wasser, zusammen mit Myrica Kandtiana Engl. ; kleiner oft fast kugeliger Strauch, bis 2 m hoch, reife Rezeptakeln lebhaft rot (Mitte JuU 1907 — n. 478). Die Art ist zuerst aus Angola bekannt geworden, F. praeriiptorum Hiern ist da von spezifisch nicht zu trennen. Sie liegt auch vor aus dem N^-assa- land {F. Buchananii Warb. mscr.) und Britisch - Betschuanaland (leg. Seiner) und ist neuerdings durch Chevalier und Ledermann vom Chari F. nedellcnsis und F. chariensis Warb. mscr. und aus Nord-Kamerun bekannt geworden. Ficus (Urostigma) lutea Vahl. — Kiwu -See: Insel Mugarura, kugeliger Strauch oder kleiner knorriger Baum, an alien Ufern des Sees haufig; laubab- werfend, zurzeit Baume mit jungem und altem Laub. Mit Rezeptakeln im Sept. 1907 — n. 1105). Verbreitet von Abyssinien bis Togo durch den ganzen Sudan, auch in Ostafrika bis zum Sambesi und in Siidafrika von der wohl kaum zu trennenden F. caffra vertreten. Ficus (Bibracteatae: Platyphyllae) Bussei Warb. — Beni: Kwa Muera, Urwald nordwestlich Beni, riesiger Baum mit breiter flacher Krone (steril Ende Jan. 1908- — n. 2380). — Beni: Lumengo, lichter Hochwald, machtiger breitkroniger Baum (steril Anfang Febr. 1908 — n. 2467). Trotzdem das Material steril ist, gehort es doch mit Sicherheit zu F. Bussei, die bisher von BUSSE im Bezirk Lindi und von Stuhlmann gesammelt wurde, Nur sind bei dem von mir gesammelten Material die Blattstiele auf- fallend lang, so dal3 ich die Pflanze einstweilen als var. longipctiolata INIildbr. l^ezeichne. Ficus(Bibracteatae: Fasciculatae) cfr. BiittneriWarb. — Westlicher Ruwenzori: Butagu-Tal, Baumbuschwald der Vorberge, besonders der vSeitentaler, 1800 bis 2100 m, kleiner Wiirger. — Ficiis, rami- und cauliflor (Ende Febr. 1908 — n. 2679). Da das Material steril ist, ist die Ideiititat mit F. Biittneri, die bisher nur aus Westafrika bekaniit ist, unsicher. Vielleiclit handelt es sich um eine neue \erwandte Art. Ficus Dewevrei Warb. — Ituri: Zwischen ]\Iawambi und A\vaku1:)i auf einer Rodung im Urwald, epiphytischer Strauch mit langen, lianenartigen Zweigen (April 1908— n. 3237). Bisher aus dem Equateur-Distrikt des Kongo-Staates und aus Kamerun bekannt. Ficus sterculioides Wehv. ex \A^arb. — Kiwu-vSee: Insel Wau, 3 m hoher Strauch in dichtem Baumbuschwald, gern nahe am Ufer (mit Rezeptakeln im vSept. 1907— n. 1 157). Bisher \-on Bukoba bekannt, offenbar nahe verwandt mit Ficus lucanda Wehv. ex Ficalho. Ficus (Bibracteatae: Crassicostae) Barteri Sprague. — Albert - Edward - See Felsiges Ufer der Westseite, kleiner Strauch (steril Anfang Jan. 1908 — n. 1976). Die Blatter stimmen bis zur volligen Deckung mit vom Autor der Art gesandten aus Liberia iiberein. AuBerdem aus Sierra Leone, vS. Nigeria, Kamerun, Spanisch-Guinea und dem Uelle-Bezirk (Mombuttu) bekannt. Ficus (Bibracteatae: Crassicostae) ottoniaefolia Miq. — Kiwu-See: Insel Wau, machtiger Baum mit fast kugeliger Krone, Aste bis zum Boden reichend (mit Rezeptakeln, Mitte Sept. 1907 — n. 1145). — Albert - Edward - See: Felsiges ITfer an der W^estseite, Baumstrauch (mit Rezeptakeln, Anfang Jan. 1900 — n. 1967). Das Original ist von Fernando Po beschrieben ; die beiden Exemplare stimmen mit Beschreibung und Abbildung gut iiberein. Die Art ist iiuBerst nahe mit der vorhergehenden verwandt und unterscheidet sich von den breitblattrigen Formen derselben nur dadurch, daJ3 die Seitennerven, namentlich die unteren, der Rippe unter einem spitzen \A'inkel inseriert sind, wahrend sie bei F. Barteri fast rechtwinklig abgehen. Ficus (Bibracteatae: Crassicostae) Adolphi Friderici ]\Iildbr. n. spec. — Arbor satis elata. Rami (fructiferi) glabri, stipulis glabris deciduis valde cicatricosi, in sicco longitudinaliter sulcati et lenticellis mediocribus inspersi. Foliorum petiolus validus brevis supra subplanus et leviter canaliculatus 1,5 — 3 cm longus, lamina coriacea supra nitens obovata vel obovato-oblonga basin versus + manifeste cuneatim angustata, apice rotundata vel late rotundata obtuse apiculata; costa supra impressa et paulo canaliculata subtus valde prominens, basi percrassa apicem versus sensim angustata, venae validiores utrinque 12 — 16, costae angulo — i86 — 60° impositae, leviter adsceiidentes, 2 — 4 mm ante marginem vix arcuatim con- junctae, venae tenuiores + regulariter interpositae; nervi tertiarii subtus mani- feste reticulati, supra vix conspicui. Receptacula nondum matura in foliorum axillis sessilia primo geminata demum compluria juvenilia bracteis calyptrato- connatis inclusa, subglobosa vel depresso-globosa 5—7 mm diam., maculata. Bracteolae satis magnae flores juveniles superantes, florum Q perigonium tri- partitum, lobis ovato-lanceolatis vel lanceolatis acutis, florum -^ perigonium tripartitum, lobis obovato-oblongis, apice rotundatis ^r cucullatis. Beni: Zwischen Beni und Irumu bei Pojo im Urwald, ca. iioo m ii. M., ziemlich hoher Baum (mit noch jungen Rezeptakeln , Anfang Marz 1908- — n. 2831). Die Art stimmt in der Textur der Blatter und ihrer Nervatur mit F. Barteri iiberein, weicht aber schon ab durch die Blattform und die sitzenden Rezeptakeln, die nicht die Spur eines Stieles aufweisen. Ficus (Bibracteatae: Cyathistipulae) cyathistipula Warb. — Kiwu-See: Insel Wau, am Seeufer, 2 — 4 m holier kugeliger Strauch mit auffallend schoner Be- laubung. Die Blatter haben einen eigentiimlichen sammetartigen Glanz (mit Rezeptakeln, Mitte Sept. 1907 — n.1155). — Ituri: Zwischen Irumu und Mawambi bei Epulu; groBer epiphytischer Strauch im Urwald (steril Anfang April 1908 — n. 2799). Die Art geht von Sansibar bis Kamerun und Angola, von wo sie Hierx in Cat. Welw. Afr. PI. IV 100 1 als F. callescens beschrieben hat. Ficus (Bibracteatae: Cyathistipulae) camptoneura Mildbr. n. spec. — Ut videtur plerumque frutex scandens ramulis glabris elongatis. Foliorum petiolus brevius- culus plerumque ca. 1,5 cm raro usque ad 2,5 cm longus, lamina coriacea glabra supra plerumque minute verruculosa ovata, ovato-oblonga vel ovalis et etiam oblonga, rarius fere obovata, apice acuminata usque candato-acuminata acu- mine + manifeste falcato, basi rotundata vel obtusa, rarius (in foliis obovato- oblongis et obovatis) — cuneatim angustata plerumque 15 — 20 (10 — 30) cm longa et 6 — 8 (5 — it) cm lata. Costa supra paulo impressa et canaliculata, subtus prominens pallida crassitudine mediocri apicem versus paulo tantum decrescente. Venae 2 paulo supra basin costae angulo acuto impositae sed raro stricte oppo- sitae praeterea dextra sinistra venae 2 — 4 arcuatim adscendentes usque ad conjunctionem cum venis superpositis, vel, si mavis, venae procul ante marginem arcuatim conjunctae. Nervi supra vix manifestae subtus densiuscule reti- culatae. Receptacula in foliorum axillis arete sessilia geminata subglobosa in sicco 6 — 8 mm diam., juventute interdum sparse puberula ostiolo vix prominente. Bracteolae longae subulato-triangulares. Florum 9 perigonium plerumque 4-par- titum lobis lineari-oblongis obtusis, florum o^ perigonium plerumque 3-partitum lobis obtusis, uno plerumque manifeste majore. Kamerun: Buea, ohne genaueren Standort (Deistel s. n.! Reder n. 1315, 1477, 1479!); Neu-Tegel, 8m hoher Baum (mit Rezeptakeln — H.Winkler 11. 167!); Niasoso (mit Rezeptakeln — Buesgen 11. 287!); Bangvve, t)bergang vom Wald zum Grasland, goo m ii. M. (mit Rezeptakeln im Juni 1899 — Conrau n. 208!); Batanga, trockner Buschwald, Straucli mit Klammerstamm (mit Rezep- takeln, Ende Febr. 1891 — Dinklage n. 1168!). Diese Art unterscheidet sich von F. ardisioides Warb. nur durch die sitzenden Rezeptakeln, Blattform und Aderung stimmt genau iibereiii (vgl. Ann. Mus. Congo Taf. XXI Y). Var. angustifolia Mildbr. n. var. Differt a typo foliis angustioribus oblongis apicem basinque versus sensim angustatis, caudato-acuminatis, 10 — 17 cm longis, 3 — 5 cm latis et venis basalibus minus manifestis. Ituri: Kasanga bei Mawambi, auf einer Rodung im Walde, epiphytischer Strauch, spater wohl ,,Wurger-Ficus" (mit Receptakeln, Mitte April 1908 — n. 3107). Ficus ( Bibracteatae : Cyathistipulae) oreodryadum ]\Iildbr. n. spec. — Ramuli ut stipulae deciduae parvae crassae glabri, in sicco valde rugulosi 4 — 5 mm diam. Foliorum petiolus breviusculus, crassiusculus, 1,5 cm plerumque aequans; lamina rigide coriacea glabra oblanceolata vel si mavis subcuneato-oblonga, rarius oblonga, apice + rotundato-acuminata, 10 — 15 cm longa, 3 — 5 cm lata maximam latitud. plerumque triente superiore aequans; costa satis crassa supra impressa et leviter canaliculata, subtus prominens apicem versus persensim angustata; venae utrinque ca. 7 — 9 subsectae, ante marginem arcuatim conjunctae supra baud, subtus permanifeste prominentes, nervi tertiarii densiuscule reticulati supra paulo vel vix conspicui, subtus valde prominentes. Receptacula in foliorum axillis plerumque geminata arete sessilia, subglobosa. in sicco ca. i cm diam., obsolete et sparse tuberculosa, ostiolo baud prominente, glabra. Florum 9 peri- gonii tepala 3 lata fere ovata, concava, acuta; florum -f perigonii tepala 3 obo- vato-spathulata valde obtusa, cucullata. Rugege-Wald (Rukarara), ca. 2000 m ii. M., ziemlich seltener Baum mit liohem Stamm und breiter Krone, die einzige Ficus- Art, die icli im Walde be- obachtet habe. Am nachsten F. siihcalcarata Warb. verwandt, aber durch die kleinen schmalen Blatter und die kleineren Rezeptakeln von ihr verschieden. F. Vogelii hat Rec. von etwa der gleichen GroBe, aber groBe elliptische Blatter wie F. subcalcarata, ihre Nervatur ist abweichend, es sind meist weniger Seitennerven sichtbar, gut meist nur 6, die in groBeren Zwischenraumen aufeinander folgen. Ficus (Bibracteatae: Cyathistipulae) eriobotryoides Kth. et Bouche. — Kiwu- See: Insel Wau, Baumbuschwald. GroBer Baum mit dickem Stamm, Bretter- wurzeln und breiter halbkugeliger Krone, laubwerfend. Rezeptakeln gelb, weich- haarig, vollig stiellos, etwas flachgedriickt (Sept. 1907 — n. 1170), Die Art ist von Sierra Leone bis Kamerun verbreitet. Sie ist audi schon im Seengebiet bei Bukoba von Stuhlmann gesammelt und als F. lanigera Warb. beschrieben worden. Ficus ovata \^ahl. — Bukoba-Bezirk: ^Mission Buanjai, in den Bananen- Schamben kultiviert, mittelgroBer Baum, Blatter an den Enden der Zweige gehauft, liefert einen groben Rindenstoff; einheim. Name: ,,nserere" (steril Mitte Juni 1907 — n. 50); Kifumbiro, bei der Station gepflanzt; breitkroniger, maBig hoher Baum. Feigen ca. 3 cm lang, 2,5 cm breit, griin, spater mit braunlich- grauer Korkschicht bekleidet (Juni 1907 — n. 69). Die Art geht von Senegambien bis Angola {F. Btichncri Warb.) und ist auch im Seengebiet schon wiederholt gesammelt worden. Ficus (Bibracteatae : Chlamydodorae) Leprieuri Miq. — Beni: Kapangapanga, Ubergangswald zum Hochwald, groBerer epiphytischer vStrauch (steril Ende Jan. 1908 — n. 2397). Wahrscheinlich gehort hierher auch: westlicher Ruwenzori: Butagu- Tal, Baumbuschwald der Vorberge, besonders der Seitentaler, 1800 — 2100 m ii. M. ; kleiner Baumstrauch, etwas als ,,Wiirger-Ficus" ausgebildet (steril Ende Jan. 1908 — n. 2683). Die Art geht \'on Senegambien bis Kamerun und wurde schon von SCHWEINFURTH im Uellegebiet gesammelt [F . furcata Warb.). Ficus (Bibracteatae: Chlamydodorae) craterostoma Warb. ex Mildbr. et Burret. — Beni: Urwald nordwestlich Beni, Kwa Muera, groBerer epiphytischer Strauch (steril Ende Jan. 1908 — n. 2416). Die Art wurde schon vorher im Uluguru- und Usambara-Gebirge ge- sammelt. Ficus (Bibracteatae: Chlamydodorae) Schimperi (Miq.) A. Rich. — Bukoba- Bezirk: Mission Buanjai, in den Bananen-Schamben kultiviert und von den Eingeborenen in zahlreichen Varietaten unterschieden, z. B. : ,,muniamwonju" (n. 51). ,,mtoma mtenza" (n. 52), ,,mshasha" (n. 53), alle guten Rindenstoff liefernd. — Ruanda: Mohasi-See, einzelne groBe Baume in der Nahe von An- siedelungen (mit Rezeptakeln, ]\Iitte Juli 1907 — n. 467 a); zwischen dem N^^ava- rongo und Msingas Residenz Niansa, Lager Bujo, machtige Baume in einem ,,heiligen Hain". Die Art, die spezifisch von dem ,,Kleider-Ficus" von Bukoba wohl kaum zu unterscheiden ist, wird in Ruanda als Umzaunung der Gehofte gepflanzt. Stirbt der Besitzer, so wird, wenigstens wenn er ein vornehmer Mtussi ist, die Ansiedlung verlegt, die Baume aber sind sakrosankt und bilden spater in dem sonst baumlosen Lande auffallende Haine, die meist noch die Form der urs])riinglichen Anlage deutlich erkennen lassen (mit Rezeptakeln, Anfang Aug. 1907 — n. 693). — Albert - Edward - See: Felsiges Westufer, Baumstrauch (mit Rezeptakeln, Anfang Jan. 1908 — n. 1959, 1970 und 1975); ebenda, in Bananen- Pflanzungen kultiviert, liefert Rindenstoff (n. 1978). Ficus Schimperi (Miq.) A. Rich. var. Hochstetteri ([Miq.] A. Rich.) Mildbr. et Burret. — Ruanda: Mohasi-See, einzelne riesige Baume, vom Grunde an verzweigt, mit halbkugeligen Kronen in der Nahe der Gehofte (steril Mitte Juli 1907 — n. 467). — i89 — Es handelt sich liier um eine durch das ganze tropische Afrika ver- breitete Art, die sich zur Herstellung von Rindenstoffen iiberall in Halbkultur befindet. Die Eingeborenen unterscheiden eine groBe Anzahl von Formen, ahnlich wie wir bei unseren Obstsorten. Die Vermehrung findet wohl stets durch sehr leicht wachsende SteckHnge statt , so dai3 sich auch alle die kleinen Varianten erhalten. F. chlamydodora Warb. und F. rokko Warb. fallen auch unter diese Art. Ficus (Bibracteatae: Chlamydodorae) persicifolia Warb. — Kiwu-See: Insel Mugarura, groBerer Strauch (steril Mitte Sept. 1907 — n. 1171). — Albert- Edward -See, felsiges Ufer der Westseite, kleiner, wenig verzweigter Strauch (steril Anfang Jan. 1908 — n. 1966). — Beni: Zwischen Beni und dem Ruwenzori bei Lumengo, gemischter lichter Hochwald ; kleiner epiphytischer Strauch (steril Ende Febr. 1908 — n. 2728). Die Art ist im tropischen Afrika weit verbreitet. Ficus cyphocarpa ]\Iildbr. n. spec. — Rami et ramuli graciles, tenues glabri vel juveniles sparse et obsolete pilosuli. Foliorum petiolus niediocris tenuis pilis nonnullis inspersus vel glaber i — 3 cm longus vix i mm crassus; lamina tenuis fere membranacea, lanceolata vel oblonga, basi obtusa vel saepius subacuta, apice sensim acuminata, 6 — 13 (glerumque ca. 9) cm longa, 2 — 3,5 cm lata; costa tenuis subtus prominens praesertim in parte inferiore tenuiter barbata; venae laterales numerosae tenues supra subtusque conspicuae sed subtus magis prominentes, subrecti \'el leviter adscendentes utrinque 10 — 15 arcuatim con- junctae paulo vel vix tenuioribus interjectis; nervi subdense reticulati, supra plerumque conspicui, subtus manifeste prominentes. Receptacula pedunculata, pedunculo 2 — 6 mm longo paulo supra basin bracteis 2 oppositis par vis instructo, depresse-subglobosa paulo turbinata irregulariter et dense verrucosa ostiolo hand prominente, in sicco 6 — 9 mm diam. Beni: Urwald bei Muera, groBerer epiphytischer vStrauch (mit Rezeptakeln, Ende Jan. 1908 — n. 2392). Die Art ist F. persicifolia Warb. nahe verwandt, die Blatter sind von denen dieser Art nur durch die unterseits bebartete Mittelrippe zu unterscheiden. Das Hauptcharakteristikum liegt in den hockerigen Rezeptakeln, bei denen die Brakteen niclit an deren Basis, sondern fast am Grunde des Pedunculus sitzen. Urticaceae. (A. Kngler.) Urera hypselodendron (Hochst.) Wedd. — Rugege- W^ald^ in der sekundaren Pteridium-Formation (bliihend im Aug. 1907 — n. 1057). — Bugoyer Bambus- mischwald im NO des Kivvu-Sees, bis in die Kronen hoherer Baume kletternd, aus denen die Zweige mit mennigroten Fruchtstanden oft lang herabhangen (Anfang Nov. 1907 — n. 1492). — igo — Urera kamerunensis Wedd. — Insel Kwidjwi im Kiwu-See um 1600 m ii. M. (bliihend im Sept. 1908 — n. 1231). — Beni: Muera im NW von Fort Beni (bliihend im Jan. 1908 — (f n. 2371, 9 n. 2343). — Im Regenwald bei Bulika zwischen Mawambi und Awakubi (bliihend im April 1908 — n. 3202). Obelia pinnatifida Bak. — Im Westen des Albert-Edward-See an felsigen, bebuschten Uferhangen auf Tonschiefer, als 4 m hohes unverzweigtes Baumchen, um 1200 m ii. M. (bliihend im Jan. 1908— n. 1950). Auch auf der Insel Kwidjwi. Fleurya podocarpa Wedd. — Zwischen Fort Beni und Ruwenzori in lichtem Hochwald (bliihend im Febr. 1908 — n. 2465). Girardinia bullosa (Hochst.) Wedd. — NO Kiwu, siidlich vom Karisimbi, in Busch- und Krautsteppe auf Lava, um 2200 m ii. M. (n. 1503). Girardinia condensata (Hochst.) Wedd. - — Kissen3'e, am Ninagongo, grasige Raine am Weg, um 2000 m ii. M. (n. 1306). Pilea bambuseti Engl. n. spec. — Erecta, simplex vel paullum ramosa, a medio densiuscule foliata. Foliorum erecto-patentium petiolus tenuis apice breviter pilosus, quam lamina triplo brevior, stipulae parvae triangulares, lamina primum nervis parce pilosa, mox glaberrima oblongo-lanceolata basi obtusa, longe acu- minata, ima basi excepta toto margine serrata, trinervia, nervis II patentibus leviter arcuatis cum venis dense reticulatis subtus prominulis. Inflorescentiae paniculatae petiolum aequantes, usque triplo longiores, ramulis brevibus. Ein bis 5 — 7,5 dm hohes Kraut mit 2 — 3 cm langen unteren und i — 1,5 cm langen oberen Internodien. Die Blattstiele der groBeren Blatter sind bis 2,5 cm lang, die Spreiten einschlielBlich der 2,5 cm langen Spitze 1,1 dm lang und unten 2,5 — 3 cm breit. Die Infloreszenzen sind nur 2 — 6,5 cm lang, mit 0,2 — 1,5 cm langen Seitenastchen. Rugege -Wald, an schattigen, feuchten Platzen um 1900 m ii. M. (bliihend im Aug. 1907^ — n. 1044). — Kissenye, am Ninagongo um 2600 m ii. M. (bliihend Okt. 1907 — n. 1354). — I"i Bugoyer Bambusmischwald, um 2500 m, haufig im Niederwuchs (Nov. 1907 — n. 1476). Steht der P. Holstii Engl, nahe, ist aber durch die lanzettlichen Blatter verschieden. Pilea kiwuensis Engl. n. spec. — Basi decumbens, deinde erecta ramulis erectis vel e caule decumbente ramulos numerosos erectos emittens, internodiis petiolos subaequantibus. Foliorum patentium petiolus tenuis quam lamina 2 — 3-plo brevior, stipulae parvae triangulares acutae, lamina supra pilis albis sparse obsita trapeziformis, utrinque acuta, margine inferiore Integra, superiore serrata. Inflorescentiae (femineae) juxta petiolum binae eum aequantes vel breviores, corymbosae, contractae capituliformes. Die Hauptstengel der vorliegenden Exemplare sind niederliegend und ent- senden bis 2 dm lange aufrechte Aste mit i — 1,5 cm langen Internodien, Die dreieckigen braunlichen Nebenblatter sind bis 3 mm lang, die diinnen Blatt- stiele I — 1,5 cm, die Blattspreiten 2 — 3 cm bei einer Breite von 1,5 cm. Die Stiele der Infloreszenzen sincl 5 mm lang, und diese selbst haben einen Durch- messer von 5 — 6 mm. NO-Kiwu: Sabyino, im Bambuswald, um 2700 m (Ende Nov. 1907 — n. 1692). Pilea ceratomera Wedd. — Kamerunberg, an der Mannsquelle in der oberen Grenze des Regenwaldes bei 2200 m ii. M. (Mitte Juni 1908 — n. 3437). — Rugege -Wald, um 1900 m ii. M. als Niederwuchs sehr gemein, aber selten bliihend (Aug. 1907 — n. 888). — Insel Kwidjwi im Kiwu-See, an feuchten, schattigen Bachufern, um 1700 m ii. M. (Sept. 1907 — n. 1250). — Kissen^-e, im Bugoyer Bambusmischwald, um 2300 m ii. M. (Nov. 1907 — n. 1470), am Nina- gongo, um 2600 m ii. M. (Okt. 1907 — n. 1355). Var. Mildbraedii Engl. — Folia basi acuta, apice magis elongatas. — Rugege- Wald, auf der Westseite an feuchten, schattigen Bachufern, um 1900 m ii. M. (Aug. 1907 — n. 1045); Kissenye, im oberen lichten Cornus-Wald am Siid- krater des Ninagongo, um 2600 m zusammen mit P. hambuseti (bliihend Okt. 1907— n. 1355). Boehmeria platyphylla D. Don. — Ituri, zwischen Irumu und Mawambi, bei Njiapania, an Rinnsalen (Marz 1908 — n. 2926). -^ Beni: Wald von Muera im NW von Beni, als 1,5 m hoher Strauch (Ende Jan. 1907 — n. 2297). Pouzolzia parasitica (Forsk.) Schwfth. — Kissenye: am Ninagongo in der oberen Waldregion von 2500 — 2900 m ii. M. (Okt. 1907 — n. 1342). Parietaria laxiflora Engl. n. spec. — Scandens, ramosa, ramis tenuibus curvatis internodiis petiolos subaequantibus. Foliorum petiolus tenuissimus quam lamina paullum brevior, minutissime pilosus, lamina utrinque viridis, subtus pallidior, nervis tantum puberula, ovato-oblonga, sensim acuminata acuta, trinervia, nervis lateralibus tenuibus horizontalibus subtus paulum prominentibus. Inflorescentiae cymosae in cicinnos exeuntes, laxiflorae multiflorae, brevissime pilosae petiolum subaequantes, bracteolis linearibus acutis, pedicellis quam flores brevioribus. Flores masculi perigonio 4-partito. Flores feminei perigonio 4-fido, laciniis elon- gato triangularibus, nuculam superantibus. Ovarium ovoideum, stigmate pri- cillato. Ein schlaffes spreizklimmendes Kraut von 0,8 — i m Lange, mit gebogenen Asten und 2 — 3 cm langen Internodien. Die Blattstiele sind bis 2 cm lang, die Spreiten 3 — 4 cm lang und 1,5 — 2 cm breit. Die lockeren Infloreszenzen haben einen Durchmesser von i — 1,5 cm. Kamerun: am groBen Kamerunberg an der oberen Grenze des Berg- waldes bei der Mannsquelle, um 2200 m ii. M. (Mitte Juni 1908 — n. 3434). — Kamerunhinterland: Mfonga, in lichtem Gebirgswald des Muti-Abhanges, um 1700— 1900 m ii. M. (C. Ledermann, n. 5895 — bliihend und fruchtend Ende Okt. 1909). Parietaria scandens Engl. n. spec. — Scandens, valde ramosa ramulis adscen- dentibus, novellis cum petiolis breviter cinereo-pilosis, internodiis longiusculis. — 192 — Foliorum petiolus tenuis quam lamina fere duplo brevior lamina subtus densius pilosa cinerea, supra sparse pilosa ovata, breviter acuminata obtusiuscula. Flores 3 — 7 in cj-mulam abbreviatam congesti ; bracteolae lineares acutae. Flores herma- phroditi vel masculi perigonio 4-partito segmentis triangularibus ciliatis. Flores feminei fructiferi perigonio 4-lobo, lobis breviter triangularibus. Nucula ovoidea acuta perigonii tubum aequans. Bis I m holies klimmendes Kraut, mit zahlreichen langen aufrechten Zweigen, deren Internodien an den Hauptzweigen 2 — 3 cm, an den Seitenzweigen 0,5 bis I cm lang sind. Die Stiele der groBeren Blatter sind bis i cm lang, die Spreiten derselben 2 — 2,5 cm lang und 1,5 cm breit, doch sind an den Seitenzweigen die Blatter 2 — 3 mal kleiner. Die Bliiten sind zu 3 — 7 in mehr oder weniger ver- kiirztenTrugdoldchen zusammengedrangt. Die Perigonabschnitte der mannlichen Bliiten sind fast 2 mm, die der vveiblichen Bliiten kaum i mm lang. Westseite des Ruwenzori: im Ericaceenwald des Butagu-Tales bis 3400 m ii. M. (Mitte Febr. 1908 — n. 2576). Droguetia iners (Forsk.) Schwfth. — Kissenye: am Ninagongo im obersten lichten Cornus-Wald des Siidkraters, um 2900 m ii. M., bis 2 m hoch (n. 1384); im Bambuswald am Sockel des Karisimbi an einer anstehenden Lavawand von 2600 — 2700 m ii. M. ; Kalonge am Batagu im Westen des Ruwenzori, um 2200 m ii. M. (Febr. 1908 — n. 2490). Proteaceae. (A. Engl or.) Protea madiensis Oliv. — Ostseite des Kiwu-Sees: Am Bach Kamilansoon in der Bergsteppe, um 1500 — 1600 m ii. M. (bliihend Ende Mai 1907 — n. 1081). — Ruanda: Berg Niansa, um 1